TUẦN LỄ HIỆP NHẤT: SỐNG ĐỨC TIN GIỮA ĐỜI THƯỜNG – LỜI MỜI GỌI TỪ CHÚA GIÊSU TRONG NHỊP SỐNG SÀI GÒN NĂM 2026 VÀ NHỮNG CHÂN TRỜI MỚI CỦA SỰ HIỆP THÔNG
Hằng năm, khi những ngày đầu năm mới dần trôi qua, mang theo dư âm của những bữa cơm sum họp gia đình, tiếng pháo nổ vang vọng và không khí Tết Nguyên Đán vẫn còn vương vấn trong lòng người Việt Nam chúng ta, Giáo hội Công giáo toàn cầu lại bước vào một khoảng thời gian đặc biệt, thiêng liêng và đầy ý nghĩa: Tuần lễ Cầu nguyện cho các Kitô hữu Hiệp nhất, kéo dài từ ngày 18/01 đến ngày 25/01. Đây không phải là một sự kiện xa xôi, trừu tượng hay chỉ dành riêng cho các nhà thần học uyên bác, các vị lãnh đạo Giáo hội cao cấp hay những cuộc hội thảo trang trọng, học thuật tại Vatican hay các trung tâm thần học lớn trên thế giới. Thay vào đó, nó là lời mời gọi gần gũi, chân thành, tha thiết và trực tiếp từ chính Chúa Giêsu Kitô – Đấng Cứu Thế của chúng ta – như được ghi lại một cách rõ ràng, xúc động trong Tin Mừng theo Thánh Gioan: “Xin cho tất cả nên một, như Cha ở trong con và con ở trong Cha, để họ cũng ở trong chúng ta” (Ga 17,21). Lời cầu nguyện tha thiết ấy của Chúa, được thốt lên trong bối cảnh bữa Tiệc Ly – khoảnh khắc cuối cùng trước cuộc Thương Khó – không chỉ là một lời khẩn nài cho sự thống nhất giữa các Kitô hữu thuộc các hệ phái khác nhau, từ Công giáo La Mã, Tin lành đa dạng, Chính thống giáo Đông phương đến các cộng đồng Kitô giáo khác, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc, liên tục và cấp bách cho mỗi tín hữu chúng ta sống hiệp nhất trong chính cuộc đời thường nhật, giữa những bộn bề của cuộc sống hàng ngày.
Để hiểu rõ hơn về ý nghĩa của Tuần lễ này, chúng ta hãy ôn lại một chút lịch sử. Tuần lễ Cầu nguyện cho các Kitô hữu Hiệp nhất được khởi xướng từ đầu thế kỷ 20, cụ thể là năm 1908, bởi Cha Paul Wattson – một linh mục Anh giáo sau này trở thành Công giáo – với mục tiêu cầu nguyện cho sự hiệp nhất của tất cả các Kitô hữu.
Từ năm 1968, dưới sự hướng dẫn của Công đồng Vatican II, nó đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống Giáo hội, được phối hợp giữa Hội đồng Giáo hoàng về Hiệp nhất Kitô hữu và Ủy ban Đức tin và Trật tự của Hội đồng các Giáo hội Thế giới. Mỗi năm, Tuần lễ này có một chủ đề riêng, thường được chọn từ một cộng đồng Kitô giáo địa phương, và năm 2026, chủ đề có thể tập trung vào “Hiệp nhất trong Đa dạng: Làm Chứng cho Tình Yêu Chúa Giữa Lòng Thế Giới Hiện Đại”, nhấn mạnh vào việc vượt qua những chia rẽ do văn hóa, xã hội và công nghệ gây ra. Điều này không chỉ dừng lại ở cấp độ toàn cầu mà còn khuyến khích các cộng đồng địa phương, như ở Việt Nam, tổ chức các buổi cầu nguyện chung, hội thảo chia sẻ và hoạt động bác ái liên giáo phái, nhằm xây dựng cầu nối giữa các anh chị em Kitô hữu.
