TẾT NGUYÊN ĐÁN – NĂM BÍNH NGỌ
Mồng Hai : Kính nhớ Tổ Tiên và Ông Bà Cha Mẹ
Ca nhập lễ
Con ơi giữ lấy lời cha,
chớ quên lời mẹ, nhớ mà ghi tâm.
Đèn soi trong chốn tối tăm,
ấy là chính những lời răn, lệnh truyền.
Nhớ cầu cho bậc tổ tiên,
khắc ghi công đức một niềm tri ân.
Bài đọc 1
Chúng ta hãy ca tụng các bậc cha ông của chúng ta đã sống qua các thời đại.
Bài trích sách Huấn ca.
1Giờ đây, chúng ta hãy ca ngợi những vị danh nhân,
cũng là cha ông của chúng ta qua các thế hệ.
10Các ngài là những vị đạo hạnh,
công đức của các ngài không chìm vào quên lãng.
11Dòng dõi các ngài luôn được hưởng một gia tài quý báu
đó là lũ cháu đàn con.
12Dòng dõi các ngài giữ vững các điều giao ước ;
nhờ các ngài, con cháu cũng một mực trung thành.
13Dòng dõi các ngài sẽ muôn đời tồn tại,
vinh quang các ngài sẽ chẳng phai mờ.
14Các ngài được mồ yên mả đẹp
và danh thơm mãi lưu truyền hậu thế.
15Dân dân sẽ kể lại đức khôn ngoan của các ngài
và cộng đoàn vang tiếng ngợi khen.
Đáp ca
Đ.Hạnh phúc thay bạn nào kính sợ Chúa,
ăn ở theo đường lối của Người.
1Hạnh phúc thay bạn nào kính sợ Chúa,
ăn ở theo đường lối của Người.2Công khó tay bạn làm, bạn được an hưởng,
bạn quả là lắm phúc nhiều may.
Đ.Hạnh phúc thay bạn nào kính sợ Chúa,
ăn ở theo đường lối của Người.
3Hiền thê bạn trong cửa trong nhà
khác nào cây nho đầy hoa trái,
và bầy con tựa những cây ô-liu mơn mởn,
xúm xít tại bàn ăn.
Đ.Hạnh phúc thay bạn nào kính sợ Chúa,
ăn ở theo đường lối của Người.
4Đó chính là phúc lộc
Chúa dành cho kẻ kính sợ Người.5aXin Chúa từ Xi-on
xuống cho bạn muôn vàn ơn phúc.
Đ.Hạnh phúc thay bạn nào kính sợ Chúa,
ăn ở theo đường lối của Người.
5bƯớc chi trong suốt cả cuộc đời
bạn được thấy Giê-ru-sa-lem phồn thịnh,6được sống lâu bên đàn con cháu.
Nguyện chúc Ít-ra-en vui hưởng thái bình.
Đ.Hạnh phúc thay bạn nào kính sợ Chúa,
ăn ở theo đường lối của Người.
Bài đọc 2
Hãy tôn kính cha mẹ, để ngươi được hạnh phúc và hưởng thọ trên mặt đất này.
Bài trích thư của thánh Phao-lô tông đồ gửi tín hữu Ê-phê-xô.
1 Thưa anh em, kẻ làm con, hãy vâng lời cha mẹ theo tinh thần của Chúa, vì đó là điều phải đạo. 2 Hãy tôn kính cha mẹ. Đó là điều răn thứ nhất có kèm theo lời hứa : 3 Để ngươi được hạnh phúc và hưởng thọ trên mặt đất này. 4 Những bậc làm cha mẹ, đừng làm cho con cái tức giận, nhưng hãy giáo dục chúng thay mặt Chúa bằng cách khuyên răn và sửa dạy.
18 Theo Thần Khí hướng dẫn, anh em hãy dùng mọi lời kinh và mọi tiếng van nài mà cầu nguyện luôn mãi. Để được như vậy, anh em hãy chuyên cần tỉnh thức và cầu xin cho toàn thể dân thánh. 19 Anh em cũng hãy cầu xin cho tôi nữa, để khi tôi mở miệng nói, thì Thiên Chúa ban lời cho tôi, hầu tôi mạnh dạn loan báo mầu nhiệm của Tin Mừng ; 20 tôi là sứ giả của Tin Mừng này cả khi tôi đang bị xiềng xích. Anh em hãy cầu xin cho tôi để khi rao giảng Tin Mừng tôi nói năng mạnh dạn, như bổn phận tôi phải nói.
21 Anh Ty-khi-cô, người anh em yêu quý của tôi và là người trung thành phục vụ Chúa, sẽ cho anh em mọi tin tức, để cả anh em nữa cũng biết tôi ra sao, và tôi đang làm gì. 22 Tôi phái anh đến với anh em vì mục đích ấy, để anh em được biết hiện tình của chúng tôi, và để anh khích lệ tâm hồn anh em.
23 Nguyện xin Thiên Chúa là Cha, và nguyện xin Chúa Giê-su Ki-tô ban cho anh em ơn bình an và lòng mến cùng với lòng tin.
Tung hô Tin Mừng
Ha-lê-lui-a. Ha-lê-lui-a.
Hạnh phúc thay, người kính sợ Chúa,
những ưa cùng thích mệnh lệnh Chúa truyền ban.
Trên mặt đất, con cháu của họ sẽ hùng cường,
dòng dõi kẻ ngay lành được Chúa thương giáng phúc.
Ha-lê-lui-a.
Tin Mừng
Ngươi hãy thảo kính cha mẹ.
✠Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu.
1 Khi ấy, có mấy người Pha-ri-sêu và mấy kinh sư từ Giê-ru-sa-lem đến gặp Đức Giê-su và nói rằng : 2 “Sao môn đệ ông vi phạm truyền thống của tiền nhân, không chịu rửa tay khi dùng bữa ?” 3 Người trả lời : “Còn các ông, tại sao các ông dựa vào truyền thống của các ông mà vi phạm điều răn của Thiên Chúa ? 4 Quả thế, Thiên Chúa dạy : Ngươi hãy thờ cha kính mẹ, và kẻ nào nguyền rủa cha mẹ, thì phải bị xử tử. 5 Còn các ông, các ông lại bảo : ‘Ai nói với cha với mẹ rằng : những gì con có để giúp cha mẹ, đều là lễ phẩm dâng cho Chúa rồi, 6 thì người ấy không phải thờ cha kính mẹ nữa’. Như thế, các ông dựa vào truyền thống của các ông mà huỷ bỏ lời Thiên Chúa.”
Ca hiệp lễ
Chúa nói :
“Ai thi hành ý muốn của Thiên Chúa
người ấy là anh chị em tôi, là mẹ tôi.”
TẾT NGUYÊN ĐÁN – NĂM BÍNH NGỌ
MỒNG HAI TẾT: KÍNH NHỚ TỔ TIÊN VÀ ÔNG BÀ CHA MẸ
Trong bầu khí linh thiêng của những ngày đầu xuân Bính Ngọ, khi hơi thở của đất trời đang chuyển mình mạnh mẽ, chúng ta tụ họp nơi đây không chỉ để chúc tụng nhau những lời hoa mỹ, mà quan trọng hơn, để tìm về nguồn cội. Ngày Mồng Hai Tết, Giáo hội dành riêng để nhắc nhở chúng ta về một đạo lý làm người căn bản nhất: “Uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ kẻ trồng cây”. Nhưng hôm nay, Tin Mừng của Thánh Mát-thêu ném vào lòng chúng ta một gáo nước lạnh giữa tiết trời xuân ấm áp. Chúa Giê-su không nói về những nghi lễ rình rang, Người không bàn về việc mâm cao cỗ đầy dâng cúng tổ tiên. Người nói về sự thật. Một sự thật đau đớn rằng đôi khi chúng ta dùng tôn giáo, dùng những truyền thống vẻ vang để che đậy cho sự bạc bẽo của trái tim mình đối với cha mẹ.
Nhìn vào bức tranh Tin Mừng, ta thấy những người Pha-ri-sêu và kinh sư – những kẻ tự hào là giữ luật tỉ mỉ nhất – lại bị Chúa Giê-su quở trách nặng nề. Họ trách môn đệ Chúa không rửa tay trước khi ăn, họ bám vào cái vỏ bên ngoài của truyền thống. Nhưng Chúa lại lật tẩy cái lõi bên trong: họ dùng “lễ phẩm dâng cho Chúa” (Corban) để thoái thác trách nhiệm nuôi dưỡng cha mẹ. Hãy thử dừng lại một chút để suy ngẫm: Có bao giờ chúng ta cũng đang sống như thế không? Chúng ta có thể dâng cúng vào nhà thờ rất nhiều, chúng ta có thể làm những đại lễ linh đình cho người đã khuất, nhưng khi cha mẹ còn sống, chúng ta lại dành cho các ngài sự ghẻ lạnh, những lời gắt gỏng, hay sự thiếu hụt cả về vật chất lẫn tinh thần? Đạo hiếu trong Kitô giáo không phải là một món nợ phải trả, mà là một hồng ân phải sống. Thiên Chúa không bao giờ chấp nhận một thứ lễ phẩm được trích ra từ sự bỏ rơi đấng sinh thành.
Năm Bính Ngọ – năm con Ngựa. Hình ảnh con ngựa gợi lên sự dấn thân, đường dài và lòng trung thành. Tổ tiên chúng ta, ông bà cha mẹ chúng ta chính là những “tuấn mã” đã đi qua bao dặm trường gian khổ, băng qua những thung lũng sương mù của chiến tranh, của nghèo đói và của những biến động thời đại để mang đức tin và sự sống đến cho chúng ta. Mỗi nếp nhăn trên trán cha, mỗi vết đồi mồi trên tay mẹ là một dấu ấn của lịch sử yêu thương. Chúng ta hôm nay đứng đây, kiêu hãnh với những thành tựu của mình, nhưng nếu cắt đứt sợi dây liên lạc với nguồn cội, chúng ta chẳng khác nào một cánh diều đứt dây, dù bay cao đến đâu cũng sẽ rơi vào hư vô. Kính nhớ tổ tiên không phải là việc của một ngày Mồng Hai Tết, mà là hơi thở của người Kitô hữu suốt 365 ngày trong năm.
Chúa Giê-su nói rất gắt: “Ngươi hãy thờ cha kính mẹ, và kẻ nào nguyền rủa cha mẹ thì phải bị xử tử”. Tại sao luật Chúa lại nghiêm khắc đến thế? Bởi vì cha mẹ là hình ảnh hữu hình của một Thiên Chúa vô hình. Chúng ta không thể nói rằng mình yêu mến Thiên Chúa mà mình không thấy, trong khi lại dửng dưng với người đã mang nặng đẻ đau, đã hy sinh cả đời để chúng ta có được hình hài và vị thế hôm nay. “Nguyền rủa” ở đây không chỉ là những lời chửi bới thô tục, mà còn là sự im lặng đáng sợ, là sự bỏ mặc cha mẹ trong cô đơn giữa những ngôi nhà cao cửa rộng nhưng thiếu vắng tình người. Trong thế giới hiện đại, khi công nghệ làm khoảng cách địa lý ngắn lại nhưng khoảng cách tâm hồn dài ra, tội “nguyền rủa” đôi khi chính là việc chúng ta ưu tiên cho những mối quan hệ ảo mà quên mất ánh mắt mỏi mòn đợi chờ của mẹ cha ở quê nhà.
Hãy nhìn vào bàn thờ gia tiên hôm nay với đôi mắt đức tin. Những người đã khuất không cần chúng ta đốt tiền vàng mã, họ không cần những mâm cao cỗ đầy mà họ chẳng thể ăn. Cái họ cần là lời cầu nguyện hiệp thông và đặc biệt là cách chúng ta sống để làm rạng danh dòng tộc. Một người con sống đức hạnh, sống bác ái, biết yêu thương anh em mình, đó chính là đóa hoa đẹp nhất dâng lên tổ tiên. Đạo hiếu của người Công giáo được nâng lên một tầm cao mới: chúng ta kính nhớ người quá cố trong niềm hy vọng phục sinh. Chúng ta tin rằng sợi dây tình yêu không bị cái chết cắt đứt. Do đó, việc cầu nguyện cho tổ tiên là một hành vi của lòng tin, khẳng định rằng chúng ta vẫn là một gia đình, dù người ở bên này, kẻ ở bên kia bờ cõi đời đời.
Trở lại với lời khiển trách của Chúa Giê-su đối với những người Pha-ri-sêu về việc “huỷ bỏ lời Thiên Chúa vì truyền thống”. Đây là một lời cảnh tỉnh sâu sắc cho mỗi gia đình chúng ta. Đôi khi chúng ta quá chú trọng vào những hủ tục, những nghi lễ rườm rà mà quên mất cốt lõi là lòng hiếu thảo thực tâm. Có những gia đình cãi vã, kiện tụng nhau ngay trong ngày giỗ cha, ngày Tết chỉ vì chia chác tài sản hay tỵ hiềm lời ăn tiếng nói. Lúc đó, mọi vòng hoa, mọi bài điếu văn đều trở nên vô nghĩa và là một sự sỉ nhục đối với người đã khuất. Chúa muốn một tấm lòng sám hối, một sự hòa giải giữa anh chị em trong nhà trước khi đặt lễ phẩm lên bàn thờ. Nếu bạn chưa làm hòa được với người anh em ruột thịt của mình, thì việc bạn quỳ lạy trước ảnh chân dung của cha mẹ cũng chỉ là một vở kịch không hơn không kém.
Trong năm Bính Ngọ này, tôi mời gọi anh chị em hãy thực hiện một cuộc “cách mạng của lòng hiếu khách” ngay trong gia đình mình. Đừng để cha mẹ già cảm thấy mình là gánh nặng. Đừng để các ngài phải sống trong cảm giác “thừa thãi”. Hãy cho các ngài quyền được yêu thương và được sai bảo. Có những người trẻ hôm nay rất giỏi ra lệnh cho cấp dưới, rất khéo léo lấy lòng đối tác, nhưng lại không đủ kiên nhẫn để nghe mẹ già kể một câu chuyện cũ lần thứ mười. Sự thâm thúy của Tin Mừng hôm nay nằm ở chỗ: Chúa bảo vệ quyền lợi của những người thấp cổ bé họng nhất trong gia đình, đó là người già. Thiên Chúa không cần tiền của chúng ta nếu cái tiền đó được trả bằng sự bạc đãi đấng sinh thành.
Chúng ta cũng cần nhìn lại cách chúng ta giáo dục con cái về lòng hiếu thảo. Trẻ em hôm nay nhìn vào cách chúng ta đối xử với cha mẹ mình để học cách đối xử với chúng ta mai sau. Nếu bạn bỏ mặc cha mẹ già trong viện dưỡng lão mà không một lời thăm hỏi, thì đừng mong sau này con cái sẽ đứng bên giường bệnh của bạn. Luật nhân quả của tự nhiên và định luật thiêng liêng của Thiên Chúa luôn gặp nhau ở một điểm: Gieo nhân nào gặt quả nấy. Hãy dạy con cái rằng, ngày Tết không chỉ là để nhận bao lì xì, mà là để quỳ xuống tạ ơn công đức cù lao của ông bà. Đó là cách chúng ta giữ gìn mạch sống của đức tin và văn hóa dân tộc.
