Góc tư vấn

TỰ DO KHÔNG CHỈ CHO BẠN QUYỀN LỰA CHỌN, MÀ CÒN CHO BẠN QUYỀN TỪ CHỐI

TỰ DO KHÔNG CHỈ CHO BẠN QUYỀN LỰA CHỌN, MÀ CÒN CHO BẠN QUYỀN TỪ CHỐI

Hôm nay, trong không khí cầu nguyện và suy ngẫm Lời Chúa, chúng ta hãy cùng dừng lại để chiêm ngưỡng một trong những món quà quý giá nhất mà Thiên Chúa đã ban tặng cho con người: tự do. Chủ đề mà chúng ta sẽ khám phá hôm nay là Tự do không chỉ cho bạn quyền lựa chọn, mà còn cho bạn quyền từ chối. Vì vậy nên… Đây không chỉ là một khái niệm triết lý hay xã hội, mà còn là một chân lý sâu sắc được khắc ghi trong Kinh Thánh và trong đời sống đức tin của chúng ta. Chúng ta hãy bắt đầu bằng một lời cầu nguyện tha thiết: Lạy Chúa Thánh Thần, xin Ngài soi sáng tâm trí chúng con, để chúng con hiểu rõ hơn về tự do đích thực mà Chúa Giêsu đã mang đến cho chúng con qua cái chết và sự phục sinh của Ngài. Xin giúp chúng con sử dụng tự do ấy không phải để phục vụ bản thân, mà để phục vụ Nước Trời và anh chị em xung quanh. Amen.

Trong thế giới ngày nay, nơi mà mọi thứ dường như diễn ra với tốc độ chóng mặt – từ công việc, gia đình, mạng xã hội đến các hoạt động giáo xứ – chúng ta thường bị cuốn vào vòng xoáy của những lựa chọn và áp lực. Nhiều người, kể cả những Kitô hữu trung thành, rơi vào hiểu lầm phổ biến rằng tự do chính là “muốn làm gì thì làm”. Họ nghĩ tự do là sự phóng túng, là theo đuổi mọi dục vọng cá nhân mà không cần suy nghĩ đến hậu quả hay trách nhiệm. Nhưng Kinh Thánh dạy chúng ta khác. Chúa Giêsu đã nói: “Sự thật sẽ giải phóng anh em” (Ga 8:32), nghĩa là tự do đích thực đến từ việc nhận biết và sống theo chân lý của Chúa, chứ không phải từ sự buông thả. Trong đời sống thực tế, tự do thường biểu lộ dưới một dạng khác, tinh tế và đòi hỏi sự trưởng thành hơn: đó là quyền từ chối. Không phải cái gì cũng phải nhận lấy, không phải lời mời nào cũng phải gật đầu đồng ý, không phải yêu cầu nào cũng phải đáp ứng ngay lập tức.

Hãy tưởng tượng một ngày điển hình trong cuộc sống của một giáo dân: Sáng sớm, bạn nhận được lời mời tham gia một buổi họp mặt xã hội không thực sự cần thiết; trưa đến, đồng nghiệp yêu cầu bạn làm thêm việc ngoài giờ mà không có lý do chính đáng; chiều muộn, một người thân đòi hỏi bạn phải giải quyết vấn đề của họ ngay lập tức, dù bạn đang mệt mỏi sau một ngày dài. Nếu bạn không có quyền từ chối, cuộc sống của bạn sẽ bị chi phối bởi lịch trình của người khác, giá trị của người khác, và hướng đi của người khác. Bạn trở thành “nô lệ” cho những áp lực bên ngoài, thay vì là người tự do trong Chúa. Ngược lại, khi bạn học cách nói “không” một cách khôn ngoan và yêu thương, bạn bắt đầu sở hữu thời gian, năng lượng và hướng đi của chính mình. Bạn có thể dành thời gian ấy cho việc cầu nguyện sâu sắc hơn, cho việc chăm sóc gia đình, hay cho những công việc bác ái thực sự xuất phát từ trái tim.