Tại Sài Gòn – nay là Thành phố Hồ Chí Minh, một đô thị sôi động, nhộn nhịp với dân số vượt quá 10 triệu người, nơi nhịp sống hối hả như dòng xe cộ bất tận trên các con đường trung tâm như Nguyễn Huệ, Lê Lợi, Đồng Khởi hay Pasteur – lời mời gọi hiệp nhất ấy dường như bị che lấp, bị đẩy lùi bởi bao lo toan, áp lực hàng ngày: những giờ kẹt xe kéo dài khiến ai nấy đều mệt mỏi, áp lực công việc không ngừng tăng cao trong bối cảnh kinh tế số bùng nổ, chi phí sinh hoạt leo thang từ tiền thuê nhà đến giá thực phẩm, và những thách thức kéo dài từ đại dịch hậu COVID-19 vẫn còn ám ảnh, như sự cô lập xã hội hay những mất mát về tinh thần. Năm 2026, khi kinh tế Việt Nam đang phục hồi mạnh mẽ với sự bùng nổ của công nghệ số – từ các ứng dụng thương mại điện tử như Shopee, Tiki đến các nền tảng làm việc từ xa như Zoom, Google Workspace – và ngành du lịch đang hồi sinh với hàng triệu lượt khách quốc tế đổ về các địa danh như Bến Nhà Rồng hay chợ Bến Thành, nhưng đồng thời cũng đối mặt với những vấn đề nghiêm trọng như bất bình đẳng xã hội ngày càng sâu sắc giữa thành thị và nông thôn, ô nhiễm môi trường từ khói bụi xe cộ đến rác thải nhựa tràn lan sông Sài Gòn, và sự phân hóa văn hóa do ảnh hưởng của mạng xã hội, việc sống đức tin giữa đời thường trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Hiệp nhất không phải là một khái niệm trừu tượng, cao xa hay chỉ giới hạn trong những giờ cầu nguyện chung tại các nhà thờ lớn như Nhà thờ Đức Bà với kiến trúc Gothic hùng vĩ, Nhà thờ Tân Định với màu hồng đặc trưng, hay các giáo xứ địa phương như giáo xứ Chợ Quán, Tân Phú – nơi các buổi cầu nguyện hiệp nhất thường được tổ chức với sự tham gia của các cộng đồng Tin lành và Chính thống. Thay vào đó, nó được thể hiện qua những cử chỉ nhỏ bé, hàng ngày, gần gũi, trong cách chúng ta tương tác với nhau giữa dòng đời hối hả, biến mỗi khoảnh khắc thành chứng tá sống động cho Tin Mừng Chúa Giêsu, như Thánh Phaolô đã dạy: “Chỉ có một thân thể, một Thần Khí, cũng như anh em đã được kêu gọi để chia sẻ cùng một niềm hy vọng” (Ep 4,4).
Từ những quan sát đời thường, gần gũi và thực tế trong cuộc sống Sài Gòn, hãy cùng suy tư một cách sâu sắc hơn về cách tinh thần hiệp nhất có thể được nuôi dưỡng ngay trong những sinh hoạt quen thuộc, biến những hoạt động hàng ngày thành những cơ hội để sống đức tin một cách chân thực, không phô trương. Chúng ta sẽ khám phá qua các lĩnh vực khác nhau của cuộc sống, từ lao động chân tay đến học đường, từ công sở đến chợ búa, và thậm chí mở rộng đến đời sống gia đình và cộng đồng trực tuyến – những khía cạnh mà bài viết gốc đã chạm đến nhưng nay chúng ta sẽ đào sâu hơn để thấy rõ giá trị thiêng liêng.
Bắt đầu từ những người lao động chân tay, như các tài xế xe ôm công nghệ – một nghề nghiệp phổ biến và không thể thiếu ở Sài Gòn, với hàng ngàn, thậm chí hàng vạn tài xế Grab, Be, Gojek hay các ứng dụng địa phương chạy rong ruổi trên các con phố từ quận 1 trung tâm sầm uất đến quận Bình Tân ngoại ô công nghiệp. Giữa dòng xe đông đúc, khói bụi mù mịt bao phủ không khí, tiếng còi xe inh ỏi liên hồi và những cơn mưa bất chợt khiến đường phố trơn trượt, chiếc xe máy nhỏ bé, cũ kỹ có thể trở thành một “nhà nguyện di động” của sự bình an và hiệp nhất. Hãy tưởng tượng một tài xế Công giáo, có lẽ là anh Minh – một người dân Sài Gòn điển hình, sống ở quận Gò Vấp – sau khi nhận cuốc xe qua ứng dụng trên điện thoại thông minh, thay vì vội vã lao đi để kịp giờ, dành một giây ngắn ngủi để thầm thì lời kinh ngắn gọn: “Lạy Chúa, xin ban bình an cho hành khách của con, và giúp con lái xe an toàn.” Một thái độ kiên nhẫn trước những va chạm nhỏ trên đường – như nhường lối cho một chiếc xe buýt chen ngang thay vì chen lấn, cãi vã – đã là một hành động hiệp nhất cụ thể, phản ánh lời Chúa dạy trong Tin Mừng Matthêu: “Ai tát má phải, thì hãy giơ cả má trái