Lạy Chúa là nguồn mạch mọi sự sống, Ngài đã ban cho chúng con tổ tiên, ông bà, cha mẹ như những máng thông ơn phúc của Ngài. Xin cho chúng con hiểu rằng, kính hiếu cha mẹ không phải là một chọn lựa tùy thích, mà là mệnh lệnh của sự sống. Xin cho những ai còn cha còn mẹ biết trân trọng từng giây phút quý giá, biết trao cho nhau những nụ cười, những cái nắm tay ấm áp khi còn có thể. Và xin cho những ai đã mất đi đấng sinh thành, luôn tìm thấy niềm an ủi trong lời cầu nguyện và niềm hy vọng vào ngày đoàn tụ trên quê trời. Chúc cho mỗi gia đình trong năm Bính Ngọ này luôn tràn ngập ơn Chúa, để từ những mái ấm nhỏ bé, tình yêu của Chúa được lan tỏa đến muôn nơi, bắt đầu từ lòng hiếu kính vẹn tròn. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
KÍNH NHỚ TỔ TIÊN VÀ ÔNG BÀ CHA MẸ – XUÂN BÍNH NGỌ
CHỮ HIẾU TRONG ĐỨC TIN: TỪ BÀN THỜ GIA TIÊN ĐẾN BÀN TIỆC THIÊN QUỐC
Trong cái nắng ấm áp của những ngày đầu xuân Bính Ngọ, khi mùi trầm hương quyện tỏa trên bàn thờ gia tiên, lòng người Kitô hữu chúng ta dường như chùng xuống để cảm nhận sợi dây linh thiêng nối kết giữa cõi tạm và cõi vĩnh hằng. Mồng Hai Tết, Giáo hội dành riêng để chúng ta sống đạo hiếu – một đạo lý không chỉ là truyền thống dân tộc mà còn là mệnh lệnh từ trái tim Thiên Chúa. Đứng trước bàn thờ rực rỡ sắc hoa mai, hoa đào, chúng ta nhìn lên những di ảnh của tiền nhân, để thấy rằng mình không phải là những thực thể cô độc giữa dòng đời, mà là những mắt xích trong một dòng chảy tình thương bất tận.
Tin Mừng hôm nay đưa chúng ta vào một cuộc đối thoại đầy kịch tính nhưng cũng vô cùng thức tỉnh giữa Chúa Giêsu và những người biệt phái. Họ trách môn đệ Ngài không rửa tay, một nghi thức bên ngoài, một truyền thống của tiền nhân. Nhưng Chúa Giêsu đã lật ngược vấn đề để đưa chúng ta về với cốt lõi của đạo: Đạo không nằm ở đôi bàn tay sạch sẽ cho bằng ở một trái tim thanh khiết và vâng phục lời Thiên Chúa. Ngài nghiêm khắc khiển trách việc người ta dùng tôn giáo để lách luật, dùng việc “dâng cúng cho Chúa” để thoái thác trách nhiệm phụng dưỡng cha mẹ. Lời Chúa đanh thép vang lên như một tiếng chuông cảnh tỉnh: “Các ông dựa vào truyền thống của các ông mà hủy bỏ lời Thiên Chúa.”
Anh chị em thân mến, chữ Hiếu trong đạo chúng ta không phải là một món nợ phải trả, cũng chẳng phải là một gánh nặng của lề luật. Đó là sự đáp trả tình yêu. Thiên Chúa là nguồn cội của mọi sự sống, và cha mẹ chính là những cộng tác viên trực tiếp của Ngài để đưa chúng ta vào đời. Khi chúng ta kính thờ cha mẹ, chính là chúng ta đang tôn thờ Thiên Chúa nơi những “bí tích hữu hình” nhất. Những người biệt phái xưa kia đã rất khéo léo khi nấp bóng “lễ phẩm dâng Chúa” để bỏ rơi đấng sinh thành. Ngày hôm nay, chúng ta có thể cũng đang rơi vào cái bẫy ấy theo một cách tinh vi hơn. Chúng ta có thể dâng cúng tiền bạc vào nhà thờ, có thể đi đọc kinh râm ran, nhưng lại để cha mẹ già cô đơn trong chính ngôi nhà của mình, hoặc chỉ dành cho các ngài những lời gắt gỏng sau những giờ làm việc mệt mỏi.
Mùa xuân là mùa của sự sum họp, nhưng cũng là mùa để chúng ta xét mình về cách chúng ta đối xử với “những cây đại thụ” trong gia đình. Có bao giờ chúng ta tự hỏi, những nếp nhăn trên trán cha, những vết đồi mồi trên tay mẹ từ đâu mà có? Đó chính là những vết sẹo của tình yêu, là kết quả của bao năm tháng “thức khuya dậy sớm”, chắt bóp từng đồng lương, nhịn ăn nhịn mặc để cho con có được tấm áo mới, con chữ tròn trịa. Cha mẹ đã rút cạn nhựa sống của đời mình để cho chúng ta được xanh tươi. Vậy mà, khi chúng ta đủ lông đủ cánh, chúng ta lại thường nhân danh “công việc bộn bề”, nhân danh “xã hội hiện đại” để đẩy cha mẹ ra ngoài lề cuộc sống.
Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta trả lại sự tôn nghiêm cho Điều răn thứ bốn. “Ngươi hãy thờ cha kính mẹ”. Đây là điều răn duy nhất đi kèm với một lời hứa: “để ngươi được hạnh phúc và trường thọ”. Một xã hội hay một gia đình không biết kính trọng người già là một xã hội đang chết dần từ gốc rễ. Khi chúng ta khinh rẻ cha mẹ già yếu, lú lẫn, chính là chúng ta đang khinh rẻ tương lai của chính mình. Bởi lẽ, dòng thời gian là một vòng xoay nghiệt ngã, hôm nay chúng ta là con, ngày mai chúng ta sẽ là cha, là mẹ. Những gì chúng ta gieo vào lòng cha mẹ hôm nay, chúng ta sẽ gặt lại từ chính con cái mình sau này.
Nhìn vào năm Bính Ngọ, hình ảnh con ngựa gợi cho chúng ta về sự bền bỉ, trung thành và dấn thân. Cha mẹ chúng ta đã như những con tuấn mã, cả đời rong ruổi trên những dặm đường gian khổ để gánh vác tương lai cho đàn con. Bây giờ, khi vó ngựa đã mỏi, chân đã chùn, các ngài cần một bến đỗ bình yên, một sự hiện diện đầy an ủi của con cái. Chữ Hiếu không nằm ở những mâm cao cỗ đầy khi các ngài đã khuất, mà nằm ở chén nước ấm, lời hỏi han chân thành khi các ngài còn hiện diện. Đừng để đến khi trên ngực chỉ còn cài một bông hồng trắng mới nhận ra giá trị của tình mẫu tử, phụ tử.
Trong thánh lễ này, chúng ta cũng đặc biệt tưởng nhớ đến các bậc tổ tiên đã qua đời. Các ngài là những người đã gìn giữ đức tin và trao lại cho chúng ta như một gia sản quý báu nhất. Chúng ta cầu nguyện cho các ngài không phải chỉ là một nghi thức, mà là một sự thông công trong mầu nhiệm các thánh cùng thông công. Sự chết không cắt đứt tình yêu, nó chỉ thay đổi cách thức chúng ta hiện diện bên nhau. Mỗi lời kinh chúng ta dâng hôm nay là một đóa hoa thiêng liêng gửi đến tổ tiên, xin Thiên Chúa nhân từ đón nhận các ngài vào bàn tiệc thiên quốc, nơi không còn nước mắt và đau khổ.
Nhưng thưa anh chị em, lòng hiếu thảo Kitô giáo còn đi xa hơn thế. Nó đòi hỏi chúng ta phải yêu thương cha mẹ bằng tình yêu của chính Chúa. Nghĩa là yêu cả những khi cha mẹ khó tính, yêu cả khi cha mẹ bệnh tật nằm liệt giường, yêu cả khi cha mẹ không còn khả năng nhận ra chúng ta nữa. Đó mới chính là lúc chúng ta thực thi lời Chúa dạy một cách trọn vẹn nhất, không vì lợi ích, không vì truyền thống hời hợt, nhưng vì chúng ta nhận ra hình ảnh Chúa Kitô đang đau khổ nơi những người thân yêu nhất của mình.
Ước mong sao, những ngày xuân này, mỗi gia đình chúng ta thực sự trở thành một “đền thờ” của tình yêu. Nơi đó, con cái biết vâng phục, cha mẹ biết yêu thương, và tất cả cùng quy hướng về Thiên Chúa là Cha chung. Xin Chúa Xuân Bính Ngọ chúc lành cho những người làm cha, làm mẹ được khang an, trường thọ. Xin cho những người làm con biết sống sao cho xứng đáng với công đức sinh thành, để mỗi ngày trong năm mới này đều là một ngày mồng Hai Tết – ngày của lòng hiếu thảo và tri ân.
Chúa Giêsu đã sống thân phận con người và Ngài đã vâng phục Đức Maria và Thánh Giuse tại Nadarét. Xin Người dạy chúng ta biết “lớn lên trong khôn ngoan và ân sủng” bằng chính con đường hiếu nghĩa. Lạy Chúa, xin cho chúng con hiểu rằng, đỉnh cao của mọi truyền thống và lề luật chính là Tình Yêu. Và tình yêu ấy phải bắt đầu từ ngay chính hiên nhà, nơi có bóng dáng cha già mẹ yếu đang chờ đợi chúng con. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
TẾT NGUYÊN ĐÁN – NĂM BÍNH NGỌ
MỒNG HAI: KÍNH NHỚ TỔ TIÊN VÀ ÔNG BÀ CHA MẸ
CỐI NGUỒN GIA ĐÌNH – NƠI TIN MỪNG BẮT ĐẦU NỞ HOA ĐẦU XUÂN
Hôm nay, ngày mồng Hai Tết Nguyên Đán năm Bính Ngọ, chúng ta quây quần trong ngôi nhà thờ này, không chỉ để mừng một năm mới với bao hy vọng và ơn lành Chúa ban, mà còn để cùng nhau hướng lòng về cội nguồn, về những bậc tổ tiên, ông bà cha mẹ – những người đã sinh thành dưỡng dục, đã truyền lại cho chúng ta sự sống, đức tin và cả những giá trị tốt đẹp của dân tộc. Tết đến, lòng người rạo rực, nhà nhà sum vầy, nhưng nếu thiếu đi việc kính nhớ tổ tiên thì Tết ấy sẽ thiếu đi cái hồn, thiếu đi chiều sâu của lòng hiếu thảo – điều mà Chúa đã khắc ghi rõ ràng trong giới răn của Ngài.
Lời Chúa hôm nay trong Tin Mừng theo thánh Mát-thêu thật sự đánh động chúng ta. Những người Pha-ri-sêu và kinh sư từ Giê-ru-sa-lem đến gặp Đức Giê-su, họ chất vấn Ngài: “Sao môn đệ ông vi phạm truyền thống của tiền nhân, không chịu rửa tay khi dùng bữa?” Họ tự hào về truyền thống, về những quy tắc do tiền nhân để lại, tưởng rằng đó là cách giữ đạo nghiêm túc nhất. Nhưng Chúa Giê-su đã đáp lại bằng một câu hỏi sắc bén, đầy yêu thương và công bình: “Còn các ông, tại sao các ông dựa vào truyền thống của các ông mà vi phạm điều răn của Thiên Chúa?”
Rồi Ngài nhắc lại điều răn rõ ràng của Thiên Chúa: “Ngươi hãy thờ cha kính mẹ, và kẻ nào nguyền rủa cha mẹ, thì phải bị xử tử.” Đây không phải là lời khuyên suông, mà là mệnh lệnh từ chính Thiên Chúa, Đấng đã đặt cha mẹ làm đại diện cho Ngài trên trần gian này. Cha mẹ là những người Chúa dùng để ban sự sống cho chúng ta, là những bàn tay đầu tiên ôm ấp, nuôi nấng, dạy dỗ chúng ta nên người. Thế mà, những người Pha-ri-sêu lại tìm cách lách luật: Họ nói với cha mẹ rằng “những gì con có để giúp cha mẹ, đều là lễ phẩm dâng cho Chúa rồi”, rồi viện cớ đó để không phải chăm sóc, không phải phụng dưỡng. Họ dùng chính truyền thống tôn giáo để huỷ bỏ lời Thiên Chúa! Chúa Giê-su gọi đó là đạo đức giả, là sự giả hình che đậy lòng bất hiếu.
Anh chị em thân mến, hôm nay, ngày mồng Hai Tết Bính Ngọ này, Lời Chúa như một chiếc gương soi chiếu vào lòng chúng ta. Chúng ta có đang sống đúng với điều răn “thờ cha kính mẹ” không? Hay đôi khi, trong cuộc sống bận rộn, chúng ta cũng viện đủ lý do để quên đi bổn phận ấy? Có người bận công việc, bận lo cho tương lai con cái, nên ít về thăm cha mẹ. Có người nghĩ rằng gửi tiền là đủ, mà quên mất rằng cha mẹ cần hơn cả là sự hiện diện, là lời hỏi han, là cái nắm tay ấm áp. Có khi, chúng ta dùng chính lý do “bận việc nhà Chúa”, “bận làm tông đồ” để biện minh cho sự xa cách gia đình – nhưng Chúa Giê-su hôm nay nhắc nhở: Không có truyền thống nào, không có lý do tôn giáo nào được phép huỷ bỏ điều răn thờ cha kính mẹ.
Người Việt Nam chúng ta vốn có truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, “công cha như núi Thái Sơn, nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”. Ca dao tục ngữ đã khắc sâu vào tâm khảm mỗi người: Con cái phải báo hiếu, phải kính trọng bậc sinh thành. Giáo Hội Việt Nam, từ bao đời nay, đã khôn ngoan dành riêng ngày mồng Hai Tết để kính nhớ tổ tiên và ông bà cha mẹ. Đây không phải là sự pha trộn, mà là sự hội nhập Tin Mừng vào văn hóa dân tộc. Chúng ta dâng Thánh Lễ cầu nguyện cho các ngài – những người còn sống được Chúa chúc lành, những người đã qua đời được hưởng ơn cứu độ. Thánh Lễ là của lễ cao cả nhất, là cách chúng ta nối kết tình yêu gia đình với tình yêu Thiên Chúa.
Hãy nghĩ mà xem, anh chị em ơi! Không có tổ tiên, không có ông bà cha mẹ, thì làm sao có chúng ta hôm nay? Chúng ta ngồi đây, được lãnh nhận Bí tích Thánh Thể, được mang danh Kitô hữu – tất cả đều nhờ dòng máu, nhờ lời dạy, nhờ những hy sinh thầm lặng của các ngài. Nhiều người trong chúng ta có thể kể lại những câu chuyện cảm động: Bà nội thức trắng đêm may áo cho con cháu, ông ngoại bán cả ruộng vườn để lo cho con ăn học, cha mẹ nhịn ăn nhịn mặc để con được no đủ. Những hy sinh ấy, Chúa thấy hết, và Ngài ghi vào sổ trời. Nhưng Chúa cũng mong chúng ta đáp lại bằng lòng hiếu thảo thực sự.
