4 THÓI QUEN CẦU NGUYỆN CẦN THAY ĐỔI TRONG NĂM MỚI THEO ÁNH SÁNG ĐỨC TIN CÔNG GIÁO
Trong niềm tin Công giáo, năm mới 2026 là dịp hồng ân mà Chúa Quan Phòng ban tặng để chúng ta nhìn lại hành trình đức tin của mình, đặc biệt là đời sống cầu nguyện – sợi chỉ vàng nối kết chúng ta với Thiên Chúa Ba Ngôi. Là con cái Giáo Hội, chúng ta được mời gọi xét mình cách chân thành, nhận ra những thói quen cầu nguyện có thể đang cản trở mối hiệp thông sâu xa hơn với Chúa Giêsu Kitô, Đấng là “Đường, là Sự Thật và là Sự Sống” (Ga 14,6). Cầu nguyện không chỉ là một nghĩa vụ, mà là hơi thở của linh hồn, là cuộc trò chuyện thân mật với Cha trên trời, như Chúa Giêsu đã dạy các môn đệ qua Kinh Lạy Cha (Mt 6,9-13). Tuy nhiên, trong dòng chảy của cuộc sống hiện đại, với bao bận rộn và cám dỗ, chúng ta dễ rơi vào những thói quen không lành mạnh, khiến lời cầu nguyện trở nên hình thức, xa cách, hoặc ích kỷ.
Dựa trên giáo huấn của Giáo Hội, đặc biệt qua các tài liệu như Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo (số 2558-2865) và lời dạy của các thánh nhân như Thánh Têrêsa Avila hay Thánh Inhaxiô Loyola, chúng ta hãy cùng khám phá bốn thói quen cầu nguyện cần thay đổi trong năm mới này. Những thay đổi này không phải là gánh nặng, mà là con đường dẫn đến sự tự do đích thực trong Chúa, giúp chúng ta sống đức tin sống động hơn, sinh hoa trái dồi dào cho Nước Trời.
1. CẦU NGUYỆN LIÊN TỤC, KHÔNG CHỈ KHI “CẢM THẤY MUỐN” – SỐNG TRONG SỰ HIỆN DIỆN CỦA CHÚA MỌI LÚC
Một trong những thói quen phổ biến nhất mà nhiều Kitô hữu Công giáo mắc phải là chỉ cầu nguyện khi gặp khó khăn, khi cuộc sống “không như ý”, hoặc khi cảm xúc dâng trào. Lúc ấy, chúng ta chạy đến với Chúa như một “người cứu hộ cuối cùng”, nhưng khi mọi sự êm đềm, lời cầu nguyện lại bị đẩy lùi vào quên lãng. Điều này phản ánh một sự thiếu tin cậy vào Chúa, vì chúng ta quên rằng Ngài là Đấng mà chúng ta phải “nương tựa mọi ngày” (Tv 23,1). Trong Thánh Kinh, Thánh Phaolô khuyên nhủ: “Hãy cầu nguyện không ngừng. Trong mọi hoàn cảnh, hãy cảm tạ Chúa, vì đó là thánh ý Thiên Chúa trong Đức Kitô Giêsu đối với anh em” (1 Tx 5,17-18). Lời dạy này nhắc nhở chúng ta rằng cầu nguyện không phải là một hoạt động ngẫu hứng, phụ thuộc vào cảm xúc, mà là một lối sống liên tục, giống như hơi thở không ngừng nghỉ.
Trong truyền thống Công giáo, các thánh nhân đã sống điều này một cách tuyệt vời. Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu, vị thánh nhỏ bé của Giáo Hội, dạy rằng cầu nguyện là “một cái nhìn hướng về Thiên Chúa, một tiếng kêu thầm lặng của con tim đang cháy bỏng tình yêu”. Bà không chờ đợi những khoảnh khắc “hoàn hảo” để cầu nguyện, mà biến mọi việc hàng ngày thành lời cầu nguyện: khi làm việc nhà, khi chịu đau khổ, hay khi vui mừng. Tương tự, Thánh Inhaxiô Loyola, qua Linh Thao, khuyến khích “tìm Chúa trong mọi sự”, nghĩa là nhận ra sự hiện diện của Ngài trong từng giây phút của cuộc sống. Hãy tưởng tượng: thay vì chỉ cầu nguyện vào buổi sáng hoặc tối, chúng ta có thể thầm thì với Chúa Giêsu khi đang lái xe, nấu ăn, hoặc làm việc văn phòng – “Lạy Chúa Giêsu, con yêu mến Ngài”, hoặc “Lạy Chúa, xin giúp con trong giờ phút này”.