Trong lịch sử Giáo Hội, chúng ta thấy vô số ví dụ về quyền từ chối như một biểu hiện của tự do. Thánh Phanxicô Assisi đã từ chối cuộc sống giàu sang của gia đình để theo Chúa trong nghèo khó. Thánh Têrêsa Avila đã từ chối những cám dỗ của thế gian để tập trung vào đời sống nội tâm. Những vị thánh này không phải là những người ích kỷ; họ từ chối để chọn lựa điều tốt hơn, điều dẫn đến sự thánh thiện. Trong giáo xứ chúng ta hôm nay, quyền từ chối có thể đơn giản như từ chối tham gia một buổi tiệc tùng không lành mạnh để dành thời gian cho giờ kinh gia đình, hoặc từ chối một lời đồn thổi để bảo vệ danh dự của anh em. Đó chính là tự do mà Chúa ban tặng: tự do để chọn Chúa trên hết mọi sự.

Bây giờ, chúng ta hãy đi sâu hơn vào ba khía cạnh chính của chủ đề này, để thấy rõ tự do từ chối không chỉ là một quyền lợi, mà còn là một trách nhiệm thiêng liêng. Chúng ta sẽ khám phá cách quyền từ chối trở thành thước đo vị thế của chúng ta trong đời sống, cách tự do đến từ giá trị chúng ta tạo ra, và vai trò của tự do tài chính như một hệ thống an toàn cho các quyết định của chúng ta.

1. Quyền Từ Chối Là Thước Đo Của “Vị Thế” Trong Đời Sống

Kính thưa quý vị, trong công việc, các mối quan hệ xã hội, và ngay cả trong đời sống đức tin của giáo xứ, quyền lựa chọn luôn tồn tại như một phần tất yếu của cuộc sống. Tuy nhiên, không phải ai cũng có đủ điều kiện để thực sự lựa chọn một cách tự do. Nhiều quyết định mà chúng ta tưởng chừng là “lựa chọn” thực ra chỉ là sự thỏa hiệp tạm thời, xuất phát từ việc thiếu phương án thay thế. Ví dụ, một người trẻ trong giáo xứ có thể chấp nhận một công việc lương thấp và giờ giấc khắc nghiệt chỉ vì sợ thất nghiệp, hoặc tham gia một nhóm bạn bè không mang lại giá trị tích cực chỉ vì sợ bị cô lập. Những “lựa chọn” như vậy không phải là tự do đích thực; chúng là sự bị động, là sự đầu hàng trước áp lực của hoàn cảnh.

Quyền từ chối, ngược lại, mang lại cho chúng ta một lợi thế quan trọng và sâu sắc: chúng ta không cần phải phản ứng theo cảm xúc nhất thời hay áp lực tức thì từ bên ngoài. Chúng ta có thể dừng lại, cầu nguyện, lắng nghe tiếng Chúa qua Lời Kinh Thánh, và chọn lựa điều phù hợp với mục tiêu dài hạn của cuộc đời mình. Trong Thư gửi tín hữu Rôma, Thánh Phaolô đã khuyên nhủ: “Anh em đừng có rập theo đời này, nhưng hãy cải biến con người anh em bằng cách đổi mới tâm thần, hầu có thể nhận ra đâu là ý Thiên Chúa: cái gì là tốt, cái gì đẹp lòng Chúa, cái gì hoàn hảo” (Rm 12:2). Lời dạy này nhắc nhở chúng ta rằng tự do từ chối không phải là sự trốn tránh trách nhiệm, mà là cách để chúng ta sống theo ý Chúa, thay vì theo ý thế gian.

Hãy nghĩ sâu hơn về khái niệm này qua một ví dụ thực tế. Giả sử bạn là một bậc phụ huynh trong giáo xứ, và con cái bạn bị ảnh hưởng bởi những xu hướng tiêu cực trên mạng xã hội. Nếu bạn không có quyền từ chối – nghĩa là bạn không dám nói “không” với những yêu cầu mua sắm vô lý hay tham gia các hoạt động không lành mạnh – thì bạn đang để cho thế gian “định hướng” cho gia đình mình. Ngược lại, khi bạn từ chối một cách yêu thương, giải thích dựa trên giáo huấn của Giáo Hội, bạn đang nâng cao vị thế của mình như một người lãnh đạo gia đình theo tinh thần Kitô giáo. Tự do, trong nghĩa này, giống như một tấm “lá chắn” vững chắc, bảo vệ chúng ta khỏi những thứ tiêu hao tinh thần, thể xác và linh hồn. Nó ngăn chặn chúng ta bị kéo vào những vòng xoáy của lòng tham, sự ghen tị, hay áp lực từ dư luận xã hội.