Trong năm Bính Ngọ này, con Ngựa tượng trưng cho sức mạnh, cho sự nhanh nhẹn, cho hành trình tiến bước. Chúng ta hãy để lòng hiếu thảo trở thành “con ngựa” đưa chúng ta tiến gần hơn đến Chúa. Hãy về thăm cha mẹ nhiều hơn, hãy gọi điện hỏi thăm thường xuyên, hãy lắng nghe những tâm sự của các ngài dù chỉ là những lời lặp lại quen thuộc. Với những ai đã mất cha mẹ, ông bà, hãy dâng lễ, thắp hương trước bàn thờ gia tiên, cầu nguyện cho linh hồn các ngài – vì Chúa là Đấng hay thương xót, Ngài không quên những ai đã sống tốt lành.
Anh chị em thân mến, Ngày Tết là dịp để ta nhìn lại chính mình. Hãy tự hỏi: Năm qua, tôi đã thờ cha kính mẹ thế nào? Tôi đã dành thời gian cho cha mẹ chưa? Tôi đã tha thứ những hiểu lầm cũ chưa? Tôi đã cầu nguyện cho tổ tiên chưa? Nếu chưa, thì hôm nay là lúc bắt đầu lại. Chúa Giê-su không chỉ quở trách những kẻ giả hình, mà Ngài còn mời gọi chúng ta sống thật lòng, sống hiếu thảo để được Chúa chúc phúc: “Hãy tôn kính cha mẹ, để ngươi được hạnh phúc và hưởng thọ trên mặt đất” (Ep 6,2-3).
Hãy để ngày mồng Hai Tết năm Bính Ngọ này trở thành ngày khởi đầu cho một năm sống đẹp lòng Chúa qua việc đẹp lòng cha mẹ. Hãy để tình yêu gia đình trở thành dấu chỉ cho tình yêu Thiên Chúa. Và khi chúng ta kính nhớ tổ tiên, ông bà cha mẹ, chúng ta cũng đang kính nhớ Thiên Chúa – Đấng là Cha trên trời, nguồn cội của mọi gia đình.
Lạy Chúa Giê-su, Đấng đã vâng lời cha mẹ đến cùng, xin dạy chúng con biết thờ cha kính mẹ như Ngài đã làm. Xin cho các linh hồn ông bà tổ tiên chúng con được hưởng ánh sáng tôn nhan Chúa. Xin chúc lành cho những bậc cha mẹ còn sống, để họ được bình an, sức khỏe, và được con cháu yêu thương trọn vẹn. Chúng con cầu xin nhờ Đức Kitô Chúa chúng con. Amen.
THÁNH LỄ MỒNG HAI TẾT BÍNH NGỌ: KÍNH NHỚ TỔ TIÊN VÀ ÔNG BÀ CHA MẸ
CHỮ HIẾU GIỮA ĐẠO VÀ ĐỜI: LỄ PHẨM ĐÍCH THỰC DÂNG KÍNH THIÊN CHÚA
Trong cái nắng ấm áp của những ngày đầu xuân Bính Ngọ, khi hương trầm còn phảng phất trên bàn thờ gia tiên và những cánh mai vàng đang đua nhau khoe sắc, Giáo hội mời gọi chúng ta dừng chân lại một chút. Sau ngày Mồng Một hướng lòng về Thiên Chúa là nguồn mùa xuân vĩnh cửu, thì ngày Mồng Hai này, chúng ta được mời gọi hướng về những “vị phúc thần” gần gũi nhất trong cuộc đời mình: đó chính là Tổ tiên, Ông bà và Cha mẹ.
Năm Bính Ngọ – năm con ngựa. Hình ảnh con ngựa gợi cho ta về sự bền bỉ, về những dặm dài viễn xứ, và cả những chuyến trở về. Dù con ngựa có rong ruổi dặm trường bao xa, nó vẫn cần một bến dừng, một máng cỏ. Con người chúng ta cũng vậy, dù thành đạt hay thất bại, dù bay cao hay đi xa đến đâu, cội rễ vẫn là nơi nương tựa duy nhất khiến tâm hồn ta bình an. Hôm nay, trang Tin Mừng theo thánh Mát-thêu đưa chúng ta vào một cuộc đối thoại đầy kịch tính nhưng cũng rất thấm thía giữa Chúa Giê-su và những người Pha-ri-sêu về chữ “Hiếu”.
Chúng ta nghe thấy tiếng trách móc của những người biệt phái về việc các môn đệ không rửa tay trước khi ăn – một truyền thống tiền nhân. Nhưng cái cách Chúa Giê-su đáp trả mới thực sự làm chúng ta phải giật mình tỉnh thức. Ngài không phủ nhận truyền thống, nhưng Ngài lột trần sự giả hình. Ngài vạch trần cái thói “lợi dụng tôn giáo” để thoái thác trách nhiệm đạo đời. Người ta có thể dâng cúng vào đền thờ những lễ phẩm rất hậu hĩnh, rồi tự đắc bảo rằng: “Những gì con có để giúp cha mẹ, đều là lễ phẩm dâng cho Chúa rồi”, để rồi từ đó họ thản nhiên ngoảnh mặt trước sự thiếu thốn, cô đơn của đấng sinh thành.
Thưa anh chị em, Chúa Giê-su hôm nay nói một lời rất nặng: “Các ông dựa vào truyền thống mà hủy bỏ lời Thiên Chúa”. Đạo Chúa không bao giờ tách rời đạo làm người. Thiên Chúa không cần những lễ phẩm được trích ra từ sự bạc bẽo đối với cha mẹ. Ngài không thể vui lòng khi chúng ta sốt sắng đọc kinh trong nhà thờ mà lại gắt gỏng, lạnh lùng với người già đang ngồi chờ nơi góc phản. Cái “lễ phẩm” đẹp nhất dâng lên Chúa trong mùa xuân này, không gì khác chính là đôi tay biết chăm sóc, là ánh mắt biết cảm thông và là tấm lòng hiếu nghĩa dành cho cha mẹ lúc sinh tiền cũng như lúc đã khuất bóng.
Năm Bính Ngọ, nhắc đến ngựa là nhắc đến sức mạnh và sự chuyển động. Nhưng có bao giờ chúng ta dừng lại để nhìn xem “đôi chân” của cha mẹ mình đã mỏi mệt thế nào sau bao năm tháng ngược xuôi vì con cái? Có bao giờ chúng ta nhận ra rằng, đằng sau những nếp nhăn hằn sâu trên trán cha, những sợi tóc bạc trắng trên đầu mẹ là cả một bầu trời hy sinh thầm lặng? Cha mẹ là nhịp cầu đưa ta vào đời, là cánh cửa mở ra thế giới, và cũng chính là hình ảnh sống động nhất của lòng thương xót Chúa giữa trần gian. Chữ “Hiếu” trong đạo Công giáo không dừng lại ở những hình thức bên ngoài, mà nó khởi đi từ mệnh lệnh của Thiên Chúa: “Ngươi hãy thờ cha kính mẹ”. Đây là điều răn duy nhất có kèm theo lời hứa về sự hạnh phúc và trường thọ.
Thế nhưng, thưa cộng đoàn, giữa dòng đời hối hả hôm nay, đôi khi chúng ta sống như những con ngựa bất kham, chỉ biết lao về phía trước, theo đuổi danh vọng, tiền tài mà quên mất những giá trị cốt lõi. Chúng ta có thể bỏ ra hàng giờ để lướt mạng xã hội, để chuyện trò với người dưng, nhưng lại thấy mười phút ngồi nghe mẹ kể chuyện xưa là quá dài. Chúng ta có thể tổ chức những bữa tiệc linh đình cho bạn bè, nhưng lại tính toán từng đồng khi mua cho cha một hộp sữa, một tấm áo ấm. Tin Mừng hôm nay như một gáo nước lạnh tạt vào sự vô tâm ấy, nhắc nhở chúng ta rằng: Đừng nhân danh bất cứ điều gì – kể cả việc đạo đức – để khước từ bổn phận yêu thương cha mẹ.
Kính nhớ Tổ tiên không chỉ là việc đốt nén nhang, trưng bày mâm ngũ quả hay đọc kinh cầu nguyện một cách máy móc. Kính nhớ đúng nghĩa là sống sao cho xứng đáng với dòng máu đang chảy trong huyết quản mình. Là giữ gìn nếp nhà, là phát huy những giá trị tốt đẹp mà cha ông đã dày công vun xới. Đối với những người cha, người mẹ còn sống, món quà xuân quý giá nhất chính là sự hiện diện và lòng hiếu thảo của con cái. Một nụ cười chân thành, một bát canh nóng, một lời hỏi han dịu dàng còn giá trị hơn ngàn vạn lời ca tụng khi họ đã nằm sâu dưới lòng đất lạnh.
Chúng ta cũng không quên cầu nguyện cho các bậc tổ tiên đã quá cố. Các ngài đã hoàn thành chặng đường lữ thứ trần gian và giờ đây đang trông chờ lòng thương xót của Chúa. Lời kinh chúng ta dâng hôm nay không chỉ là bổn phận, mà còn là sợi dây thiêng liêng nối kết giữa cõi tạm và cõi vĩnh hằng. Mùa xuân là mùa của sự sống, và đức tin cho chúng ta biết rằng, cái chết không phải là kết thúc, mà là sự biến đổi để được sống mãi trong mùa xuân bất diệt của Thiên Chúa.
Lạy Chúa, Chúa đã xuống thế làm người trong một gia đình, Chúa đã vâng phục Thánh Giuse và Đức Maria để dạy chúng con bài học về hiếu tâm. Xin Chúa cho mỗi người chúng con trong năm mới Bính Ngọ này, biết sống chậm lại để yêu thương nhiều hơn. Xin cho đôi chân chúng con đừng chỉ biết chạy theo những giá trị phù phiếm, nhưng biết dừng lại bên cha mẹ, biết tìm về nguồn cội với tất cả lòng biết ơn. Xin Chúa chúc lành cho các bậc cao niên trong giáo xứ chúng con, cho các ông bà cha mẹ được khang an trường thọ, và xin đón nhận linh hồn tổ tiên chúng con vào dự tiệc cưới muôn đời trên thiên quốc.
Nguyện chúc cho mỗi gia đình chúng ta, trong ngày Mồng Hai Tết này, thực sự cảm nhận được niềm vui của sự sum vầy, sự ấm áp của tình thâm và sức mạnh của đức hiếu sinh. Mong rằng mỗi người chúng con sẽ là một “lễ phẩm” sống động, đẹp lòng Chúa và làm rạng rỡ tổ tiên qua chính đời sống yêu thương của mình.
Amen.
ĐẠO HIẾU – NƠI TRUYỀN THỐNG GẶP GỠ THIÊN CHÚA
Mỗi độ Xuân về, khi đất trời như lắng lại trong một nhịp thở mới, lòng người Việt chúng ta tự nhiên chùng xuống. Chùng xuống không phải vì buồn, mà vì nhớ. Nhớ ông bà, nhớ tổ tiên, nhớ những người đã sinh thành, dưỡng dục, đã cho ta một cái tên, một mái nhà, một cội rễ để đứng giữa cuộc đời. Bởi vậy, trong những ngày Tết, dù đi đâu, làm gì, thành đạt hay long đong, người ta vẫn cố tìm đường trở về. Trở về không chỉ để ăn một bữa cơm, mà để được gọi lại hai tiếng “con ơi” trong ký ức, để được đứng trước bàn thờ gia tiên, thắp một nén hương, và nói với người đã khuất rằng: con vẫn còn nhớ.
Giữa bầu khí rất Việt Nam ấy, Lời Chúa hôm nay vang lên như một tiếng chuông tỉnh thức. Người Pha-ri-sêu và các kinh sư trách các môn đệ Đức Giê-su vì không giữ truyền thống rửa tay trước bữa ăn. Nhưng Đức Giê-su đã đi thẳng vào cốt lõi: có những truyền thống bề ngoài rất đạo đức, rất nghiêm chỉnh, nhưng lại vô tình – hay cố ý – làm cho con người trốn tránh bổn phận căn bản nhất: bổn phận làm con. “Ngươi hãy thờ cha kính mẹ.” Điều răn ấy không phải do loài người đặt ra. Đó là lời của chính Thiên Chúa.
Đức Giê-su không phủ nhận truyền thống. Người không dạy con người sống vô cội rễ. Nhưng Người phân định rất rõ: truyền thống nào giúp con người sống đúng với ý Thiên Chúa, và truyền thống nào lại trở thành cái cớ để né tránh tình yêu, né tránh trách nhiệm, né tránh hy sinh. Người kể cho họ nghe một điều rất đau: có những người nhân danh của lễ dâng cho Chúa mà không còn phải lo cho cha mẹ già yếu. Dâng cho Chúa thì nghe rất đạo đức, rất thiêng liêng, nhưng nếu cái đạo đức ấy làm cho cha mẹ bị bỏ rơi, thì đó là một thứ đạo đức giả.
Bài Tin Mừng này, nếu đọc qua loa, ta có thể nghĩ Đức Giê-su đang tranh luận thần học với người Do Thái. Nhưng nếu đọc trong bối cảnh ngày hôm nay, nhất là trong ngày Mồng Hai Tết, ta sẽ thấy Lời Chúa đang chạm rất sâu vào lương tâm của mỗi người chúng ta. Bởi vì, chưa bao giờ con người nói nhiều về hiếu thảo như hôm nay, nhưng cũng chưa bao giờ người già lại dễ bị cô đơn như hôm nay. Chưa bao giờ người ta nói nhiều về nhớ ơn sinh thành, nhưng cũng chưa bao giờ cha mẹ lại dễ bị coi là gánh nặng như hôm nay.
Ngày Tết, bàn thờ tổ tiên được lau dọn sạch sẽ, hoa trái được bày biện trang trọng, hương khói nghi ngút. Nhưng Đức Giê-su hôm nay không chỉ nhìn bàn thờ. Người nhìn vào cách chúng ta đối xử với cha mẹ đang sống. Bởi vì, hiếu thảo thật không dừng lại ở nén hương, mà được đo bằng thời gian ta dành cho cha mẹ, bằng sự kiên nhẫn ta có với những yếu đuối của các ngài, bằng cách ta lắng nghe khi các ngài nói chậm, nhớ chậm, và đôi khi lặp lại chính mình.
Có một nghịch lý rất đau: nhiều người sẵn sàng chi rất nhiều tiền cho những nghi lễ long trọng khi cha mẹ qua đời, nhưng lại tiếc từng giờ, từng lời nói dịu dàng khi cha mẹ còn sống. Người ta có thể xây mồ to, mả đẹp, nhưng lại không đủ kiên nhẫn để ngồi ăn với cha mẹ một bữa cơm trọn vẹn. Tin Mừng hôm nay đặt câu hỏi thẳng thắn: đó là truyền thống của Thiên Chúa, hay là truyền thống của sự an tâm giả tạo?
