VIẾNG NGHĨA TRANG LIỆT SĨ TRONG TÁM NGÀY ĐẦU THÁNG MƯỜI MỘT CÓ ĐƯỢC LÃNH ƠN ĐẠI XÁ KHÔNG?
Hỏi: Thưa cha, Hội Thánh dạy rằng trong những ngày từ mồng 1 đến hết mồng 8 tháng Mười Một, người tín hữu viếng nghĩa trang và cầu nguyện cho người đã qua đời có thể lãnh ơn đại xá nhường cho các linh hồn. Vậy nếu con đến nghĩa trang liệt sĩ, thành tâm cầu nguyện cho những người đang an nghỉ tại đó và chu toàn các điều kiện Hội Thánh quy định, con có thể lãnh ơn đại xá không? Hay việc viếng nghĩa trang chỉ có giá trị này khi được thực hiện tại nghĩa trang Công giáo?
Đáp: Có cơ sở để trả lời rằng người tín hữu có thể thực hiện việc viếng nghĩa trang để lãnh ơn đại xá tại nghĩa trang liệt sĩ là nơi an táng người qua đời, miễn là sốt sắng cầu nguyện cho người đã khuất và hội đủ các điều kiện theo quy định của Hội Thánh. Căn cứ của câu trả lời nằm ở điều khoản chung về việc viếng nghĩa trang trong Sổ bộ Ân xá, chứ không phải ở một đặc ân riêng dành cho nghĩa trang liệt sĩ. Để trình bày chính xác, cần phân biệt điều văn bản nói trực tiếp với việc áp dụng điều khoản ấy vào một trường hợp cụ thể.
Căn cứ trực tiếp là Enchiridion Indulgentiarum — Sổ bộ Ân xá, ấn bản IV năm 1999, khoản ban ân xá 29, §1, 1°, thuộc mục Pro fidelibus defunctis, nghĩa là “Dành cho các tín hữu đã qua đời”. Điều khoản nêu việc sốt sắng viếng nghĩa trang và cầu nguyện cho người đã khuất, dù chỉ trong lòng, vào mỗi ngày từ mồng 1 đến mồng 8 tháng Mười Một; ơn đại xá này chỉ được áp dụng cho các linh hồn trong luyện ngục.
Điểm cần chú ý là cách văn bản gọi nơi được viếng: “coemeterium” — nghĩa trang. Điều khoản không thêm tính từ “Công giáo”, cũng không ghi rằng nghĩa trang ấy phải thuộc một giáo xứ. Vì vậy, khi áp dụng điều khoản này, có cơ sở để hiểu rằng nghĩa trang liệt sĩ thực sự có an táng thi hài hoặc hài cốt cũng thuộc phạm vi nghĩa trang được nói đến. Tuy nhiên, cần diễn đạt trung thực: đây là cách áp dụng điều khoản chung theo câu chữ của văn bản; không nên nói rằng Tòa Ân giải đã ban hành một phúc đáp riêng, nhắc đích danh nghĩa trang liệt sĩ Việt Nam, khi chưa có văn bản ấy để dẫn chứng.
Đến đây, có người sẽ hỏi: “Nếu văn bản không nói rõ nghĩa trang liệt sĩ, tại sao lại có thể áp dụng?” Câu trả lời là: một quy định dùng danh từ chung có thể được áp dụng cho những trường hợp cụ thể nằm trong ý nghĩa của danh từ ấy. Nghĩa trang liệt sĩ, xét như nơi an táng người đã chết, vẫn là nghĩa trang. Tên gọi riêng của nơi an táng không tự nó làm thay đổi tính chất ấy. Điều cần xác định trong trường hợp này là nơi mình đến thực sự là nghĩa trang, và mình thực sự thực hiện việc thăm viếng với tâm tình cầu nguyện.
Cũng vì thế, cần phân biệt nghĩa trang liệt sĩ có phần mộ với một đài tưởng niệm độc lập không có nơi an táng. Việc đến một đài tưởng niệm để bày tỏ lòng biết ơn và cầu nguyện là điều đáng quý, nhưng không thể chỉ dựa vào khoản về viếng nghĩa trang để đương nhiên đồng nhất mọi đài tưởng niệm với nghĩa trang. Sự phân biệt này giúp câu trả lời giữ đúng đối tượng mà văn bản đề cập, tránh mở rộng kết luận quá xa.
Một thắc mắc khác cũng rất thực tế: “Vậy chỉ cần đến nghĩa trang, đặt hoa, thắp hương hoặc đứng mặc niệm là đã lãnh được ơn đại xá chưa?” Chưa thể kết luận như vậy. Điều khoản nói đến việc viếng cách sốt sắng, kèm theo lời cầu nguyện cho người đã qua đời. Những cử chỉ tưởng nhớ có thể diễn tả lòng kính trọng, nhưng người tín hữu cần hướng lòng lên Thiên Chúa và cầu xin cho người đã khuất. Không nhất thiết phải đọc lớn tiếng; cầu nguyện thầm cũng đáp ứng phần cầu nguyện được nêu trong điều khoản.