Để thay đổi thói quen này trong năm 2026, hãy bắt đầu bằng những bước nhỏ: đặt chuông nhắc nhở trên điện thoại để dừng lại và cầu nguyện ngắn gọn, như Kinh Truyền Tin vào buổi trưa, hoặc sử dụng chuỗi Mân Côi như một công cụ để cầu nguyện liên tục. Giáo Hội khuyến khích chúng ta qua Phụng Vụ Các Giờ Kinh, giúp cấu trúc ngày sống quanh lời cầu nguyện. Khi làm vậy, chúng ta sẽ nhận ra rằng Chúa Giêsu không phải là một vị thần xa xôi, mà là Người Bạn đồng hành, như Ngài hứa: “Thầy ở cùng anh em mọi ngày cho đến tận thế” (Mt 28,20). Sự thay đổi này sẽ biến năm mới thành một năm đầy ân sủng, nơi cầu nguyện trở thành nguồn sức mạnh hàng ngày, giúp chúng ta vượt qua mọi thử thách với bình an từ Chúa.
2. CẦU NGUYỆN ĐỂ THAY ĐỔI CHÍNH MÌNH, THAY VÌ CHỈ TẬP TRUNG VÀO VIỆC THAY ĐỔI NGƯỜI KHÁC
Một cám dỗ tinh vi khác trong đời sống cầu nguyện là biến lời cầu nguyện thành công cụ để “sửa chữa” người khác, thay vì xét mình trước. Chúng ta thường cầu xin Chúa “thay đổi” vợ/chồng, con cái, bạn bè, hoặc đồng nghiệp, chỉ ra lỗi lầm của họ, mà quên rằng Chúa Giêsu dạy: “Sao anh thấy cái rác trong mắt anh em, mà cái xà trong con mắt của mình thì lại không để ý tới?” (Mt 7,3). Trong đức tin Công giáo, cầu nguyện phải bắt đầu từ sự hoán cải cá nhân, vì Chúa muốn chúng ta trở nên giống Ngài hơn qua từng lời cầu. Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo (số 2730) nhấn mạnh rằng cầu nguyện là “cuộc chiến đấu của đức tin”, nơi chúng ta phải đối diện với chính mình trước mặt Chúa.
Hãy suy nghĩ về Thánh Phanxicô Assisi, vị thánh đã cầu nguyện: “Lạy Chúa, xin làm cho con nên khí cụ bình an của Chúa”. Thay vì cầu xin Chúa thay đổi những kẻ thù địch hay xã hội xung quanh, ngài xin Chúa thay đổi chính mình để trở thành kênh dẫn bình an. Tương tự, trong Cựu Ước, Vua Đavít thường xét mình trước Chúa: “Lạy Chúa, xin dò xét con và thử thách lòng con, luyện lọc thận tạng và tâm can con” (Tv 26,2). Khi có xung đột với ai đó, thay vì cầu xin Chúa “phơi bày lỗi của họ”, hãy xin Ngài soi sáng lòng mình: “Lạy Chúa, xin cho con thấy những thiếu sót của con, và ban ơn để con tha thứ và yêu thương”. Điều này không loại trừ việc cầu thay cho người khác, nhưng phải sau khi chúng ta đã hoán cải chính mình.
Trong năm mới này, hãy thực hành bằng cách dành thời gian xét mình hàng ngày, như trong Bí Tích Hòa Giải, nơi chúng ta thú nhận tội lỗi và nhận lãnh ơn tha thứ. Khi cầu nguyện thay đổi chính mình, Chúa sẽ làm việc kỳ diệu: có thể người khác không thay đổi ngay, nhưng thái độ của chúng ta sẽ thay đổi, mang lại hòa bình và chứng tá đức tin. Đây là cách Chúa Giêsu dạy trong Bài Giảng Trên Núi: “Trước hết hãy tìm kiếm Nước Thiên Chúa và đức công chính của Người” (Mt 6,33), bắt đầu từ chính lòng mình.
3. LỜI CẦU NGUYỆN KHÔNG CẦN HOÀN HẢO, CHỈ CẦN CHÂN THÀNH DỐC LÒNG VỚI CHÚA
Nhiều Kitô hữu Công giáo thường e ngại cầu nguyện vì nghĩ rằng lời cầu phải “hay”, trau chuốt, hoặc dài dòng mới được Chúa nhậm. Chúng ta so sánh mình với những lời cầu nguyện hùng hồn trong Thánh Lễ hoặc của các linh mục, và rồi im lặng vì sợ “không đủ tốt”. Nhưng Chúa Giêsu dạy ngược lại: “Khi cầu nguyện, anh em đừng lải nhải như dân ngoại; họ tưởng rằng cứ nói nhiều là được nhậm lời” (Mt 6,7). Trong đức tin Công giáo, cầu nguyện là cuộc trò chuyện con cái với Cha, nơi chân thành là chìa khóa. Thánh Kinh đầy những ví dụ: Vua Đavít trong Thi Thiên bày tỏ mọi cảm xúc – vui mừng, đau khổ, giận dữ – một cách chân thật: “Lạy Chúa là Thiên Chúa con thờ, con ẩn náu bên Ngài; xin cứu vớt con khỏi tay quân thù đang bách hại con” (Tv 7,2).