Đối với người Kitô hữu Việt Nam, việc kính nhớ tổ tiên không hề mâu thuẫn với đức tin. Trái lại, đó là nơi đức tin được cắm rễ sâu nhất vào đời sống. Khi ta kính nhớ tổ tiên, ta không thờ ngẫu tượng. Ta tuyên xưng rằng sự sống là một hồng ân, rằng ta không tự sinh ra mình, rằng phía sau cuộc đời ta là biết bao hy sinh thầm lặng của những con người có khi ta chưa từng gặp mặt. Và khi ta cầu nguyện cho ông bà cha mẹ đã qua đời, ta đặt tất cả vào lòng thương xót của Thiên Chúa, Đấng là Cha của kẻ sống và kẻ chết.
Nhưng Đức Giê-su không cho phép chúng ta dừng lại ở sự kính nhớ mang tính nghi thức. Người kéo ta trở về với điều rất cụ thể: thờ cha kính mẹ không phải là một cảm xúc mơ hồ, mà là một lối sống. Là biết ơn khi còn có thể nói lời biết ơn. Là xin lỗi khi còn có thể xin lỗi. Là chăm sóc khi còn có thể chăm sóc. Là ở lại khi cha mẹ cần ta nhất, chứ không chỉ xuất hiện khi mọi sự đã muộn màng.
Mồng Hai Tết, đứng trước bàn thờ tổ tiên, mỗi người chúng ta được mời gọi tự hỏi lòng mình: trong suốt năm qua, ta đã thật sự sống trọn đạo làm con chưa? Ta có vô tình viện cớ bận rộn, viện cớ công việc, viện cớ phục vụ Chúa, để né tránh trách nhiệm với cha mẹ không? Có khi nào ta rất sốt sắng trong nhà thờ, nhưng lại khô khan, cộc cằn trong chính mái nhà của mình?
Đức Giê-su hôm nay không kết án để làm con người sợ hãi. Người nói để đánh thức. Bởi vì, nơi nào đạo hiếu được sống đúng, nơi đó Thiên Chúa được tôn vinh. Và nơi nào đạo hiếu bị bóp méo, nơi đó đức tin cũng trở nên rỗng tuếch. Không có tình yêu nào trừu tượng đến độ có thể tách rời khỏi tình yêu rất cụ thể dành cho cha mẹ.
Trong ngày đầu năm mới, khi ta cầu xin Chúa chúc lành cho gia đình, cho công ăn việc làm, cho tương lai phía trước, có lẽ lời cầu nguyện đẹp nhất chính là xin cho mình biết sống hiếu thảo hơn hôm qua. Biết nói lời cảm ơn nhiều hơn. Biết im lặng khi cần im lặng. Biết cúi xuống khi cần cúi xuống. Bởi vì, cúi xuống trước cha mẹ không làm ta thấp đi, mà làm ta lớn lên trong nhân cách và trong ân sủng.
Ước gì ngày Mồng Hai Tết này không trôi qua như một nghi thức quen thuộc, nhưng trở thành một điểm khởi đầu. Khởi đầu của một năm mới sống đạo làm con cách thật hơn, sâu hơn, và bền hơn. Để khi một ngày nào đó ta đứng trước bàn thờ tổ tiên với tư cách là người đã khuất, ta có thể bình an, vì đã từng sống trọn nghĩa làm con khi còn có thể.
Lm. Anmai, CSsR
GIẢNG LỄ MỒNG HAI TẾT BÍNH NGỌ: KÍNH NHỚ TỔ TIÊN VÀ ÔNG BÀ CHA MẸ
CỘI NGUỒN YÊU THƯƠNG TRONG ÁNH SÁNG TIN MỪNG
Thưa anh chị em, sáng hôm nay, giữa làn hương trầm nghi ngút của ngày đầu xuân Bính Ngọ, chúng ta dừng chân lại trước bàn thờ gia tiên để sống trọn vẹn đạo hiếu. Bầu khí thiêng liêng của ngày Mồng Hai Tết luôn mang một sắc thái rất riêng: nó trầm lắng hơn sự náo nhiệt của ngày Mồng Một, và sâu sắc hơn những cuộc vui chúc tụng thông thường. Đây là lúc tâm hồn mỗi người Kitô hữu hướng về những nhịp cầu đã đưa ta vào đời.
Hình ảnh con ngựa của năm mới Bính Ngọ gợi lên sự chuyển động không ngừng. Con ngựa của thời gian vẫn đang phi nước đại, mang theo những lo toan của một năm cũ đi qua và mở ra những khát vọng mới với tốc độ chóng mặt. Nhưng dù đời có vội vã đến đâu, dù bước chân cuộc đời có rong ruổi phương nào, thì ngày Mồng Hai Tết luôn là điểm hẹn của tâm hồn, là lúc chúng ta nhìn lại cội nguồn, nhìn lại những “cây cao bóng cả” đã che chở cuộc đời mình.
Chúng ta không chỉ về nhà để ăn cái Tết vật chất với thịt mỡ dưa hành, mà về để chạm vào nhịp đập của tình thâm. Chúng ta về để học lại bài học làm người mà đôi khi sự ồn ào của phố thị, sự khắc nghiệt của mưu sinh đã làm chúng ta tạm quên. Có bao giờ chúng ta tự hỏi, giữa những chuyến xe ngược xuôi của cuộc đời, chúng ta đang chạy về phía danh vọng hay đang chạy về phía tổ ấm? Sáng hôm nay, Giáo hội mời gọi chúng ta dừng lại, không phải để nghỉ ngơi thụ động, mà để tái khám phá kho tàng lớn nhất của đời mình: đó là cha mẹ, là tổ tiên.
Trang Tin Mừng hôm nay không phải là một khúc ca ngọt ngào về tình mẫu tử theo kiểu lãng mạn, mà lại là một cuộc tranh luận nảy lửa. Chúa Giêsu đứng giữa những người biệt phái – những kẻ vốn tự hào về việc giữ luật hình thức nhưng tâm hồn lại khô héo tình người. Họ soi mói những chi tiết nhỏ nhặt như việc môn đệ Chúa không rửa tay trước khi ăn, coi đó là sự vi phạm truyền thống thánh thiêng.
Nhưng Chúa Giêsu, bằng cái nhìn thấu suốt tâm can, đã xoay ngược vấn đề. Ngài không tranh luận về đôi bàn tay bẩn, Ngài tranh luận về một tâm hồn bẩn. Chúa trách họ đã “rửa sạch” trách nhiệm đối với cha mẹ bằng những danh xưng đạo đức giả tạo. Chúa vạch trần cái lối đạo đức “Corban” – một kẽ hở luật pháp bấy giờ cho phép người ta tuyên bố tài sản mình là “của dâng cúng cho Chúa” để khước từ bổn phận nuôi dưỡng song thân khi họ lâm vào cảnh túng quẫn.
Anh chị em thấy đó, Chúa Giêsu không chấp nhận một thứ tôn giáo tách rời khỏi lòng hiếu thảo. Ngài khẳng định một chân lý sắt đá: Đừng dùng Thượng Đế để làm cái cớ trốn tránh tình người. Thiên Chúa không cần những đồng tiền dâng cúng được bòn rút từ chén cơm manh áo của những người cha, người mẹ đang già yếu ở quê nhà. Một bàn thờ rực rỡ ánh đèn trong nhà thờ sẽ chẳng có ý nghĩa gì nếu bàn ăn của cha mẹ ở nhà lạnh lẽo và thiếu vắng sự quan tâm. Chúa không muốn chúng ta tôn thờ Ngài bằng cách bỏ rơi những người mà Ngài đã ủy thác để chăm sóc chúng ta.
Chữ “Hiếu” trong Tin Mừng không dừng lại ở những nghi lễ rình rang, cũng không phải là những vòng hoa tang trắng xóa hay những ngôi mộ huy hoàng khi người đã nằm xuống. Chữ Hiếu mà Chúa muốn chúng ta sống chính là sự hiện diện.
Trong năm Bính Ngọ này, chúng ta hãy tự hỏi: Ta có đang “phi” quá nhanh qua cuộc đời của cha mẹ mình không? Trong cuộc đua mãnh liệt của “con ngựa” công việc, tiền tài và địa vị, có bao giờ chúng ta ngoái đầu nhìn lại những bước chân đã chậm chạp của đấng sinh thành? Có bao giờ chúng ta lấy cớ công việc giáo xứ, lấy cớ làm từ thiện, hay thậm chí lấy cớ “việc Chúa” để bỏ mặc tiếng thở dài của mẹ, ánh mắt mỏi mòn của cha mỗi tối chờ điện thoại con cái?
Những người biệt phái ngày xưa không biến mất, họ vẫn còn đó, ẩn nấp trong chính chúng ta. Họ xuất hiện khi chúng ta mải mê tìm kiếm những giá trị hào nhoáng bên ngoài, những lời khen tặng của xã hội mà quên mất “bí tích” của tình yêu đang hiển hiện ngay trong chính gia đình mình. Sự hiện diện không chỉ là ngồi cùng mâm cơm, mà là lắng nghe được những tâm sự không lời, thấu hiểu được nỗi cô đơn của tuổi già, và kiên nhẫn trước những lẩm cẩm của thời gian. Đừng để khi cha mẹ không còn, chúng ta mới hối tiếc vì đã dành quá nhiều thời gian cho thế giới và quá ít thời gian cho người thân yêu nhất.
Đạo Công giáo của chúng ta thường bị hiểu lầm là bỏ rơi ông bà tổ tiên. Nhưng thực tế, Đạo của chúng ta là Đạo Hiếu ở mức độ cao nhất. Chúng ta tin rằng cha mẹ là đại diện hữu hình của một Thiên Chúa vô hình. Nếu chúng ta không thể yêu thương, không thể kính trọng những người đã ban tặng cho mình sự sống bằng xương bằng thịt, thì mọi lời kinh, mọi lễ vật chúng ta dâng lên bàn thờ Chúa hôm nay đều trở nên rỗng tuếch và vô giá trị.
Chúa Giêsu nói rất gắt: “Các ông dựa vào truyền thống của các ông mà hủy bỏ lời Thiên Chúa”. Lời Thiên Chúa ở đây chính là điều răn thứ tư trong Thập giới. Đó không phải là một lời khuyên tùy hỷ, đó là một mệnh lệnh sinh tồn của đức tin. Kính trọng cha mẹ là điều kiện tiên quyết để được Thiên Chúa chúc phúc.
Chúng ta tôn kính những bậc sinh thành như nhịp cầu dẫn ta về với cõi vĩnh hằng. Tổ tiên là rễ, chúng ta là cành lá. Cành lá chỉ có thể xanh tươi và trổ sinh hoa trái khi nhựa sống từ rễ vẫn còn tuôn chảy. Việc cầu nguyện cho tổ tiên hôm nay không chỉ là nghĩa vụ, mà là sự hiệp thông trong đức tin. Chúng ta tin rằng tình yêu mạnh hơn cái chết, và sợi dây liên kết giữa chúng ta với những người đã khuất vẫn bền chặt thông qua lời cầu nguyện và đời sống tốt lành của chúng ta.
Năm Bính Ngọ, hình ảnh con ngựa gợi cho ta về sức mạnh, sự kiên trì và bền bỉ. Nhưng xin đừng để sức mạnh ấy biến chúng ta thành những kẻ “ngựa non háu đá” hay những kẻ bất kham, chỉ biết chạy theo danh vọng cá nhân mà quên mất cái nôi đã nuôi dưỡng mình. Hãy nhìn vào đôi bàn tay nhăn nheo của cha, vào mái tóc pha sương của mẹ. Ở đó, chúng ta thấy cả một cuốn kinh thánh sống động về sự hy sinh. Mỗi nếp nhăn trên trán cha là một lo toan cho tương lai của chúng ta; mỗi sợi tóc bạc trên đầu mẹ là một đêm trắng thức canh khi chúng ta đau yếu.
Đừng chờ đến khi “lá rụng về cội” mới than khóc rình rang. Đừng biến ngày Tết thành dịp để phô trương sự giàu sang bằng những món quà đắt tiền nhưng thiếu tâm hồn. Hãy biến nó thành cơ hội để hòa giải những rạn nứt, để nói lời xin lỗi chân thành cho những lần vô tâm, và để yêu thương khi họ còn có thể nghe, có thể thấy và có thể cảm nhận.
Lạy Chúa, Chúa đã trách những người biệt phái vì họ đặt những quy tắc nhân loại lên trên tình cốt nhục. Xin cho mỗi người chúng con trong năm mới Bính Ngọ này biết canh tân lại lòng hiếu thảo của mình.
• Xin cho những người con đang xa quê, dù bộn bề công việc, biết trân trọng những giây phút đoàn viên ngắn ngủi.
• Xin cho những ai còn cha, còn mẹ biết rằng mình đang sở hữu một kho tàng vô giá mà không vàng bạc, kim cương nào mua được.
• Và xin cho những ai đã mất đi đấng sinh thành, được an ủi trong niềm hy vọng phục sinh, để những lời cầu nguyện và thánh lễ hôm nay trở thành những đóa hoa thơm ngát nhất dâng lên trước tòa Chúa.
Ước gì mỗi chúng ta, khi rời khỏi ngôi thánh đường này, không chỉ mang theo lộc Xuân là những phong bao đỏ hay lời chúc tụng, mà còn mang theo một trái tim mới. Đó là một trái tim biết rung cảm trước những vết thương của mẹ cha, một trái tim biết đặt tình yêu lên trên những quy tắc khô cứng của cuộc đời. Xin Chúa chúc lành cho tổ tiên, ông bà, cha mẹ chúng con, dù đang ở thế giới này hay đã về với Chúa, luôn được bao bọc trong tình yêu đời đời của Ngài.
Amen.
MỒNG HAI TẾT: KÍNH NHỚ TỔ TIÊN VÀ ÔNG BÀ CHA MẸ
BÍNH NGỌ: ĐƯỜNG VỀ CỘI NGUỒN – BƯỚC CHÂN TRI ÂN
Giữa bầu khí linh thiêng của những ngày đầu xuân Bính Ngọ, khi hương trầm còn phảng phất trên bàn thờ gia tiên và những cánh mai vàng đang rộ nở báo hiệu một khởi đầu mới, Giáo hội dẫn đưa chúng ta về với cội nguồn. Ngày Mồng Hai Tết không chỉ là một điểm dừng trong lịch trình du xuân, mà là một khoảng lặng cần thiết để mỗi người Kitô hữu soi mặt mình vào dòng sông quá khứ, để nhận ra khuôn mặt của cha ông, và quan trọng hơn, để nhận ra dấu ấn của Thiên Chúa trên cuộc đời của những người đã sinh thành dưỡng dục chúng ta. Đạo hiếu, đối với người Việt, không chỉ là một luân lý xã hội, mà là một nhịp cầu tâm linh nối kết giữa đất và trời, giữa hữu hình và vô hình, giữa cái tạm bợ của kiếp người và cái vĩnh cửu của Thiên Chúa.