Trong lịch sử Giáo Hội, chúng ta có thể học hỏi từ cuộc đời của Thánh Gioan Tẩy Giả. Ngài đã từ chối cuộc sống thoải mái ở cung điện để sống trong sa mạc, kêu gọi sám hối. Ngài từ chối im lặng trước tội lỗi của vua Hêrôđê, dù biết rằng điều đó có thể dẫn đến cái chết. Quyền từ chối của Ngài không phải là sự nổi loạn, mà là sự trung thành với sứ mệnh Chúa giao. Trong giáo xứ chúng ta ngày nay, quyền từ chối có thể thể hiện qua việc từ chối tham gia những cuộc trò chuyện mang tính tiêu cực, như nói xấu anh em, để thay vào đó dành thời gian cho việc học hỏi giáo lý. Hoặc, trong công việc, bạn có thể từ chối một dự án không đạo đức, dù nó mang lại lợi ích vật chất, để giữ vững đức tin của mình.

Hơn nữa, quyền từ chối giúp chúng ta không chỉ “sống cho hôm nay” mà còn chủ động xây dựng tương lai. Khi chúng ta từ chối những thứ không cần thiết, chúng ta mở ra không gian cho những điều tốt đẹp hơn. Ví dụ, một giáo dân có thể từ chối lời mời tham gia một buổi họp mặt không quan trọng để dành thời gian tham dự khóa tĩnh tâm, nơi họ có thể gặp gỡ Chúa sâu sắc hơn. Điều này nâng cao vị thế của chúng ta không chỉ trong mắt người đời, mà còn trong mắt Chúa. Thánh Phaolô nhắc nhở: “Mọi sự đều hợp pháp đối với tôi, nhưng không phải mọi sự đều có ích” (1Cr 6:12). Quyền từ chối chính là công cụ để chúng ta phân biệt giữa “hợp pháp” và “có ích”, giữa những gì thoáng qua và những gì vĩnh cửu.

Để áp dụng điều này trong đời sống hàng ngày, chúng ta có thể bắt đầu bằng những bước nhỏ. Hãy liệt kê những áp lực mà bạn đang đối mặt: công việc, mối quan hệ, hoạt động giáo xứ. Sau đó, cầu nguyện xin Chúa ban ơn khôn ngoan để biết từ chối những gì không phù hợp. Khi làm vậy, bạn sẽ thấy vị thế của mình được nâng cao: bạn không còn là nạn nhân của hoàn cảnh, mà là người quản lý ân sủng Chúa ban.

2. Tự Do Không Đến Từ Ý Chí, Mà Đến Từ “Giá Trị” Bạn Tạo Ra

Nhiều người trong chúng ta, kính thưa quý vị, cố gắng tìm kiếm tự do bằng cách thay đổi môi trường xung quanh: đổi công việc để hy vọng ít áp lực hơn, đổi nhóm bạn để tránh những ảnh hưởng tiêu cực, thậm chí đổi giáo xứ để tìm kiếm một cộng đồng mới mẻ hơn. Tuy nhiên, sau một thời gian, họ lại lặp lại chính những cảm giác bị áp lực và bị kiểm soát mà họ từng chạy trốn. Lý do sâu xa không nằm ở “chỗ đó” – không phải ở công việc, bạn bè hay giáo xứ – mà nằm ở một câu hỏi cốt lõi mà Lời Chúa mời gọi chúng ta tự vấn: Bạn có đủ giá trị để tự quyết định cuộc đời mình hay chưa?

Giá trị ở đây không phải là những lời nói suông, những hình ảnh cá nhân bề ngoài lộng lẫy trên mạng xã hội, hay những chức vụ danh giá trong giáo xứ. Giá trị đích thực là năng lực thực sự mà Chúa đã ban tặng qua các tài năng và ân sủng của Ngài. Hãy tự hỏi: Bạn giải quyết được vấn đề gì cho cộng đồng giáo xứ? Bạn tạo ra kết quả gì trong công việc hàng ngày, mang lại lợi ích cho tha nhân? Bạn chịu trách nhiệm tới đâu trong gia đình, nơi bạn là trụ cột đức tin? Bạn đáng tin đến mức nào trong mắt Chúa và anh chị em, qua việc sống trung thành với các giới răn? Khi bạn có giá trị thực sự – qua kỹ năng chuyên môn, sự khôn ngoan thiêng liêng, và lòng bác ái chân thành – bạn sẽ có thêm nhiều lựa chọn trong cuộc sống. Khi có nhiều lựa chọn, bạn mới có quyền từ chối những thứ không phù hợp. Và khi có quyền từ chối, bạn mới thực sự sở hữu tự do đích thực.