ra nữa” (Mt 5,39). Hoặc khi đón khách tại một góc phố đông đúc như trước cổng Đại học Kinh tế, một lời chào thân thiện: “Chào anh/chị, hôm nay đường hơi kẹt vì giờ tan tầm, mình đi cẩn thận nhé! Anh/chị có cần dừng mua nước không?” có thể xua tan phần nào sự mệt mỏi, cáu kỉnh của người lạ sau một ngày dài làm việc. Nếu tình cờ gặp một hành khách cùng đức tin – qua chiếc vòng cổ Thánh Giá lấp lánh dưới nắng Sài Gòn hay qua cuộc trò chuyện vu vơ về lễ hội Giáng Sinh vừa qua – một lời nguyện chung ngắn gọn, như cùng đọc Kinh Lạy Cha trong lúc chờ đèn đỏ, có thể trở thành điểm tựa tinh thần giữa ngày mưu sinh vất vả, đầy mồ hôi và bụi đường. Trong bối cảnh năm 2026, khi ứng dụng công nghệ ngày càng kết nối con người qua các nền tảng như Zalo, Facebook Messenger nhưng cũng làm tăng sự cô lập tinh thần do thiếu tương tác mặt đối mặt, những cử chỉ như vậy không chỉ xây dựng hiệp nhất mà còn lan tỏa lòng thương xót, như Đức Thánh Cha Leo XIV thường nhấn mạnh trong các thông điệp của Ngài về “Giáo hội đi ra”, khuyến khích các tín hữu bước ra khỏi vùng an toàn để gặp gỡ anh em trong cuộc sống hàng ngày. Hơn nữa, trong những chuyến xe dài hơn, như từ sân bay Tân Sơn Nhất về quận 7, tài xế có thể chia sẻ một câu chuyện nhỏ về đức tin, như cách Chúa đã giúp anh vượt qua khó khăn kinh tế hậu đại dịch, từ đó khơi dậy sự đồng cảm và hiệp thông với hành khách, biến chiếc xe thành một không gian cầu nguyện di động thực thụ.
Chuyển sang môi trường lao động công nghiệp hoặc văn phòng, nơi nhịp sống bị chi phối bởi tiếng máy móc ồn ào, liên tục ở các khu công nghiệp Bình Chánh, Tân Tạo hay những chỉ tiêu KPI khắt khe, đo lường hiệu suất từng phút ở các tòa cao ốc quận 1 như Bitexco Financial Tower hoặc các văn phòng startup ở quận 3. Ở đây, sự hiệp nhất được nuôi dưỡng qua những cử chỉ âm thầm nhưng đầy ý nghĩa, đòi hỏi sự kiên trì và hy sinh cá nhân. Hãy nghĩ đến một công nhân Công giáo tại xưởng may ở quận Tân Bình – có lẽ là chị Lan, một bà mẹ đơn thân nuôi hai con nhỏ – thay vì giữ khư khư phần ăn sáng của mình trong giờ nghỉ ngắn ngủi, chia sẻ một chiếc bánh mì kẹp thịt nóng hổi, thơm lừng cho đồng nghiệp đang đói meo vì quên mang cơm. Hoặc trong giờ nghỉ trưa dưới tán cây xanh trong khuôn viên xưởng, một bàn tay giúp đỡ khi người bên cạnh mệt mỏi vì ca làm thêm kéo dài – như mang một ly nước mát hay lắng nghe câu chuyện gia đình về con cái đang học online – đã là cách thể hiện tình huynh đệ chân thực, gợi nhớ đến dụ ngôn Người Samaritanô Nhân Lành trong Tin Mừng Luca (Lc 10,25-37), nơi Chúa dạy chúng ta trở thành người lân cận cho nhau. Đặc biệt, trong những môi trường đa dạng về niềm tin và xuất thân – từ công nhân miền Bắc di cư đến nhân viên văn phòng người nước ngoài – việc chọn không tham gia vào các cuộc trò chuyện gây chia rẽ, như bàn tán tiêu cực về chính trị, tôn giáo hay thậm chí là tranh cãi về đội bóng yêu thích trong giải V-League, là một lựa chọn anh hùng thầm lặng, đòi hỏi sự tự chủ và cầu nguyện nội tâm. Đôi khi, chỉ cần gửi vài hộp bánh trung thu mini (dù không phải mùa Tết Trung Thu) hay một món tráng miệng tự làm như chè đậu trắng nấu tại nhà cho con cái của đồng nghiệp, cũng đủ tạo nên sự gần gũi chân thành, phá vỡ những bức tường vô hình của sự nghi kỵ. Những hành động này gợi nhớ đến lời Thánh Phaolô trong Thư gửi Êphêsô: “Anh em hãy tha thứ cho nhau, như Thiên Chúa đã tha thứ cho anh em trong Đức Kitô” (Ep 4,32), giúp biến nơi làm việc thành không gian của sự hiệp nhất thay vì cạnh tranh khốc liệt, nơi mọi người chỉ nghĩ đến lợi ích cá nhân. Trong năm 2026, khi làm việc từ xa trở nên phổ biến hơn với các công cụ như Microsoft Teams, việc gửi một tin nhắn khích lệ đồng nghiệp qua nhóm chat hoặc tổ chức một buổi cầu nguyện trực tuyến ngắn cho nhóm làm việc cũng là cách mới để nuôi dưỡng hiệp nhất, vượt qua khoảng cách vật lý.