Lời Chúa trong Tin Mừng Mát-thêu hôm nay không đơn thuần là một cuộc tranh luận về những nghi thức rửa tay hay các hủ tục bề ngoài. Đức Giêsu, với cái nhìn thấu suốt tâm can, đã vạch trần một sự giả hình nguy hiểm: việc dùng danh nghĩa Thiên Chúa để khước từ trách nhiệm với con người, cụ thể là cha mẹ mình. Ngài nhắc lại mệnh lệnh ngàn đời: “Ngươi hãy thờ cha kính mẹ”. Đây không phải là lời khuyên mang tính chọn lựa, mà là một điều răn có kèm theo lời hứa và cả sự nghiêm ngặt của công lý. Chúa Kitô phê phán lối sống đạo hình thức, nơi mà người ta có thể dâng cho Chúa những lễ phẩm xa hoa nhưng lại để cha mẹ mình khô héo trong sự cô độc và thiếu thốn. Ngài khẳng định rằng, lòng đạo đức đích thực không bao giờ mâu thuẫn với đạo hiếu, trái lại, lòng mến Chúa chỉ được chứng thực khi nó trổ bông qua sự kính trọng và chăm sóc những bậc sinh thành.
Nhìn vào năm Bính Ngọ, hình ảnh con ngựa gợi cho chúng ta về sự bền bỉ, về những bước chân dặm trường của tiền nhân. Tổ tiên chúng ta, như những con tuấn mã trên đường đời, đã băng qua biết bao thăng trầm, nắng cháy và bão giông để giữ vững đức tin và vun đắp gia phong. Mỗi người chúng ta hôm nay là kết tinh từ những giọt mồ hôi, những tiếng thở dài trong đêm vắng và cả những hy sinh âm thầm của cha mẹ. Chữ “Hiếu” trong đạo Chúa không dừng lại ở việc mâm cao cỗ đầy khi người đã khuất, mà là sự hiện diện sống động trong lúc người còn sống. Là nụ cười khi cha mẹ già yếu, là sự nhẫn nại khi ông bà lẩm cẩm, là sự chăm sóc tận tình khi sức tàn lực kiệt. Chúng ta thường có xu hướng tìm kiếm Chúa ở những nơi xa xôi, trong những phép lạ vĩ đại, mà quên mất rằng Chúa đang hiện diện ngay trong nếp nhăn trên trán cha, trong đôi tay run rẩy của mẹ.
Thế giới hôm nay đang chứng kiến một cuộc khủng hoảng về lòng hiếu thảo. Văn hóa hưởng thụ và chủ nghĩa cá nhân đã khiến không ít người trẻ coi cha mẹ như một gánh nặng, hoặc tệ hơn, chỉ là một “cây ATM” cung cấp tài chính. Người ta có thể bỏ ra hàng giờ để lướt điện thoại nhưng lại không có nổi năm phút để lắng nghe tâm sự của người già. Tin Mừng hôm nay như một hồi chuông cảnh tỉnh, nhắc nhở chúng ta rằng: “Những gì con có để giúp cha mẹ, đều là lễ phẩm dâng cho Chúa rồi”. Đừng lừa dối Thiên Chúa bằng sự đạo đức giả tạo khi mà lòng hiếu kính trong gia đình bị rạn nứt. Thiên Chúa không cần những lễ phẩm được xây dựng trên sự bỏ rơi cha mẹ. Ngài muốn một trái tim biết yêu thương những người gần gũi nhất, vì ai không yêu thương người anh em, người cha, người mẹ mà họ trông thấy, thì làm sao yêu mến Thiên Chúa mà họ không trông thấy?
Kính nhớ tổ tiên còn là việc tiếp nối ngọn lửa đức tin mà các ngài đã thắp lên. Mỗi gia đình là một “Giáo hội tại gia”, nơi mà kinh Tin Kính không chỉ được đọc bằng môi miệng nhưng được viết bằng đời sống. Nhìn lại dòng lịch sử, chúng ta thấy cha ông mình đã giữ đạo trong những hoàn cảnh ngặt nghèo nhất, đã trung kiên với Chúa giữa trăm chiều thử thách. Ngày Mồng Hai Tết, chúng ta quỳ trước bàn thờ, không phải để thờ lạy người chết theo nghĩa mê tín, nhưng là để hiệp thông với Giáo hội thanh luyện và Giáo hội vinh hiển. Chúng ta xin tổ tiên chuyển cầu cho con cháu, và chúng ta cũng ý thức trách nhiệm phải sống sao cho xứng danh là hậu duệ của những vị chứng nhân. Đạo hiếu của người Công giáo là một đạo hiếu hướng thượng: kính cha mẹ ở dưới đất để tôn vinh Cha trên trời.
Sự thâm thúy của Tin Mừng nằm ở chỗ nó giải phóng chúng ta khỏi những giáo điều khô cứng để trở về với tinh thần của tình yêu. Truyền thống là dòng chảy, chứ không phải là vũng nước đọng. Nếu truyền thống chỉ là những quy tắc rửa tay, nó sẽ giết chết sự sống. Nhưng nếu truyền thống là lòng hiếu kính, nó sẽ làm cho đời sống tâm linh thêm phong phú. Đức Giêsu dạy chúng ta rằng, sự hiếu thảo không phải là một món nợ phải trả, mà là một hồng ân được sẻ chia. Khi chúng ta phụng dưỡng cha mẹ, chúng ta không “ban ơn” cho các ngài, mà chúng ta đang thực hiện một hành vi thờ phượng đẹp lòng Chúa nhất. Một chén nước bưng cho mẹ lúc ốm đau, một lời hỏi han cha lúc chiều tà, có giá trị hơn ngàn lời kinh cầu nguyện nếu lời kinh đó không xuất phát từ lòng bác ái gia đình.
Năm Bính Ngọ này, hãy để tinh thần của “con ngựa” nhắc nhở chúng ta về sự tri ân. Con ngựa biết nhớ đường về, biết trung thành với chủ. Con người Kitô hữu lại càng phải biết đường về với cội nguồn, với ơn nghĩa sinh thành. Đừng đợi đến khi khăn tang trắng xóa đầu mới hối tiếc về những lời chưa nói, những việc chưa làm. Hãy biến mỗi ngày trong năm mới này thành một ngày Mồng Hai Tết, nơi mà lòng biết ơn luôn ngự trị. Hãy nhớ rằng, Thiên Chúa là nguồn cội của mọi phụ tử, mọi tình mẫu tử trên trần gian. Yêu kính cha mẹ chính là chạm vào tình yêu của Thiên Chúa một cách cụ thể nhất.
Lạy Chúa, Chúa đã muốn Con Một Chúa xuống thế làm người trong một gia đình, có tổ tiên, có cha mẹ để dạy chúng con bài học về đạo hiếu. Xin cho mỗi chúng con trong năm mới Bính Ngọ này, biết sống trọn tình vẹn nghĩa với các bậc sinh thành. Xin cho những ai còn cha còn mẹ biết trân trọng những phút giây hiện tại, và xin cho những ai có cha mẹ đã khuất được an nghỉ trong vòng tay từ ái của Ngài. Xin Chúa chúc lành cho gia đình chúng con, để hương thơm của lòng hiếu thảo luôn lan tỏa, làm đẹp cho Giáo hội và làm chứng cho Tin Mừng giữa lòng thế giới hôm nay. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
GIẢNG LỄ TẾT NGUYÊN ĐÁN – NĂM BÍNH NGỌ – MỒNG HAI TẾT: KÍNH NHỚ TỔ TIÊN VÀ ÔNG BÀ CHA MẸ
GIỮ TRỌN ĐẠO HIẾU – SỐNG TRỌN ĐỨC TIN
Thưa anh chị em, giữa bầu không khí xuân Bính Ngọ đang tràn ngập khắp nẻo đường, khi hương trầm còn vương vít trên bàn thờ gia tiên và chén trà đầu năm vẫn còn ấm nóng, chúng ta lại tụ họp nơi đây để thực hiện một nghĩa cử cao đẹp nhất của đạo làm người và đạo làm con Chúa: Kính nhớ Tổ tiên và Ông bà Cha mẹ. Mồng Hai Tết không chỉ là một ngày trong lịch trình năm mới, mà là một cuộc hành trình trở về nguồn cội, về với những “cây cao bóng cả” đã che chở đời ta.
Tin Mừng hôm nay đưa chúng ta vào một cuộc tranh luận có vẻ gay gắt giữa Chúa Giê-su và những người biệt phái về cái gọi là “truyền thống”. Những người Pha-ri-sêu trách môn đệ Chúa không rửa tay trước khi ăn, nhưng Chúa Giê-su đã bóc trần một sự thật đau lòng hơn: họ dùng những luật lệ tôn giáo tự đặt ra để trốn tránh trách nhiệm hiếu thảo. “Những gì con có để giúp cha mẹ, đều là lễ phẩm dâng cho Chúa rồi”. Đau xót thay, khi đức tin bị dùng làm lá chắn cho sự vô tâm, và sự đạo đức giả lên ngôi để khỏa lấp lòng bất hiếu. Chúa Giê-su khẳng định một chân lý bất biến: Đạo Chúa không bao giờ tách rời Đạo Hiếu. Không thể nói yêu mến Thiên Chúa là Đấng không thấy được, trong khi lại bỏ mặc cha mẹ là những “vị thần hộ mệnh” ngay bên cạnh mình.
Năm Bính Ngọ – năm con Ngựa, gợi cho chúng ta hình ảnh về sự bền bỉ, về những bước chân rong ruổi ngược xuôi. Nhìn vào hình ảnh đó, ta chợt thắt lòng khi nghĩ về đôi chân đã mỏi mệt của cha, về đôi tay đã chai sần của mẹ. Suốt một đời, cha mẹ như những “con tuấn mã” dặm trường, chẳng quản nắng mưa, chẳng nề gian khổ, chỉ mong sao con cái có được miếng cơm manh áo, được bằng bạn bằng người. Có những chuyến xe đời cha mẹ phải chở nặng lo toan, có những cung đường đời ông bà phải vượt qua đầy sỏi đá, chỉ để dọn sẵn cho chúng ta một con đường bằng phẳng hơn. Chúng ta hôm nay đang đi trên những con đường ấy, hái trái ngọt từ những cây mà tổ tiên đã đổ mồ hôi, thậm chí là máu và nước mắt để vun trồng.
Lòng hiếu thảo mà Chúa Giê-su nhắc đến không phải là những nghi lễ hình thức bên ngoài. Người Do Thái xưa coi trọng việc rửa tay, nhưng Chúa nhắc họ phải “rửa sạch” cái tâm đang chai đá trước nỗi đau của cha mẹ. Chữ Hiếu trong Tin Mừng không dừng lại ở việc mâm cao cỗ đầy khi cha mẹ đã nằm xuống, hay những vòng hoa rực rỡ ngoài nghĩa trang. Chữ Hiếu ấy phải là “lời nói dịu dàng” khi cha mẹ già yếu lẩm cẩm, là “sự hiện diện” khi cha mẹ cô đơn, là “bát canh nóng” khi cha mẹ trái gió trở trời. Đừng để khi “cành cây muốn lặng mà gió chẳng dừng”, khi “con muốn phụng dưỡng mà cha mẹ không còn”, lúc đó mọi lễ phẩm dâng cho Chúa hay cho đời cũng đều trở nên muộn màng và vô nghĩa.
Chúng ta đang sống trong một thời đại mà sự kết nối số thì nhanh nhưng kết nối lòng người thì chậm. Có những người trẻ có thể dành hàng giờ để nhắn tin cho bạn bè, nhưng lại thấy mười phút trò chuyện với cha mẹ là quá dài. Có những người sẵn sàng chi tiêu xa xỉ cho những cuộc vui, nhưng lại tính toán từng đồng khi gửi về phụng dưỡng đấng sinh thành. Chúa Giê-su đã cảnh báo rất gắt gao về việc lấy “lễ phẩm dâng Chúa” để thoái thác trách nhiệm. Thiên Chúa là nguồn thiêng liêng của mọi tình phụ tử, Người không bao giờ chấp nhận của lễ từ một bàn tay đang bỏ rơi cha mẹ mình. Thờ phượng Thiên Chúa thật sự chính là biết tôn kính hình ảnh của Người nơi những bậc sinh thành.
Nhìn lên bàn thờ Tổ tiên hôm nay, chúng ta thấy sự giao thoa kỳ diệu giữa đất và trời, giữa quá khứ và hiện tại. Tổ tiên, ông bà không phải là những người đã mất, mà là những người đã “đi trước” để dọn chỗ, để khẩn cầu cho chúng ta. Máu của tổ tiên vẫn đang chảy trong huyết quản chúng ta, lời ru của bà vẫn còn vang vọng trong tâm thức, và đức tin của ông vẫn là ngọn hải đăng soi sáng đời ta. Mỗi chúng ta là một “phiên bản” tiếp nối của cha ông. Vì thế, sống tốt, sống thánh thiện, sống có ích chính là cách tôn vinh tổ tiên tuyệt vời nhất. Khi chúng ta sống tử tế, tên tuổi của cha mẹ được rạng rỡ; khi chúng ta sống lỗi lầm, danh giá của gia đình bị hoen ố.
Năm Bính Ngọ, hãy học lấy cái “tâm” của con ngựa: trung thành và tận tụy. Trung thành với đức tin mà cha ông đã gìn giữ qua bao thời kỳ bắt bớ, khó khăn. Tận tụy với trách nhiệm chăm sóc những người già yếu trong gia đình. Đừng để ông bà, cha mẹ chúng ta cảm thấy mình là “gánh nặng” trong ngôi nhà mà chính họ đã xây dựng nên. Hãy nhớ rằng, cách chúng ta đối xử với cha mẹ hôm nay chính là “bản phác thảo” cho cách con cái sẽ đối xử với chúng ta mai sau. Luật nhân quả của tự nhiên và luật yêu thương của Chúa luôn gặp nhau ở một điểm: Gieo lòng hiếu thảo, gặt sự bình an.
Thưa anh chị em, có một thực tế đau lòng là đôi khi chúng ta “kính nhớ” người chết rất linh đình, nhưng lại “quên lãng” người sống rất phũ phàng. Mồng Hai Tết gọi chúng ta về với thực tại. Hãy nhìn sâu vào mắt cha, hãy cầm lấy đôi tay nhăn nheo của mẹ. Đó là những cuốn kinh sống động nhất, những bài giảng hùng hồn nhất về tình yêu tự hiến. Thiên Chúa dạy: “Ngươi hãy thờ cha kính mẹ”. Đây là điều răn duy nhất có kèm theo lời hứa: “để ngươi được hạnh phúc và sống lâu trên đời”. Hạnh phúc không tìm thấy ở đâu xa xôi, nó nằm ngay trong chén trà con dâng mẹ, trong cái ôm con dành cho cha giữa ngày xuân mới này.