Nói cách khác, tự do không phải là điểm xuất phát mà chúng ta có thể đòi hỏi ngay lập tức; nó là “hệ quả” của một quá trình xây dựng bản thân dưới ánh sáng của Chúa. Muốn tự do, bạn không chỉ cần dũng khí – như Chúa Giêsu đã thể hiện khi từ chối ba lời cám dỗ của ma quỷ trong sa mạc (Mt 4:1-11) – mà còn cần một nền tảng vững chắc: kỹ năng thực tiễn, tư duy dựa trên Phúc Âm, uy tín xây dựng qua thời gian, và năng lực tạo ra thu nhập dựa trên giá trị mình mang lại cho xã hội. Trong dụ ngôn những nén bạc (Mt 25:14-30), Chúa Giêsu dạy chúng ta phải nhân lên những tài năng Chúa ban, chứ không chôn vùi chúng dưới đất. Người đầy tớ trung tín đã nhân gấp đôi nén bạc và được thưởng: “Hỡi đầy tớ tài giỏi và trung thành! Trong việc nhỏ, anh đã trung thành, thì tôi sẽ giao phó nhiều việc cho anh” (Mt 25:21). Giá trị chúng ta tạo ra chính là cách chúng ta nhân lên những ân sủng ấy.

Hãy lấy một ví dụ cụ thể từ đời sống giáo dân. Giả sử bạn là một giáo viên trong giáo xứ, dạy giáo lý cho thiếu nhi. Nếu bạn chỉ làm việc một cách máy móc, không đầu tư thời gian học hỏi thêm về Kinh Thánh hay phương pháp sư phạm, thì giá trị của bạn sẽ hạn chế. Bạn có thể bị ép buộc phải nhận thêm nhiều lớp học mà không dám từ chối, vì sợ mất vị trí. Ngược lại, nếu bạn xây dựng giá trị bằng cách học hỏi liên tục, tạo ra các bài giảng sáng tạo và hiệu quả, mang lại sự thay đổi thực sự cho các em thiếu nhi – như giúp các em yêu mến Chúa hơn – thì bạn sẽ có uy tín cao. Lúc đó, bạn có thể từ chối những yêu cầu không hợp lý, như dạy thêm lớp mà không có thời gian chuẩn bị, để tập trung vào chất lượng. Đó là tự do đến từ giá trị.

Trong lịch sử Giáo Hội, Thánh Tôma Aquinô là một tấm gương sáng. Ngài đã từ chối nhiều chức vụ cao sang, như làm tổng giám mục, để tập trung vào việc viết sách và giảng dạy thần học. Giá trị của Ngài nằm ở trí tuệ và sự khôn ngoan thiêng liêng, giúp Ngài có tự do chọn lựa con đường Chúa kêu gọi. Trong giáo xứ chúng ta, một giáo dân có giá trị có thể là người tình nguyện tổ chức các buổi cầu nguyện, không chỉ vì nghĩa vụ mà vì họ mang lại sự bình an thực sự cho cộng đồng. Họ có thể từ chối những hoạt động bề mặt để ưu tiên những việc sâu sắc hơn.

Để xây dựng giá trị này, chúng ta cần hành động cụ thể. Hãy bắt đầu bằng việc cầu nguyện hàng ngày, xin Chúa ban ơn nhận ra tài năng của mình. Sau đó, đầu tư thời gian học hỏi: đọc sách thiêng liêng, tham gia các khóa học trực tuyến về kỹ năng chuyên môn, hoặc tham dự các buổi hội thảo trong giáo xứ. Hãy nhớ, giá trị không phải là thứ có sẵn; nó được xây dựng qua nỗ lực hàng ngày. Khi bạn có giá trị, bạn không còn bị kiểm soát bởi ý kiến người khác, mà tự do sống theo Phúc Âm. Thánh Phaolô khẳng định: “Tôi sống, nhưng không còn phải là tôi, mà là Đức Kitô sống trong tôi” (Gl 2:20). Đó là tự do cao cả nhất, xuất phát từ giá trị mà Chúa trao ban qua cuộc sống của chúng ta.