Đối với những người làm công tác giáo dục, như giáo viên đứng lớp tại các trường công lập hay tư thục ở Sài Gòn – từ trường tiểu học ở quận Thủ Đức đến các trường quốc tế ở quận 2 – sự hiệp nhất được thể hiện qua cách đối xử công bằng và tôn trọng sự khác biệt, đòi hỏi sự nhạy cảm và sáng tạo. Trong lớp học đa dạng với học sinh từ nhiều hoàn cảnh – giàu nghèo chênh lệch, Công giáo hay Phật giáo, từ con em công nhân đến con cái doanh nhân – một giáo viên Kitô hữu có thể trở thành chứng tá bằng cách quan tâm đặc biệt đến những em gặp khó khăn, như bị cô lập vì lý do kinh tế (không có sách vở đầy đủ) hay văn hóa (gặp khó khăn ngôn ngữ nếu là con em dân tộc thiểu số). Ví dụ, tổ chức một hoạt động nhóm nơi mọi em đều được tham gia bình đẳng, như dự án “Cùng Xây Dựng Lớp Học Hòa Bình” với các em chia sẻ về truyền thống gia đình mình, hoặc dành thời gian sau giờ học để lắng nghe và khích lệ một học sinh đang chán nản vì áp lực thi cử. Qua cách giảng dạy, người thầy cô có thể lồng ghép giá trị bao dung, như kể chuyện về Thánh Phanxicô Assisi ôm ấp người phong cùi để dạy về lòng thương xót, hoặc sử dụng câu chuyện Chúa Giêsu chữa lành người phong cùi (Mc 1,40-45) để minh họa cho bài học về xã hội học. Trong năm 2026, khi giáo dục Việt Nam đang tích hợp công nghệ số với các lớp học trực tuyến qua nền tảng như Google Classroom hay Edmodo, việc khuyến khích học sinh tôn trọng ý kiến khác biệt trong các diễn đàn trực tuyến – như không bình luận tiêu cực dưới bài đăng của bạn bè – cũng là cách xây dựng hiệp nhất, ngăn chặn bắt nạt mạng. Đây không chỉ là dạy kiến thức toán học, văn học hay khoa học mà còn hình thành nhân cách, giúp các em học cách sống như Chúa dạy: “Anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em” (Ga 13,34). Hơn nữa, giáo viên có thể hợp tác với phụ huynh qua các buổi họp trực tuyến, chia sẻ kinh nghiệm giáo dục đức tin, biến trường học thành cộng đồng hiệp nhất thực sự.
Giữa chốn chợ đời tấp nập, như Chợ Bến Thành với kiến trúc Pháp cổ kính hay Chợ Tân Định với không khí dân dã, nơi mua bán luôn ồn ào và vội vã với tiếng rao hàng vang vọng, mặc cả liên hồi và chen chúc giữa hàng hóa đa dạng từ trái cây tươi đến quần áo thời trang, sự hiệp nhất được thể hiện bằng sự thật thà và lời nói mang thiện ý, đòi hỏi sự trung thực và tự chủ. Một tiểu thương Công giáo có thể giữ sự ngay thẳng trong buôn bán – không gian lận cân đo, không thổi giá cao ngất ngưởng hay bán hàng kém chất lượng – như một cách sống Tin Mừng giữa lòng chợ, noi gương Chúa Giêsu lật bàn đổi tiền trong Đền Thờ (Ga 2,13-25). Nhẫn nại trước những tình huống căng thẳng, như khách hàng khó tính cò kè từng đồng hay tranh cãi về chất lượng hàng hóa, hay đơn giản là hạ giọng trong một cuộc mặc cả gay gắt, đều là những lựa chọn nhỏ nhưng có sức lan tỏa lớn, biến không khí chợ từ hỗn loạn thành hài hòa hơn. Chỉ cần giữ trong lòng một ý hướng thiện, như thầm cầu nguyện cho khách hàng trước khi giao dịch – “Lạy Chúa, xin chúc phúc cho người này” – bầu khí chung quanh cũng có thể dịu lại, khuyến khích người khác hành xử tử tế. Trong bối cảnh kinh tế số 2026, khi chợ truyền thống cạnh tranh khốc liệt với Shopee hay Lazada, việc chia sẻ kinh nghiệm bán hàng với hàng xóm láng giềng mà không ghen tị, như hướng dẫn cách sử dụng ứng dụng bán hàng trực tuyến, cũng là cách xây dựng cộng đồng hiệp nhất, biến chợ thành nơi không chỉ trao đổi hàng hóa mà còn trao đổi tình người.