Lạy Chúa, Chúa đã làm người và đã sống phận làm con trong một gia đình, Chúa hiểu rõ giá trị của tình thâm cốt nhục. Xin ban cho chúng con trái tim biết rung cảm trước những hy sinh thầm lặng của tổ tiên. Xin cho năm Bính Ngọ này, mỗi gia đình chúng con trở thành một “thánh điện” của lòng hiếu thảo, nơi mà người già được tôn trọng, người trẻ biết vâng nghe, và tình yêu thương xóa nhòa mọi khoảng cách thế hệ. Xin cho chúng con hiểu rằng, việc phụng dưỡng cha mẹ không phải là một “gánh nặng” phải mang, mà là một “ân huệ” được nhận, để chúng con xứng đáng là những người con của Chúa và là những hậu duệ trung hiếu của tổ tiên Việt Nam.
Trong giờ phút thiêng liêng này, chúng ta cũng hiệp ý cầu nguyện cho các linh hồn tổ tiên, ông bà, cha mẹ đã ly trần. Xin Chúa mở cửa thiên đàng đón nhận các ngài vào yến tiệc muôn đời, nơi không còn nước mắt, không còn tuổi già và bệnh tật. Và xin các ngài, từ tòa cao hiển vinh, vẫn tiếp tục cầu bầu và che chở cho con cháu đang còn dặm trường trên dương thế, để một ngày kia, tất cả chúng ta sẽ được đoàn tụ trong vòng tay yêu thương của Cha trên trời. Chúc anh chị em một năm mới Bính Ngọ tràn đầy ơn lành, một mùa xuân của lòng hiếu thảo và bình an sâu thẳm trong tâm hồn. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
HIẾU THẢO – NỀN ĐÁ CỦA ĐẠO LÀM NGƯỜI VÀ ĐẠO LÀM CON TRƯỚC THIÊN CHÚA
Mỗi độ xuân về, khi đất trời chuyển mình trong hương sắc mới, khi lòng người chùng lại giữa những lo toan của một năm vừa khép lại, Hội Thánh lại ân cần mời gọi chúng ta dừng chân, lắng đọng và quay về với cội nguồn. Mồng Hai Tết, ngày kính nhớ Tổ Tiên và Ông Bà Cha Mẹ, không chỉ là một nét đẹp văn hóa dân tộc, mà còn là một cử chỉ đức tin rất sâu xa. Trong bầu khí linh thiêng của những ngày đầu năm, giữa khói hương trầm quyện với lời kinh cầu nguyện, chúng ta đứng đây không chỉ với tư cách là những người con của một gia đình, mà còn là những người con trước mặt Thiên Chúa, Đấng đã ban cho chúng ta sự sống qua cha mẹ, ông bà, tổ tiên của mình.
Tin Mừng hôm nay vang lên như một lời nhắc nhở vừa nghiêm khắc vừa đầy yêu thương. Đức Giê-su không chỉ đối thoại với những người Pha-ri-sêu của một thời xa xưa, mà Người đang đối thoại trực tiếp với chúng ta hôm nay. Người không bác bỏ truyền thống, nhưng Người thanh luyện truyền thống. Người không phủ nhận luật lệ, nhưng Người đưa luật lệ trở về với cốt lõi của nó: tình yêu và sự trung thành với ý muốn của Thiên Chúa. Và trong trung tâm của ý muốn ấy, nổi bật lên một điều răn tưởng chừng rất quen thuộc nhưng lại dễ bị bỏ quên nhất: “Ngươi hãy thờ cha kính mẹ.”
Anh chị em thử lắng nghe thật chậm, thật sâu lời Chúa hôm nay. Những người Pha-ri-sêu trách các môn đệ không giữ truyền thống rửa tay trước bữa ăn. Một chi tiết rất nhỏ, rất đời thường, nhưng lại mở ra cả một vấn đề lớn. Họ nhân danh truyền thống để phê phán, để kết án. Còn Đức Giê-su thì nhân danh Thiên Chúa để đặt câu hỏi ngược lại: khi các ông giữ chặt những truyền thống do con người đặt ra, thì các ông có còn trung thành với điều răn của Thiên Chúa hay không? Và Người đưa ra một ví dụ rất đau xót: có những người viện cớ “lễ phẩm dâng cho Chúa” để thoái thác bổn phận đối với cha mẹ mình. Nhân danh đạo, họ lại chối bỏ đạo làm người. Nhân danh Thiên Chúa, họ lại làm tổn thương chính điều Thiên Chúa yêu cầu.
Lời Chúa ấy, nếu nghe bằng tai, có thể chỉ là một câu chuyện xưa. Nhưng nếu nghe bằng lòng, chúng ta sẽ giật mình. Bởi vì nguy cơ ấy không chỉ có nơi những người Pha-ri-sêu ngày trước. Nguy cơ ấy có thể đang len lỏi rất nhẹ, rất kín trong chính đời sống đức tin của chúng ta hôm nay. Có khi nào chúng ta rất sốt sắng trong nhà thờ, rất chăm chỉ trong các việc đạo đức, nhưng lại thờ ơ, lạnh nhạt, thậm chí vô tâm trước cha mẹ già đang cần một lời hỏi han, một sự hiện diện, một bàn tay nâng đỡ? Có khi nào chúng ta sẵn sàng dâng cúng, đóng góp, xây dựng, nhưng lại keo kiệt với chính những người đã sinh thành và dưỡng dục mình?
Mồng Hai Tết là ngày Hội Thánh mời gọi chúng ta nhìn thẳng vào sự thật ấy. Hiếu thảo không phải là một phụ lục của đời sống Kitô hữu, mà là một phần cốt lõi. Đạo hiếu không đứng bên ngoài đạo Chúa, mà nằm ngay trong lòng đạo Chúa. Không thể có một đời sống đức tin trọn vẹn nếu người ấy bất hiếu với cha mẹ. Không thể có một lòng mến Chúa chân thành nếu lòng ấy lại thiếu vắng sự biết ơn đối với những con người cụ thể mà Chúa đã dùng để trao ban sự sống cho ta.
Trong văn hóa Việt Nam, chữ “hiếu” luôn được đặt ở vị trí rất cao. Nhưng điều đáng buồn là càng bước vào đời sống hiện đại, chữ “hiếu” ấy càng dễ bị bào mòn. Nhịp sống gấp gáp, áp lực cơm áo, những hấp dẫn của công nghệ, của thành công cá nhân… tất cả có thể khiến con người ta quên mất rằng có những mái đầu đã bạc vì mình, có những đôi mắt đã mờ vì từng thức trắng đêm lo cho mình, có những đôi bàn tay đã run rẩy sau cả một đời tảo tần vì mình. Tết đến, người ta có thể sắm sửa đủ thứ, nhưng lại thiếu một điều rất căn bản: sự hiện diện thật sự bên cha mẹ, ông bà.
Lời Đức Giê-su hôm nay như một lời cảnh tỉnh dịu dàng mà mạnh mẽ. Người không chấp nhận một thứ đạo đức chỉ nằm trên môi miệng hay trong hình thức bên ngoài. Người không chấp nhận một thứ đạo đức cho phép con người ta viện cớ thiêng liêng để trốn tránh trách nhiệm rất cụ thể. Người đưa chúng ta trở về với điều răn căn bản: thờ cha kính mẹ không chỉ bằng nghi thức, mà bằng cả cuộc sống. Không chỉ bằng những lời chúc đầu năm, mà bằng cả sự hy sinh âm thầm mỗi ngày.
Khi kính nhớ Tổ Tiên, chúng ta không chỉ nhớ về những người đã khuất như một kỷ niệm xa xôi. Chúng ta nhớ để biết mình là ai, từ đâu mà có. Đời sống đức tin của chúng ta không rơi từ trên trời xuống. Đức tin ấy đã được truyền lại qua bao thế hệ, qua những con người rất bình thường, có thể không học cao, không giảng giải thần học, nhưng đã sống đức tin bằng cả cuộc đời mình. Biết bao ông bà đã lần chuỗi trong lặng lẽ. Biết bao cha mẹ đã dạy con cầu nguyện bằng chính gương sống hy sinh của họ. Họ chính là những chứng nhân âm thầm của Tin Mừng trong gia đình.
Kính nhớ Tổ Tiên cũng là một cách tuyên xưng đức tin vào sự hiệp thông các thánh. Chúng ta tin rằng những người đã khuất không bị mất đi, nhưng đang sống trong lòng thương xót của Thiên Chúa. Lời cầu nguyện của chúng ta cho ông bà, cha mẹ đã qua đời không chỉ là một tập tục, mà là một hành vi đức tin sâu xa. Và đồng thời, cách chúng ta sống hiếu thảo với cha mẹ đang còn sống cũng chính là lời cầu nguyện đẹp nhất, thiết thực nhất dâng lên Thiên Chúa.
Đầu năm mới, giữa bao lời chúc tụng tốt đẹp, Hội Thánh mời gọi chúng ta dành một lời chúc rất cụ thể cho chính mình: xin cho con biết sống trọn đạo làm người trước khi nói đến những điều lớn lao khác. Xin cho con biết yêu thương những người gần nhất trước khi nói đến việc yêu thương nhân loại. Xin cho con biết cúi xuống trước cha mẹ mình trước khi ngước lên tìm kiếm những giá trị cao xa.
Xuân Bính Ngọ đến với nhịp sống mới, nhưng lời Chúa thì vẫn mới mãi. Mỗi năm, Tin Mừng Mồng Hai Tết lại vang lên, không phải để trách móc, nhưng để đánh thức. Đánh thức lương tâm, đánh thức lòng biết ơn, đánh thức tình yêu đã có lúc bị phủ bụi vì thời gian và vì những bận rộn của đời sống. Nếu đầu năm chúng ta biết bắt đầu bằng sự hoán cải trong tương quan với cha mẹ, ông bà, thì đó đã là một phúc lành rất lớn cho cả năm rồi.
Ước gì từ thánh lễ hôm nay, mỗi người chúng ta ra về với một quyết tâm rất đơn sơ mà rất khó: sống hiếu thảo không phải như một bổn phận nặng nề, mà như một niềm vui; không phải như một hình thức xã giao, mà như một lời tạ ơn sống động. Ước gì khi nhìn lại một năm, chúng ta có thể bình an mà nói rằng: con chưa làm được những điều lớn lao, nhưng con đã cố gắng sống trọn vẹn với những người Chúa đã trao phó cho con.
Xin Chúa chúc lành cho năm mới của chúng ta bằng chính sự bình an trong các gia đình, bằng sự hòa thuận giữa các thế hệ, bằng tình yêu được nuôi dưỡng từ lòng hiếu thảo chân thành. Và xin cho mỗi gia đình trở thành một mái ấm của đức tin, nơi đạo hiếu và đạo Chúa không tách rời, nhưng nâng đỡ và soi sáng cho nhau.
Lm. Anmai, CSsR
TẾT NGUYÊN ĐÁN – NĂM BÍNH NGỌ – MỒNG HAI TẾT: KÍNH NHỚ TỔ TIÊN VÀ ÔNG BÀ CHA MẸ
Trong dòng chảy bất tận của thời gian, khi những cánh mai vàng của mùa xuân Bính Ngọ bắt đầu khai nhụy, khi làn hương trầm quyện tỏa trên bàn thờ gia tiên hòa cùng tiếng chuông nhà thờ thanh thoát ngân vang, lòng người lữ thứ bỗng chùng xuống trong một nỗi niềm linh thiêng khó tả. Sáng mồng Một, chúng ta đã dâng lời tạ ơn Thiên Chúa là Chúa Xuân vĩnh cửu, thì sáng mồng Hai này, Giáo hội dẫn đưa chúng ta về với cội nguồn, về với những “vị thần hộ mệnh” gần gũi nhất trong cuộc đời mình: đó là Tổ tiên, Ông bà và Cha mẹ. Xuân không chỉ là sự vận hành của đất trời, mà xuân còn là sự hồi sinh của lòng hiếu khách, là sự phục hồi của những mối tương quan máu mủ mà đôi khi vì gánh nặng mưu sinh, vì những lo toan cơm áo gạo tiền, chúng ta đã vô tình để nó bụi phủ rêu phong.
Tin Mừng Thánh Mát-thêu hôm nay đưa chúng ta đối diện với một thực trạng nhức nhối, một sự mâu thuẫn giữa hình thức tôn giáo và thực chất của đạo đức. Những người Pha-ri-sêu và kinh sư – những người vốn tự hào là kẻ giữ luật tỉ mỉ nhất – lại bị Đức Giêsu vạch trần một sự thật phũ phàng: họ dùng “lễ phẩm dâng cho Chúa” (Corban) để làm cái cớ từ chối phụng dưỡng cha mẹ. Họ cho rằng khi đã hứa dâng của cải cho Đền thờ, thì họ không còn bổn phận phải giúp đỡ cha mẹ già yếu nữa. Ôi, cái sự nhân danh Thiên Chúa để chối bỏ con người, nhân danh tôn giáo để tiêu diệt tình thâm, đó chính là loại đạo đức giả hình mà Đức Giêsu ghê tởm nhất. Ngài khẳng định: “Các ông dựa vào truyền thống của các ông mà hủy bỏ lời Thiên Chúa”. Lời Chúa ở đây chính là điều răn thứ tư: “Thờ cha kính mẹ”. Đây là điều răn duy nhất có kèm theo lời hứa về sự trường thọ và hạnh phúc. Bởi lẽ, nếu một người không biết kính trọng đấng sinh thành, thì mọi lời cầu nguyện của họ chỉ là những tiếng vang rỗng tuếch, mọi lễ vật của họ chỉ là những sự xúc phạm đến Đấng là nguồn mạch tình yêu.
Năm Bính Ngọ này, hình ảnh con ngựa gợi cho chúng ta về sự dặm trường, về những bước chân mải miết đi tìm những giá trị xa xôi. Thế nhưng, có bao giờ chúng ta nhận ra rằng, nơi bình yên nhất, nơi có những trái tim luôn đập vì ta, lại chính là mái nhà có cha già mẹ héo? Cha mẹ là “Phật sống” trong nhà, là hình ảnh sống động nhất của một Thiên Chúa vô hình. Chúng ta đi tìm Chúa ở tận những đền đài nguy nga, những trung tâm hành hương xa xôi, nhưng Chúa lại đang hiện thân nơi người cha gầy guộc đang chờ cửa, nơi người mẹ mắt mờ chân chậm đang ngóng tin con. Chữ “Hiếu” trong Kitô giáo không dừng lại ở việc lo cho cha mẹ miếng ăn cái mặc, mà sâu xa hơn, đó là sự “hiện diện”. Sự cô đơn của tuổi già đôi khi còn đáng sợ hơn cả cái đói, cái rét. Một cuộc điện thoại hỏi han, một nụ cười cảm thông, một sự kiên nhẫn khi nghe cha mẹ kể đi kể lại những câu chuyện cũ rích… đó mới chính là những “lễ phẩm” đẹp lòng Chúa nhất trong mùa xuân này.