Hơn nữa, trong bối cảnh xã hội hiện đại, nơi mà giá trị thường bị đo lường bằng vật chất, chúng ta cần nhắc nhở nhau rằng giá trị Kitô giáo còn nằm ở lòng bác ái. Một người có giá trị không chỉ giỏi giang mà còn biết yêu thương. Ví dụ, trong đại dịch COVID-19 gần đây, nhiều giáo dân đã tạo giá trị bằng cách tổ chức các chương trình hỗ trợ người nghèo, từ chối lời mời tham gia các hoạt động cá nhân để tập trung vào bác ái. Họ có tự do vì giá trị của họ được công nhận bởi cộng đồng và bởi Chúa.

3. Tự Do Tài Chính Là “Hệ Thống An Toàn” Cho Quyết Định Của Bạn

Kính thưa quý giáo dân, trong cuộc sống hàng ngày, rất nhiều “cái gật đầu” đồng ý mà chúng ta đưa ra không xuất phát từ sự đồng thuận thực sự từ trái tim, mà từ sự thiếu an toàn tài chính. Khi tài chính của chúng ta mong manh, dễ bị lung lay bởi những biến cố bất ngờ như mất việc làm, bệnh tật hay lạm phát, chúng ta dễ rơi vào trạng thái phải chấp nhận mọi thứ: chấp nhận một công việc không phù hợp với đức tin, chấp nhận những điều kiện lao động không công bằng, thậm chí chấp nhận những thỏa hiệp trái với lương tâm Kitô giáo chỉ để đảm bảo miếng cơm manh áo. Chúa Giêsu đã cảnh báo rõ ràng về sức mạnh chi phối của tiền bạc: “Không ai có thể làm tôi hai chủ… Anh em không thể vừa làm tôi Thiên Chúa, vừa làm tôi Tiền Của được” (Mt 6:24). Tuy nhiên, Chúa cũng dạy chúng ta phải quản lý tài chính một cách khôn ngoan, như trong dụ ngôn người quản lý bất lương (Lc 16:1-13), để tiền bạc trở thành công cụ phục vụ Nước Trời chứ không phải là ông chủ chi phối cuộc đời chúng ta.

Tự do tài chính, vì vậy, không phải là sự giàu có dư thừa hay theo đuổi vật chất, mà là một “hệ thống an toàn” vững chắc cho các quyết định của chúng ta. Khi bạn có quỹ dự phòng – một khoản tiền tiết kiệm đủ để sống qua vài tháng khó khăn – có nguồn thu nhập ổn định từ công việc chính đáng, có kỹ năng kiếm tiền bền vững qua các tài năng Chúa ban, và hiểu biết về cách quản lý dòng tiền (như lập ngân sách, đầu tư khôn ngoan), bạn không còn bị ép buộc phải quyết định trong nỗi sợ hãi. Bạn có thể nói “không” với những thứ không đáng giá – như một lời mời tham gia kinh doanh không minh bạch, trái với đạo đức Kitô giáo – và nói “có” với những việc đúng hướng, kể cả khi chúng cần thời gian dài để mang lại kết quả, như dành thời gian cho việc bác ái hoặc học hỏi thêm về đức tin.

Tự do không phải là “không làm gì cả”, lười biếng và trốn tránh trách nhiệm; tự do là làm việc có chọn lọc, có mục đích. Bạn vẫn làm việc chăm chỉ, vẫn nỗ lực hàng ngày, nhưng bạn làm vì mục tiêu của Chúa – xây dựng Nước Trời trên trần gian – chứ không phải vì bị dồn vào chân tường bởi nợ nần hay thiếu thốn. Trong dụ ngôn người thợ làm vườn nho (Mt 20:1-16), Chúa dạy chúng ta về sự công bằng và phần thưởng, nhưng cũng ngầm nhắc nhở rằng chúng ta cần quản lý thời gian và tài nguyên của mình để không bị rơi vào tình trạng thiếu hụt.