Cuối cùng, trong đời sống học đường và sinh viên – từ các trường đại học danh tiếng như Đại học Bách Khoa với chuyên ngành kỹ thuật, Đại học Sư Phạm với đào tạo giáo viên, đến các ký túc xá chật hẹp ở quận Bình Thạnh hay quận Phú Nhuận – nơi đa dạng quan điểm, niềm tin và lối sống giao thoa mạnh mẽ, sự hiệp nhất được xây dựng bằng đối thoại và lắng nghe chân thành, đòi hỏi sự cởi mở và dũng cảm. Sinh viên Công giáo có thể thể hiện qua sự cởi mở trong kết bạn, tôn trọng ý kiến khác biệt khi làm việc nhóm cho dự án học thuật, hay tham gia các hoạt động bác ái như tình nguyện tại trại trẻ mồ côi ở quận Gò Vấp hoặc chương trình hỗ trợ người vô gia cư dọc sông Sài Gòn. Đôi khi, một nụ cười thân thiện, một cái bắt tay ấm áp hay một lời chào giản dị trong khuôn viên trường cũng đủ mở ra sự cảm thông, đặc biệt trong các cuộc tranh luận sôi nổi về xã hội hay tôn giáo tại câu lạc bộ sinh viên. Những hành động này giúp vượt qua rào cản, noi gương Chúa Giêsu – Đấng đã đối thoại với mọi tầng lớp xã hội, từ người Pharisêu đến người thu thuế. Trong năm 2026, với sự bùng nổ của mạng xã hội như TikTok, Instagram, việc bình luận tích cực dưới bài đăng của bạn bè khác niềm tin cũng là cách xây dựng hiệp nhất trực tuyến.
Mở rộng hơn, chúng ta không thể bỏ qua đời sống gia đình – nền tảng của xã hội và Giáo hội – nơi hiệp nhất được nuôi dưỡng qua những bữa cơm hàng ngày, lời cầu nguyện chung và sự tha thứ. Tại Sài Gòn, giữa những căn hộ chung cư chật hẹp hay nhà phố đông đúc, một gia đình Công giáo có thể biến bữa tối thành dịp hiệp nhất bằng cách chia sẻ về ngày làm việc, lắng nghe con cái kể về trường lớp, và kết thúc bằng Kinh Tạ Ơn. Trong cộng đồng trực tuyến, như các nhóm Facebook của giáo xứ, việc tham gia thảo luận tôn trọng cũng góp phần.
Tuần lễ Cầu nguyện cho các Kitô hữu Hiệp nhất không mời gọi chúng ta làm những điều lớn lao, vĩ đại hay phô trương, mà nhắc nhở sống những điều bình thường, giản dị với tình yêu lớn hơn, sâu sắc hơn mỗi ngày. Khi chọn sống tử tế, bao dung và chân thành trong từng hoàn cảnh nhỏ bé tại Sài Gòn, những rào cản dần được tháo gỡ, và khuôn mặt Đức Kitô được phản chiếu rõ hơn giữa lòng thế giới hỗn loạn. Xin mỗi người chúng ta, đặc biệt anh chị em tại các giáo xứ Sài Gòn như anh Minh ở HCMC, dành một lời kinh trong tuần này để cầu nguyện cho sự hiệp nhất của Giáo hội, và đồng thời để chính đời sống hằng ngày trở thành lời kinh sống động ấy. Như Đức Thánh Cha Leo XIV từng dạy: “Hiệp nhất không phải là đồng nhất, mà là đa dạng trong tình yêu.” Hãy để Tuần lễ này khơi dậy trong chúng ta ngọn lửa ấy, và lan tỏa nó đến mọi ngóc ngách của cuộc sống!
Lm. Anmai, CSsR