Các thánh nhân Công giáo như Thánh Têrêsa Avila dạy rằng cầu nguyện là “một cuộc trò chuyện thân mật với Chúa, Đấng chúng ta biết yêu thương chúng ta”. Bà thừa nhận rằng lời cầu nguyện của bà đôi khi hỗn loạn, nhưng Chúa vẫn lắng nghe vì lòng chân thành. Trong năm 2026, hãy thay đổi bằng cách dốc lòng mình ra trước Chúa mà không sợ hãi: bày tỏ nỗi đau, hỏi những câu hỏi khó, ngợi khen Ngài trong mọi sự. Sử dụng các kinh nguyện truyền thống như Kinh Lạy Cha hoặc Kính Mừng Maria làm nền tảng, nhưng thêm vào đó những lời từ trái tim. Giáo Hội khuyến khích cầu nguyện chiêm niệm, nơi chúng ta chỉ cần im lặng trước Thánh Thể, để Chúa nói với chúng ta. Khi lời cầu nguyện chân thành, Chúa sẽ biến đổi chúng ta, như Thánh Phaolô nói: “Thần Khí giúp đỡ chúng ta là những kẻ yếu hèn, vì chúng ta không biết cầu nguyện thế nào cho phải; nhưng chính Thần Khí cầu thay nguyện giúp chúng ta, bằng những tiếng rên siết khôn tả” (Rm 8,26).
4. ĐỪNG CHỈ CẦU NGUYỆN XOAY QUANH BẢN THÂN, HÃY TẬP TRUNG VÀO CHÚA GIÊSU VÀ CẦU THAY CHO NGƯỜI KHÁC
Thói quen cuối cùng cần thay đổi là biến cầu nguyện thành “danh sách mua sắm” ích kỷ, chỉ xoay quanh nhu cầu cá nhân. Dĩ nhiên, Chúa mời gọi chúng ta “Hãy xin thì sẽ được” (Mt 7,7), nhưng cầu nguyện đích thực phải tập trung vào Chúa Giêsu và mở rộng đến tha nhân. Trong Công giáo, chúng ta là Thân Thể Chúa Kitô (1 Cr 12,27), nên cầu nguyện phải mang tính cộng đồng. Thánh Giacôbê dạy: “Anh em hãy cầu nguyện cho nhau để anh em được cứu chữa. Lời cầu xin tha thiết của người công chính rất có sức mạnh” (Gc 5,16).
Hãy noi gương Mẹ Maria, Đấng đã cầu thay cho đôi tân hôn tại Cana (Ga 2,1-11), không vì lợi ích cá nhân mà vì lợi ích của người khác. Trong năm mới, hãy dành thời gian cầu thay cho Giáo Hội, cho các linh mục, cho những người đau khổ, và cho sứ mạng loan báo Tin Mừng. Sử dụng Chuỗi Mân Côi để cầu cho các linh hồn luyện ngục hoặc cho hòa bình thế giới. Khi tập trung vào Chúa Giêsu, chúng ta sẽ cầu nguyện theo thánh ý Ngài: “Lạy Cha, xin đừng theo ý con, mà theo ý Cha” (Lc 22,42). Sự thay đổi này sẽ làm phong phú đời sống cầu nguyện, giúp chúng ta trở thành khí cụ của Chúa trong thế gian.
Năm 2026 là năm ân sủng để chúng ta thay đổi những thói quen cầu nguyện cũ kỹ, xây dựng một mối liên hệ sâu sắc hơn với Chúa Giêsu qua Giáo Hội. Thay đổi không dễ dàng, nhưng với ơn Chúa và sự kiên trì, chúng ta có thể làm được – từng ngày một, từng lời cầu một. Nguyện xin Chúa Thánh Thần, Đấng An Ủi, soi sáng và ban sức mạnh cho chúng ta. Lạy Chúa Giêsu, xin đổi mới đời sống cầu nguyện của chúng con, để chúng con sống trọn vẹn trong tình yêu Chúa. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