Hãy lấy ví dụ từ đời sống thực tế trong giáo xứ chúng ta. Một gia đình giáo dân có thể đang gặp khó khăn tài chính do chi tiêu không kiểm soát. Họ phải chấp nhận mọi lời mời làm thêm giờ, ngay cả vào Chúa Nhật, dẫn đến bỏ lỡ Thánh Lễ và thời gian gia đình. Ngược lại, nếu họ xây dựng tự do tài chính bằng cách tiết kiệm 10% thu nhập hàng tháng, học cách đầu tư đơn giản như gửi tiết kiệm ngân hàng hoặc học nghề phụ, họ có thể từ chối những công việc xung đột với đức tin. Họ có thể nói “có” với việc tham gia nhóm cầu nguyện hoặc giúp đỡ người nghèo, vì họ không còn lo lắng về tài chính.

Trong lịch sử Giáo Hội, Thánh Basiliô Cả là một tấm gương về quản lý tài chính. Ngài đã sử dụng tài sản của mình để xây dựng bệnh viện và cứu giúp người nghèo, từ chối sử dụng tiền bạc cho lợi ích cá nhân. Trong xã hội hiện đại, tự do tài chính giúp chúng ta đóng góp tự nguyện cho Giáo Hội, như đóng góp cho quỹ xây dựng nhà thờ hay hỗ trợ các chương trình truyền giáo, mà không cảm thấy gượng ép. Nó là “hệ thống an toàn” để chúng ta từ chối những cám dỗ vật chất, như lòng tham lam hay ghen tị, và tập trung vào kho tàng trên trời: “Anh em đừng tích trữ cho mình những kho tàng dưới đất… Nhưng hãy tích trữ cho mình những kho tàng trên trời” (Mt 6:19-21).

Để đạt được tự do tài chính, chúng ta cần thực hành các bước cụ thể theo tinh thần Kitô giáo. Đầu tiên, lập ngân sách hàng tháng dựa trên nguyên tắc “cho đi trước”: dành 10% cho Giáo Hội và bác ái, 20% cho tiết kiệm, và phần còn lại cho chi tiêu cần thiết. Thứ hai, học hỏi về tài chính qua sách vở hoặc các khóa học miễn phí, luôn cầu nguyện xin Chúa ban ơn khôn ngoan. Thứ ba, tránh nợ nần không cần thiết và xây dựng quỹ khẩn cấp. Thứ tư, chia sẻ kinh nghiệm với anh em trong giáo xứ qua các nhóm học hỏi, để cùng nhau xây dựng cộng đồng vững mạnh về tài chính và đức tin.

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam hiện nay, với lạm phát và biến động việc làm, tự do tài chính càng trở nên quan trọng. Nhiều giáo dân đã thành công bằng cách khởi nghiệp nhỏ dựa trên tài năng Chúa ban, như làm bánh mì hoặc dịch vụ sửa chữa, và sử dụng lợi nhuận để phục vụ cộng đồng. Họ có tự do từ chối những cơ hội không đạo đức, vì họ biết Chúa sẽ lo liệu cho những ai trung thành.

Kết thúc bài suy ngẫm dài này, chúng ta hãy tóm tắt và áp dụng. Tự do không chỉ cho bạn quyền lựa chọn, mà còn cho bạn quyền từ chối. Vì vậy nên, muốn tự do thật sự, hãy bắt đầu bằng việc trở thành người có giá trị: giỏi hơn mỗi ngày qua học hỏi, đáng tin hơn mỗi ngày qua trung thành, tạo ra kết quả rõ ràng trong công việc và đức tin, và xây nền tảng tài chính vững hơn mỗi tháng qua quản lý khôn ngoan. Khi bạn có giá trị, bạn có lựa chọn đa dạng. Khi bạn có lựa chọn, bạn có quyền từ chối những gì không phù hợp. Và khi bạn có quyền từ chối, bạn mới có tự do đích thực – tự do để yêu Chúa và yêu người lân cận như chính mình.

Hãy hành động ngay hôm nay: Hãy dành thời gian cầu nguyện về những lĩnh vực bạn cần từ chối, xây dựng giá trị, và quản lý tài chính. Trong giáo xứ, chúng ta có thể tổ chức các nhóm chia sẻ để hỗ trợ lẫn nhau. Xin Chúa chúc lành cho tất cả chúng ta, và xin Mẹ Maria – Đấng đã từ chối thế gian để chọn Chúa – cầu bầu cho chúng ta luôn biết sử dụng tự do một cách khôn ngoan và yêu thương. Amen.

Bài viết liên quan

Back to top button
error: Content is protected !!