Chúng ta hãy nhìn sâu vào đôi bàn tay của cha mẹ mình. Những đôi bàn tay ấy đã từng mạnh mẽ để nâng đỡ bước chân ta đi, nhưng nay đã run rẩy theo năm tháng. Những đôi bàn tay ấy đã chai sần vì nắng gió, đã nứt nẻ vì sương đêm chỉ để đổi lấy cho chúng ta những bộ quần áo mới, những trang sách thơm mùi mực. Thế mà, có đôi khi chúng ta lại thấy xấu hổ vì sự già nua, chậm chạp của các ngài. Có đôi khi chúng ta dành những lời tử tế cho người lạ, cho cấp trên, cho đối tác, nhưng lại ném vào cha mẹ những lời gắt gỏng, thiếu kiên nhẫn. Đức Giêsu nhắc nhở chúng ta: đừng để cái “truyền thống” ích kỷ của mình lên ngôi. Đừng lấy lý do bận rộn công việc Chúa, bận rộn làm ăn, bận rộn xây dựng xã hội mà bỏ mặc “cái gốc” của mình. Cây không gốc thì cây héo, người không hiếu thì người hư. Một xã hội văn minh không phải là một xã hội có nhiều nhà cao tầng, mà là một xã hội nơi người già được tôn trọng và trẻ nhỏ được yêu thương trong hơi ấm gia đình.
Đạo Hiếu của người Kitô hữu còn mang một chiều kích thiêng liêng cao cả hơn: đó là sự thông thông trong mầu nhiệm các thánh cùng thông công. Khi kính nhớ tổ tiên, chúng ta không chỉ nhớ về những người đã khuất như những kỷ niệm buồn bã, mà chúng ta tin rằng họ vẫn đang sống trong Chúa và hằng cầu thay nguyện giúp cho con cháu. Việc cầu nguyện cho ông bà tổ tiên trong thánh lễ mồng Hai Tết là một nghĩa vụ thánh thiện. Chúng ta dâng lên Chúa những công đức của các ngài, đồng thời xin Chúa tha thứ cho những thiếu sót mà khi còn tại thế các ngài đã phạm phải. Đây là sự tiếp nối của lòng hiếu thảo vượt qua ranh giới của cái chết. Tuy nhiên, chúng ta cần tránh thái độ “hiếu thảo muộn màng” – tức là khi cha mẹ còn sống thì hững hờ, khi chết rồi mới tổ chức đám tang linh đình, xây mồ mả đẹp đẽ để phô trương với thiên hạ. Chúa không cần những thứ hào nhoáng đó. Ngài cần một trái tim biết yêu thương ngay lúc này, ngay trong từng hơi thở của hiện tại.
Năm Bính Ngọ, năm của sự mạnh mẽ và bền bỉ, chúng ta hãy xin Chúa ban cho chúng ta sức mạnh để vượt qua cái tôi ích kỷ, để “phi” thật nhanh về phía cha mẹ bằng lòng biết ơn chân thành. Hãy nhớ rằng, luật nhân quả của cuộc đời rất sòng phẳng: chúng ta đối xử với cha mẹ thế nào, con cái chúng ta sẽ đối xử với chúng ta như vậy. Đừng để con cháu mình học được sự vô tâm từ chính cách mình đối xử với đấng sinh thành. Xuân này, hãy mang mùa xuân về trong ánh mắt của cha, trong nụ cười của mẹ. Hãy để tình yêu thương trở thành chất keo gắn kết các thế hệ trong gia đình. Khi gia đình có trên kính dưới nhường, có sự hy sinh và tha thứ, thì đó chính là lúc Nước Trời đã hiển trị ngay giữa chúng ta. Đó chính là ý nghĩa đích thực của mùa xuân cứu độ mà Đức Giêsu đã mang đến cho nhân loại.
Cuối cùng, nhìn vào gương mẫu của Thánh Gia Thất, chúng ta thấy Đức Giêsu – Ngôi Lời nhập thể – đã sống ẩn dật tại Na-da-rét suốt 30 năm để vâng phục và chăm sóc mẹ Maria và thánh Giuse. Ngài là Thiên Chúa nhưng Ngài đã chọn con đường của một người con thảo hiếu để dạy chúng ta bài học về sự hạ mình và yêu thương. Xin Chúa Xuân Bính Ngọ chúc lành cho những người làm cha, làm mẹ, xin ban cho các ngài sức khỏe và niềm vui trong tuổi già. Xin Chúa cũng đánh động tâm hồn những người con, để chúng con biết quay về với nguồn cội, biết trân trọng những gì mình đang có trước khi quá muộn. Ước gì mỗi thánh lễ mồng Hai Tết không chỉ là một nghi thức truyền thống, mà là một cuộc đổi mới tâm hồn, để chúng con sống xứng đáng là con Chúa và là con thảo của gia đình. Nguyện xin tổ tiên, ông bà cha mẹ đã khuất xa phù hộ độ trì cho chúng con trên vạn nẻo đường đời.
Lm. Anmai, CSsR
XUÂN BÍNH NGỌ: ĐẠO HIẾU – CÁI GỐC CỦA NGƯỜI KITÔ HỮU
Mưa xuân đang giăng mắc trên những nụ đào, nụ mai, và lòng người dường như cũng chùng xuống trong sự tĩnh lặng thiêng liêng của những ngày đầu năm mới. Hôm nay, mồng Hai Tết Bính Ngọ, Giáo hội dành riêng một khoảng lặng giữa những ồn ào chúc tụng để mời gọi chúng ta hướng về cội nguồn. Đứng trước bàn thờ rực rỡ sắc hoa xuân và khói nhang trầm mặc, mỗi người chúng ta đều cảm thấy một sợi dây vô hình nhưng bền chặt đang kết nối mình với những người đã khuất: Tổ tiên, Ông bà và Cha mẹ. Trong cái không khí linh thánh này, lời Chúa Giê-su vang lên như một hồi chuông cảnh tỉnh, buộc chúng ta phải nhìn lại cái “Đạo làm người” và “Đạo làm con Chúa” của chính mình.
Năm nay là năm Bính Ngọ, hình ảnh con ngựa vốn tượng trưng cho sự bền bỉ, trung thành và dẻo dai. Nhưng dẫu có đi xa vạn dặm, dẫu có tung vó khắp bốn phương trời, thì con ngựa vẫn cần một bến dừng, một máng cỏ. Con người chúng ta cũng vậy. Chúng ta có thể thành đạt, có thể là những nhân vật quan trọng ngoài xã hội, nhưng khi trở về dưới mái nhà xưa, trước di ảnh của tổ tiên, chúng ta chỉ là những đứa con, đứa cháu mang nợ máu mủ và ân tình. Tin Mừng hôm nay không nói về những điều cao siêu trên trời, mà nói về một thực tại rất trần thế nhưng lại đầy tính tôn giáo: đó là lòng hiếu thảo.
Chúa Giê-su đã đối diện với những người Pha-ri-sêu và kinh sư – những kẻ luôn tự hào mình giữ luật tỉ mỉ nhất. Họ bắt bẻ môn đệ Chúa về việc không rửa tay, một truyền thống của tiền nhân. Nhưng Chúa đã lật ngược vấn đề bằng một gáo nước lạnh vào sự giả hình của họ. Ngài vạch trần cái âm mưu nhân danh “lễ phẩm dâng cho Chúa” (Corban) để thoái thác trách nhiệm phụng dưỡng cha mẹ. Thật cay đắng làm sao khi người ta có thể dùng chính tôn giáo để làm cái cớ cho sự vô tâm! Chúa khẳng định: “Các ông dựa vào truyền thống của các ông mà huỷ bỏ lời Thiên Chúa.” Lời Thiên Chúa ở đây chính là điều răn thứ tư: “Thờ cha kính mẹ”.
Thưa anh chị em, chữ Hiếu trong niềm tin Kitô giáo không phải là một món nợ phải trả, cũng không phải là một gánh nặng luân lý. Nó là dòng chảy của tình yêu Thiên Chúa. Thiên Chúa là nguồn gốc mọi sự thiện hảo, và cha mẹ chính là “những cộng tác viên” của Ngài để đưa chúng ta vào đời. Khi chúng ta chạm tay vào đôi bàn tay nhăn nheo của mẹ, hay nhìn vào những vết đồi mồi trên trán cha, là chúng ta đang chạm vào những dấu tích của tình yêu sáng tạo. Nếu chúng ta bảo rằng mình yêu mến Thiên Chúa – Đấng chúng ta không thấy được – mà lại hững hờ với cha mẹ – những bậc sinh thành đang hiện hữu bằng xương bằng thịt – thì đức tin của chúng ta chỉ là một thứ phù hoa, một sự giả trá không hơn không kém.
Trong xã hội tiêu thụ hôm nay, người ta dễ dàng quên đi cái gốc. Chúng ta mải mê chạy theo những giá trị vật chất, những cuộc vui chúc tụng bên ngoài, mà đôi khi quên mất rằng ở góc nhà, có một người mẹ đang đợi một tiếng gọi điện thoại, có một người cha đang mong một bữa cơm sum họp. Đạo Hiếu không nằm ở những mâm cao cỗ đầy khi cha mẹ đã nhắm mắt xuôi tay, cũng không nằm ở những vòng hoa tang trắng xóa phô trương. Đạo Hiếu nằm ở chén nước khi cha khát, ở bát cháo khi mẹ đau, và ở sự hiện diện đầy trân trọng khi các ngài còn hơi thở. Đừng để đến khi “gió cuốn lá bay” mới giật mình hối tiếc thì đã quá muộn màng.
Cái “thâm thúy” của Tin Mừng hôm nay nằm ở chỗ Chúa Giê-su kéo chúng ta về với sự thật cốt lõi: Tôn giáo không phải là những nghi thức rỗng tuếch. Một bàn thờ đẹp, một ngôi nhà thờ nguy nga sẽ chẳng có ý nghĩa gì nếu trong căn nhà của chúng ta, tình phụ tử bị rạn nứt, tình mẫu tử bị bỏ quên. Chúa không cần những lễ vật được đánh đổi bằng sự khốn khổ của cha mẹ. Ngài cần trái tim của những đứa con biết tri ân. “Ngươi hãy thờ cha kính mẹ”, đó không phải là lời khuyên, đó là một mệnh lệnh thiêng liêng. Ai lỗi phạm điều này là đang tự cắt đứt mạch máu tâm linh của chính mình.
Năm Bính Ngọ này, khi nhìn hình ảnh con ngựa sải bước, chúng ta hãy tự hỏi: Bước chân của chúng ta đang hướng về đâu? Có bao giờ bước chân ấy quá vội vàng mà giẫm lên nỗi đau của đấng sinh thành? Có bao giờ chúng ta mải mê tìm kiếm những “đồng cỏ” lạ mà quên mất cái máng cỏ ấm áp nơi quê nhà? Cha mẹ chính là những nhịp cầu nối kết chúng ta với quá khứ, với truyền thống và với chính Thiên Chúa. Kính nhớ tổ tiên không phải là sự hoài cổ nhuốm màu u buồn, nhưng là sự nhận thức về căn tính của mình. Tôi là ai nếu không có dòng máu này, không có những lời ru này, không có những hy sinh âm thầm của những người đi trước?
Hãy nhìn vào Chúa Giê-su. Ngài là Con Thiên Chúa, nhưng Ngài đã sống ba mươi năm tại Na-da-rét để vâng phục và chăm sóc Đức Mẹ và thánh Giu-se. Ngài đã thánh hóa đời sống gia đình bằng sự hiện diện giản dị của mình. Thậm chí trên thập giá, giữa những đớn đau tột cùng, Ngài vẫn không quên gửi gắm mẹ mình cho người môn đệ yêu dấu. Đó là bài giảng hùng hồn nhất về lòng hiếu thảo. Chúa đã sống điều Ngài dạy trước khi Ngài khiển trách những người Pha-ri-sêu. Vì thế, chúng ta không có lý do gì để bào chữa cho sự thiếu sót của mình đối với cha mẹ.
Thưa anh chị em, Tết là dịp để “trở về”. Trở về không chỉ là vượt qua quãng đường địa lý, mà là cuộc trở về của con tim. Hãy nhìn sâu vào đôi mắt của cha mẹ trong những ngày xuân này. Có thể đôi mắt ấy đã mờ đục theo thời gian, nhưng tình yêu trong đó vẫn sáng ngời như thuở chúng ta còn thơ dại. Hãy tha thứ cho những vụng về, những lẩm cẩm của người già, bởi vì ngày xưa, họ đã kiên nhẫn với những ngô nghê, phá phách của chúng ta. Sự hiếu thảo đích thực là sự thấu cảm, là biết chấp nhận sự yếu đuối của cha mẹ như các ngài đã từng bao dung cho sự yếu đuối của chúng ta.
Chúng ta cũng không quên cầu nguyện cho những bậc tiền nhân đã đi xa. Các ngài không cần chúng ta đốt vàng mã, nhưng cần chúng ta sống tốt, sống xứng đáng với cái họ, cái tên mà các ngài đã truyền lại. Lời cầu nguyện và những hy sinh âm thầm của chúng ta chính là “lễ phẩm” quý giá nhất dâng lên Thiên Chúa để xin Ngài thương xót và đón nhận các ngài vào cõi vĩnh hằng. Sự hiệp thông trong Giáo hội cho phép chúng ta nối dài tình yêu thương vượt qua ranh giới của cái chết. Tổ tiên vẫn đang nhìn chúng ta, đang cầu bầu cho chúng ta từ bên kia thế giới.
Lạy Chúa, trong những ngày đầu năm mới Bính Ngọ này, xin cho chúng con biết dừng lại để nhìn sâu vào cội rễ của mình. Xin giúp chúng con hiểu rằng, kính thờ Thiên Chúa và hiếu thảo với cha mẹ là hai mặt của một đồng tiền vàng. Không thể có một tín hữu tốt nếu đó là một người con bất hiếu. Xin cho chúng con biết sống chậm lại, yêu thương nhiều hơn, và biết trân trọng từng giây phút còn được ở bên cha mẹ. Xin cho nén nhang chúng con dâng lên trước bàn thờ tổ tiên hôm nay tỏa ra mùi hương của lòng biết ơn chân thành, để mùa xuân này thực sự là mùa xuân của ân phúc và giao hòa.
Nguyện xin Chúa chúc lành cho tất cả các bậc ông bà, cha mẹ. Xin cho các ngài được khang an, hạnh phúc trong sự phụng dưỡng của con cháu. Và xin cho những ai đã khuất được an nghỉ trong vòng tay yêu thương của Thiên Chúa là Cha chung của tất cả chúng ta. Một mùa xuân mới đã bắt đầu, hãy để tình hiếu thảo làm cho tâm hồn chúng ta nảy lộc đơm hoa. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
GIẢNGI LỄ TẾT NGUYÊN ĐÁN – NĂM BÍNH NGỌ MỒNG HAI TẾT: KÍNH NHỚ TỔ TIÊN VÀ ÔNG BÀ CHA MẸ
Trong bầu khí linh thiêng của những ngày đầu xuân Bính Ngọ, khi hương trầm còn vương vít trên bàn thờ gia tiên và bánh chưng xanh vẫn còn đậm đà vị tết, chúng ta dừng lại ở ngày Mồng Hai để thực hiện một nghĩa cử cao đẹp nhất của đạo làm người: Kính nhớ Tổ tiên và Ông bà Cha mẹ. Đây không chỉ là một truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, mà còn là một đòi hỏi sống còn của đức tin Kitô giáo. Xuân về, lòng người như trùng xuống trước sự vận hành của thời gian, để rồi từ trong sâu thẳm của cội nguồn, chúng ta tìm thấy sợi dây liên kết vô hình nhưng bền chặt giữa người đi trước và kẻ theo sau, giữa những bậc tiền nhân đã khuất và chúng ta – những hậu duệ đang thừa hưởng gia tài đức tin và sự sống.
