Lectio chậm: mười hai đoạn để đọc cả đời

Phần này không chú giải học thuật. Mỗi đoạn là một giếng. Cha có thể lấy một đoạn cho một tháng. Đọc lớn tiếng. Dừng lại chỗ vướng. Để câu ấy theo Cha ra chợ, vào đám tang, lên tòa giảng. Lectio không xong khi hiểu. Lectio xong khi Lời bắt đầu sống thay Cha ở một góc đời cụ thể.

1. Ga 1,14 — Lời trở nên người phàm

Chúa không cứu đời từ xa. Người vào. Mọi ơn gọi Kitô giáo lấy câu này làm luật. Ai muốn thánh mà sợ xác phàm, sợ làng, sợ mồ hôi, đang tìm một đạo khác. Đồng thời, Lời thành xác không có nghĩa xác lên ngôi. Xác được mặc lấy để được đưa vào vinh quang. Tu giữa đời là ở trong xác phàm của lịch sử. Đời trong tu là để xác phàm — dục vọng, tiện nghi, quyền — mặc lấy chỗ của Lời.

Hỏi: Chỗ nào trong đời mục vụ Cha đang “ghé thăm” như khách, chứ chưa cư ngụ? Gia đình nào, ngõ nào, vết thương nào Cha chưa dám ở lại?

2. Ga 17,15-18 — Không cất khỏi thế gian

Lời cầu của Chúa Giêsu trong bữa tiệc ly là hiến chương của sách này. Người không xin rút môn đệ khỏi lịch sử. Người xin gìn giữ họ khỏi ác thần. Người sai họ vào chính thế gian đã ghét họ. An toàn không phải dấu chỉ ơn gọi đúng. Thuộc về Cha trên trời mới là dấu chỉ.

Hỏi: Cha đang xin Chúa điều gì nhiều hơn — xin được gìn giữ khỏi ác thần, hay xin được cất khỏi những chỗ khó? Có thế gian nào Cha gọi là “mục vụ” trong khi ấy chỉ là chỗ Cha đang thuộc về nó?

3. Rm 12,1-2 — Đừng rập theo đời này

Phaolô gọi việc dâng thân mình làm của lễ sống. Không phải của lễ chết bỏ trên đá. Của lễ sống giữa đời. Đổi mới tâm thần là cách của lễ ấy khỏi bị đời đóng khuôn. Rập theo đời này không chỉ là ăn chơi. Rập theo còn là lấy tiêu chuẩn hiệu quả, hình ảnh, an toàn làm thước đo nhà Chúa.

Hỏi: Quyết định lớn gần nhất của Cha, thước đo nào đã thắng — Phúc Âm hay “người ta làm vậy”?

4. Gl 2,20 — Không còn phải là tôi

Câu này dễ treo tường và khó nuốt. “Tôi sống” vẫn còn. Nhân tính không bị xóa. Nhưng chủ ngôi đã đổi. Đời trong tu là khi “tôi” vẫn ký mọi giấy tờ, kể cả giấy tờ thánh. Tu giữa đời là khi Đức Kitô bắt đầu quyết ở những chỗ Cha quen tự quyết: tiền, lịch, mối quan hệ, bài giảng, sự im lặng.

Hỏi: Trong tuần này, có việc nào Cha làm mà rõ ràng không còn phải là tôi không? Có việc nào chỉ toàn là tôi đội tên Chúa không?

5. Pl 1,21 — Sống là Đức Kitô

Phaolô viết từ cảnh gần cái chết. Câu ấy không phải khẩu hiệu tuổi trẻ. Đó là kết luận của một đời đã bị chiếm. Linh mục có thể nói nhiều về Chúa mà sống vẫn là công việc, là nỗi sợ già, là nhu cầu được nhớ. “Sống là Đức Kitô” nghĩa là mất Người thì hết phương hướng, không phải mất việc thì hết phương hướng.

Hỏi: Nếu ngày mai Cha không còn làm được việc, Cha còn là ai?

6. Mc 3,13-15 — Ở với Người và để Người sai

Thứ tự ơn gọi trong Marcô rất chặt: gọi lên núi, ở với Người, rồi mới sai đi rao giảng và trừ quỷ. Đảo thứ tự là nguồn của hầu hết khủng hoảng mục vụ. Sai đi mà không ở với sẽ trừ quỷ bằng kỹ năng, rồi bị quỷ khác vào nhà trống. Ở với mà không sai đi sẽ biến núi thành nhà nghỉ của cái tôi thiêng liêng.