Mặt khác, cần phân biệt hoàn thành việc đạo đức được gắn ân xá với hội đủ mọi điều kiện để lãnh ơn đại xá. Viếng nghĩa trang và cầu nguyện là việc được chỉ định; để lãnh ơn đại xá, người tín hữu còn phải sống trong tình trạng ân sủng, xưng tội, rước lễ, cầu nguyện theo ý Đức Giáo hoàng và có tâm tình hoàn toàn dứt bỏ sự quyến luyến đối với mọi tội lỗi, kể cả tội nhẹ. Vì thế, không thể hiểu ơn đại xá như một kết quả tự động có được chỉ vì đã bước vào một nghĩa trang.
Điều kiện dứt bỏ quyến luyến tội lỗi không có nghĩa là người tín hữu phải chứng minh mình sẽ không bao giờ yếu đuối nữa. Điều được đòi hỏi là một thái độ nội tâm chân thành: không cố tình giữ lại một tội nào như điều mình vẫn muốn bảo vệ, nuôi dưỡng hoặc tiếp tục lựa chọn. Người đi viếng nghĩa trang được mời gọi vừa cầu nguyện cho người chết, vừa để chính mình được hoán cải trước mặt Chúa.
Về việc thực hành, Tòa Ân giải giải thích rằng một lần xưng tội có thể đáp ứng cho nhiều lần lãnh ơn đại xá; nhưng mỗi lần lãnh cần một lần rước lễ và một lần cầu nguyện theo ý Đức Giáo hoàng. Các điều kiện ấy có thể được chu toàn trong những ngày trước hoặc sau việc được gắn ân xá; tuy nhiên, rước lễ và cầu nguyện theo ý Đức Giáo hoàng ngay trong ngày thực hiện việc ấy là điều thích hợp. Theo quy tắc thông thường, mỗi ngày chỉ lãnh một ơn đại xá.
Còn nếu người an táng tại nghĩa trang không phải là người Công giáo thì sao? Cần tách hai vấn đề. Vấn đề thứ nhất là nơi thực hiện việc viếng: điều khoản dùng từ “nghĩa trang” mà không giới hạn bằng tính từ “Công giáo”. Vấn đề thứ hai là việc nhường ân xá: khoản ban ân xá này xác định đối tượng thụ hưởng là các linh hồn trong luyện ngục. Khi cầu nguyện tại một phần mộ, chúng ta không có quyền khẳng định tình trạng đời đời của người nằm đó. Chúng ta có thể phó thác người ấy cho lòng thương xót của Thiên Chúa và xin nhường ân xá cho các linh hồn trong luyện ngục theo thánh ý Người. Cách cầu nguyện ấy giữ được lòng bác ái mà không biến lời cầu nguyện thành một phán quyết về số phận của bất cứ ai.
Như vậy, câu trả lời có thể được trình bày rõ ràng như sau: Theo khoản ban ân xá 29, §1, 1° của Sổ bộ Ân xá năm 1999, người tín hữu sốt sắng viếng nghĩa trang và cầu nguyện cho người đã qua đời trong mỗi ngày từ mồng 1 đến hết mồng 8 tháng Mười Một có thể lãnh ơn đại xá nhường cho các linh hồn trong luyện ngục, khi hội đủ các điều kiện thông thường. Vì điều khoản không giới hạn nơi viếng ở nghĩa trang Công giáo, có cơ sở áp dụng quy định này cho nghĩa trang liệt sĩ thực sự là nơi an táng người qua đời. Đây là việc áp dụng quy định chung, không phải một đặc ân riêng được ban cho nghĩa trang liệt sĩ.
Người tín hữu đến nghĩa trang mang theo lòng biết ơn, nỗi nhớ và đức tin vào Thiên Chúa hằng sống. Trước những phần mộ, chúng ta cầu xin cho người đã ra đi, đồng thời học sống có trách nhiệm hơn với thời gian mình còn được trao ban. Một chuyến viếng nghĩa trang được thực hiện với đức tin và lòng hoán cải vì thế có thể trở thành một giờ cầu nguyện sâu xa: thương nhớ người chết, phó thác họ cho Chúa và sửa lại đời sống của chính mình.
Xin có thể đối chiếu trực tiếp tại Sổ bộ Ân xá năm 1999, mục 29 và hướng dẫn của Tòa Ân giải Tối cao về các điều kiện lãnh ân xá.
Xin mong nhận thêm ý kiến