Hỏi: Tỷ lệ “ở với” và “sai đi” trong tháng này của Cha ra sao, không phải trên giấy, nhưng trên giờ thật?

7. Ga 15,1-9 — Ở lại trong Thầy

Cành không ở lại thì không tự chết ngay. Nó còn xanh một lúc. Nhiều linh mục đang xanh bằng nhựa cũ. Việc vẫn ra. Lời vẫn có. Nhưng hoa trái bắt đầu là hoa trái của kỹ năng, không của nhựa nho. Ở lại không phải cảm xúc ấm. Ở lại là quyết định gắn vào Người khi chẳng thấy gì.

Hỏi: Cha đang ở lại hay đang nhớ lại? Có khác nhau. Nhớ lại là quá khứ đẹp. Ở lại là hiện tại trần trụi.

8. Lc 10,38-42 — Maria và Mátta

Đoạn này bị lạm dụng để chê người làm việc. Chúa không chê việc. Chúa chê việc nuốt phần tốt hơn. Mátta đón Chúa vào nhà rồi không ngồi với khách. Linh mục đón Chúa vào nhà xứ rồi chạy lo khách khác — khách việc, khách hình ảnh, khách nỗi lo. Phần tốt hơn không phải trốn việc. Phần tốt hơn là để việc ra từ chỗ ngồi dưới chân.

Hỏi: Ai đang là bà chủ trong nhà xứ — Chúa hay sự bận?

9. Ga 13,1-15 — Rửa chân

Quyền trong Hội Thánh chỉ hợp pháp khi quỳ. Khăn và chậu là phẩm phục thứ hai của linh mục, dù không ai mặc chúng ra đường. Đời trong tu thích ghế. Tu giữa đời nhớ chân bẩn của người ta, kể cả chân bẩn của chính mình. Chúa rửa chân kẻ sắp chối và kẻ sắp bán. Cha không được chọn chỉ rửa chân người dễ thương.

Hỏi: Chân nào trong giáo xứ Cha không muốn cúi xuống? Tên người ấy là gì?

10. Mt 25,31-46 — Anh em bé nhỏ nhất

Chúa tự nhận diện nơi người đói, khát, khách lạ, trần truồng, đau yếu, tù tội. Không phải nơi nhà thờ đẹp, dù nhà thờ đẹp có chỗ. Tiêu chuẩn cánh chung rất đời, rất cụ thể. Một linh mục có thể “tu” suốt đời mà vẫn ngạc nhiên trong ngày ấy: “Lạy Chúa, có bao giờ chúng con thấy Chúa đâu?” — vì đã thấy mà không nhận.

Hỏi: Sáu nhóm người ấy, nhóm nào vắng trong lịch Cha? Không phải trong bài giảng — trong lịch.

11. 2Cr 4,7 — Kho tàng trong bình sành

Cha là bình sành. Không phải bình vàng. Kho tàng là Chúa, không phải tài của bình. Đời trong tu tìm cách sơn bình cho khỏi lộ vết. Tu giữa đời để vết sành còn đó, hầu quyền năng thuộc về Chúa. Dân không cần Cha hoàn hảo. Dân cần Cha thật, và cần Cha không lấy vết của mình làm trung tâm câu chuyện.

Hỏi: Cha đang giấu vết để được kính, hay đang đưa vết đến Chúa để được cứu, rồi phục vụ?

12. Kh 21,3-5 — Thiên Chúa ở cùng dân

Cánh chung không phải bay khỏi đời. Cánh chung là Thiên Chúa đóng trại giữa loài người. Mọi đời tu đều là lời tiên tri về câu ấy. Nhà xứ, tu viện, gia đình giáo dân — nếu có Chúa ở cùng — đã là dấu chỉ thành thánh. Nếu không, chúng chỉ là tiền chế của thành phố loài người, dù có tháp chuông.

Hỏi: Chỗ Cha đang ở, người ta có thể nói “Thiên Chúa ở cùng chúng tôi” được không, hay chỉ nói “cha ở cùng chúng tôi”? Hai câu ấy khác nhau.

Lm. Anmai, CSsR