Trang Tin Mừng theo thánh Mát-thêu hôm nay đưa chúng ta vào một cuộc đối đầu đầy kịch tính giữa Chúa Giê-su và những người biệt phái về vấn đề truyền thống. Những người Pha-ri-sêu trách các môn đệ không rửa tay trước khi ăn – một quy luật vệ sinh được nâng lên hàng nghi lễ tôn giáo. Nhưng Chúa Giê-su, với cái nhìn xuyên thấu mọi lớp vỏ bọc hình thức, đã xoáy sâu vào một sự thật đau lòng: họ dùng “truyền thống loài người” để lách luật Thiên Chúa, đặc biệt là điều răn thứ bốn. Họ nhân danh việc dâng cúng lễ phẩm cho đền thờ để thoái thác trách nhiệm phụng dưỡng cha mẹ. Chúa Giê-su không chấp nhận một thứ đạo đức giả tạo, nơi người ta có thể dâng cho Chúa những thứ xa hoa nhưng lại để cha mẹ mình đói khổ, cô đơn. Ngài khẳng định: Đạo Chúa không tách rời đạo hiếu, và việc thờ phượng Thiên Chúa đích thực phải được chứng thực qua lòng hiếu thảo với đấng bậc sinh thành.
Nhìn vào năm Bính Ngọ – năm con Ngựa, hình ảnh con ngựa gợi cho chúng ta về sự dũng mãnh, sự tận tụy và hành trình dặm dài. Đời người như một chuyến hành trình thiên lý, và trên hành trình ấy, tổ tiên, ông bà, cha mẹ chính là những “trạm dừng chân” yêu thương, là bệ phóng vững chãi để chúng ta sải bước vào đời. Cha mẹ đã hao mòn sức lực, đã “chạy” kiệt cùng những năm tháng thanh xuân để cho con cái được đứng vững. Thế nhưng, có bao giờ chúng ta tự hỏi: Mình có đang nhân danh những “lễ phẩm” hiện đại – là sự nghiệp, là công danh, là những mối quan hệ xã hội – để rồi bỏ quên “lễ phẩm” của tấm lòng dành cho cha mẹ già? Lời Chúa hôm nay nhắc nhở chúng ta rằng, mọi sự dâng hiến cho Giáo hội hay xã hội sẽ trở nên vô nghĩa nếu chúng ta để trái tim mình nguội lạnh trước hơi thở yếu ớt của mẹ cha.
Hiếu thảo trong nhãn giới Kitô giáo không chỉ là cơm bưng nước rót, mà là sự tiếp nối sự sống thiêng liêng. Tổ tiên chúng ta không chỉ truyền lại dòng máu đỏ, mà còn truyền lại ngọn lửa đức tin can trường. Nhìn lên bàn thờ tổ tiên hôm nay, chúng ta thấy sự giao thoa tuyệt vời giữa đạo và đời. Chữ “Hiếu” của người Việt gặp gỡ chữ “Ái” của Tin Mừng. Thiên Chúa là nguồn cội mọi gia tộc trên trời dưới đất, nên khi chúng ta kính trọng cha mẹ, là chúng ta đang tôn thờ chính Thiên Chúa – Đấng đã mượn cung lòng mẹ cha để đưa chúng ta vào đời. Đừng để truyền thống chỉ còn là những nghi lễ hình thức bên ngoài, cũng đừng để ngày Mồng Hai Tết chỉ là một thói quen lịch sự. Hãy để nó là một cuộc trở về của tâm hồn, một sự sám hối chân thành vì những lần chúng ta nhân danh sự bận rộn mà khước từ một ánh mắt mong chờ của mẹ, một lời hỏi han của cha.
Thực tế đau lòng là có những người con hôm nay sẵn sàng chi hàng trăm triệu để làm đám tang linh đình, xây mộ đá huy hoàng cho cha mẹ khi đã nằm xuống, nhưng khi cha mẹ còn sống thì lại tính toán chi li từng viên thuốc, bát cháo. Đó chính là thứ “lễ phẩm Corban” mà Chúa Giê-su đã lên án gay gắt. Ngài không cần những thứ lễ phẩm đắt tiền được đánh đổi bằng sự ghẻ lạnh với đấng sinh thành. Chữ hiếu phải được viết bằng hành động khi cha mẹ còn hơi thở. Một nụ cười chân thành, một bát canh ấm lòng, một sự lắng nghe nhẫn nại khi người già lẩm cẩm… đó mới là những “lễ phẩm” đẹp lòng Chúa nhất. Năm Bính Ngọ, chúng ta hãy học cách “phi nước đại” về phía cha mẹ bằng tình yêu, chứ đừng “chạy trốn” trách nhiệm bằng những lý do hào nhoáng của thế gian.
Truyền thống của tiền nhân mà người Pha-ri-sêu nhắc đến là một thứ truyền thống xơ cứng, nhưng truyền thống mà Chúa Giê-su muốn khôi phục lại chính là luật yêu thương. “Ngươi hãy thờ cha kính mẹ” – đây là điều răn duy nhất kèm theo một lời hứa: “để ngươi được hạnh phúc và sống lâu trên đời”. Hạnh phúc của một gia đình không đo bằng sự giàu sang, mà đo bằng sự ấm áp của lòng hiếu nghĩa. Một gia đình mà con cái kính trên nhường dưới, biết ơn cội nguồn, thì gia đình đó đang sở hữu một mùa xuân bất tận. Ngược lại, một xã hội phát triển đến đâu mà đạo hiếu suy vi, thì đó là một xã hội đang chết dần từ gốc rễ. Chúng ta, những người Kitô hữu, được mời gọi trở thành những chứng nhân của lòng hiếu thảo trong một thế giới đang dần trở nên vô cảm và thực dụng.
Sống ngày Mồng Hai Tết năm Bính Ngọ này, chúng ta hãy nhìn sâu vào đôi bàn tay nhăn nheo của cha, mái tóc bạc trắng của mẹ. Nơi đó ghi dấu cả một lịch sử hy sinh thầm lặng. Cha mẹ đã vất vả như những con ngựa thồ nhẫn nại, chở nặng trên lưng cả tương lai của chúng ta. Chúa Giê-su đã không ngần ngại vạch trần sự giả hình của những kẻ lấy đạo đức để che đậy sự bất hiếu. Ngài muốn chúng ta hiểu rằng: đạo hiếu là cái gốc của đạo làm người và là cửa ngõ của đạo làm con Chúa. Không thể yêu mến Thiên Chúa mà mình không thấy, nếu không yêu mến cha mẹ là những người mình thấy ngay trước mắt. Đây là một chân lý đơn sơ nhưng vô cùng thâm thúy, buộc chúng ta phải xét mình lại trong những ngày đầu năm này.
Lạy Chúa, Xuân Bính Ngọ về, mang theo hơi ấm của tình gia đình. Xin cho chúng con biết trân trọng mỗi giây phút còn được ở bên cha mẹ. Xin cho chúng con biết dùng “lễ phẩm” của lòng trung thành, sự vâng lời và tình yêu vị tha để dâng kính cha mẹ mỗi ngày, chứ không phải chỉ trong những dịp lễ tết. Xin cho tổ tiên, ông bà chúng con – những người đã đi trước trong dấu ấn đức tin – được an nghỉ trong vòng tay Chúa. Và xin cho chúng con, những người đang tiếp nối cuộc hành trình, biết sống sao cho xứng đáng với dòng máu và niềm tin mà các ngài đã truyền lại. Chúc cho mỗi gia đình trong năm mới này luôn rộn rã tiếng cười của sự hòa thuận, và thấm đẫm hương vị của lòng hiếu thảo, để mùa xuân này thực sự là mùa xuân của ân sủng và bình an.
Lm. Anmai, CSsR
THỜ CHA KÍNH MẸ – ĐẠO LÀM NGƯỜI TRƯỚC NHAN THIÊN CHÚA
TẾT NGUYÊN ĐÁN – NĂM BÍNH NGỌ
MỒNG HAI TẾT: KÍNH NHỚ TỔ TIÊN, ÔNG BÀ CHA MẸ
Sáng Mồng Hai Tết, khi khói hương còn vương trong từng mái nhà, khi những bước chân đầu năm còn nhẹ và lòng người còn mở ra với bao điều mong ước, Hội Thánh mời gọi chúng ta dừng lại một chút, không phải để nhìn về phía trước cho thật xa, mà để ngoảnh đầu nhìn lại, nhìn xuống cội rễ của mình, nhìn về ông bà, cha mẹ, tổ tiên – những con người đã âm thầm cho ta hình hài, tên gọi, tiếng nói, đức tin và cả những vết sẹo rất người của cuộc đời. Tết, đối với người Việt, chưa bao giờ chỉ là chuyện ăn ngon, mặc đẹp, hay chúc tụng lấy hên. Tết là dịp trở về, trở về nhà, trở về lòng mình, và sâu xa hơn nữa, trở về với nguồn cội.
Tin Mừng hôm nay, thoạt nghe tưởng như chẳng “ăn nhập” gì với không khí Tết. Một cuộc tranh luận gay gắt giữa Đức Giê-su và những người Pha-ri-sêu, kinh sư. Họ bắt bẻ chuyện rửa tay, chuyện truyền thống tiền nhân. Nhưng càng nghe kỹ, chúng ta càng thấy Lời Chúa hôm nay chạm rất sâu vào điều mà ngày Mồng Hai Tết muốn nói: thờ cha kính mẹ không phải là một nghi thức xã giao, không phải là một hình thức bề ngoài, mà là điều răn của Thiên Chúa, là nền tảng của đạo làm người, và là thước đo sự chân thật của đời sống đức tin.
Đức Giê-su không phủ nhận truyền thống. Người không hề coi thường những gì cha ông để lại. Nhưng Người vạch trần một sự thật đau lòng: có những truyền thống, khi bị con người lợi dụng, lại trở thành cái cớ để trốn tránh bổn phận yêu thương. Người nói rất thẳng, rất mạnh: “Các ông dựa vào truyền thống của các ông mà huỷ bỏ lời Thiên Chúa.” Lời ấy, nếu nghe bằng tai thì nhắm vào người Pha-ri-sêu ngày xưa, nhưng nếu nghe bằng lòng, thì lại nhắm thẳng vào từng người chúng ta hôm nay.
Anh chị em thử tự hỏi lòng mình: có khi nào chúng ta cũng nhân danh điều này điều kia – nhân danh công việc, nhân danh bận rộn, nhân danh dâng cho Chúa, nhân danh trách nhiệm xã hội – để rồi vô tình hoặc cố ý lãng quên cha mẹ mình không? Có khi nào chúng ta rất sốt sắng với những việc đạo đức bên ngoài, nhưng lại keo kiệt với chính những người đã sinh thành, dưỡng dục ta? Có khi nào chúng ta dễ dàng bỏ tiền ra cho những thứ không cần thiết, nhưng lại chần chừ khi cha mẹ cần một viên thuốc, một bữa ăn tử tế, hay chỉ đơn giản là một cuộc điện thoại hỏi thăm?
Tết về, người ta nói nhiều đến chữ “hiếu”. Nhưng hiếu, theo Tin Mừng, không phải là mâm cao cỗ đầy, không phải là phong bao dày mỏng, cũng không phải là vài câu chúc thuộc lòng. Hiếu là thái độ sống. Hiếu là cách ta nói chuyện với cha mẹ khi mệt mỏi. Hiếu là cách ta kiên nhẫn lắng nghe những câu chuyện lặp đi lặp lại của người già. Hiếu là cách ta không để cha mẹ phải tủi thân vì sự vô tâm của con cái. Hiếu là khi cha mẹ đã khuất, ta vẫn sống sao cho xứng đáng với những gì các ngài đã gửi gắm nơi mình.
Đức Giê-su nhắc lại điều răn: “Ngươi hãy thờ cha kính mẹ.” Điều răn ấy không đứng ở cuối bảng, mà nằm ở trung tâm của đời sống luân lý. Nó nối kết trời với đất. Ai không biết kính cha mẹ mình, thì đừng vội nói đến việc kính Chúa. Ai dễ dàng xúc phạm, coi thường, hay bỏ rơi cha mẹ, thì đức tin của người ấy, dù có nhiều hình thức đạo đức đến đâu, vẫn là một đức tin khập khiễng.
Mồng Hai Tết, chúng ta kính nhớ tổ tiên, ông bà, cha mẹ, không chỉ để hoài niệm, mà để ý thức rằng mình là người thừa hưởng. Ta thừa hưởng không chỉ đất đai, tài sản, mà còn thừa hưởng cả đức tin, nếp sống, và cả những giới hạn của một gia đình cụ thể. Có những người lớn lên trong yêu thương đủ đầy, nhưng cũng có những người lớn lên trong thiếu thốn, đổ vỡ. Dù thế nào, cha mẹ vẫn là cha mẹ. Tổ tiên vẫn là tổ tiên. Không ai chọn được gốc gác cho mình, nhưng ai cũng có trách nhiệm sống sao cho gốc gác ấy được nở hoa, chứ không bị chặt đứt.
Tin Mừng hôm nay cũng cảnh báo chúng ta về một cám dỗ rất tinh vi: dùng những điều “thánh” để che đậy sự thiếu sót trong tình người. “Con đã dâng cho Chúa rồi” – câu nói ấy nghe rất đạo đức, nhưng trong bối cảnh Đức Giê-su nêu ra, nó lại trở thành một lời biện minh lạnh lùng, vô cảm. Có những người sẵn sàng dâng cho Đền Thờ, nhưng lại không muốn nâng đỡ cha mẹ già yếu. Đức Giê-su không chấp nhận một thứ đạo đức tách rời khỏi tình người. Đối với Người, phụng tự đẹp lòng Thiên Chúa luôn bắt đầu từ lòng hiếu thảo và yêu thương cụ thể.
Nhìn lại đời sống Hội Thánh hôm nay, và nhìn lại chính mình, lời cảnh báo ấy vẫn còn nguyên giá trị. Chúng ta có thể rất bận rộn với các sinh hoạt đạo, các hội đoàn, các công việc tông đồ, nhưng nếu vì thế mà bỏ bê gia đình, bỏ bê cha mẹ, thì đó không phải là điều Chúa muốn. Thiên Chúa không bao giờ đặt mình đối lập với cha mẹ chúng ta. Trái lại, chính Người đã đặt cha mẹ vào cuộc đời ta như những cộng tác viên đầu tiên của công trình tạo dựng và cứu độ.
Mồng Hai Tết cũng là ngày của lòng biết ơn. Biết ơn không chỉ bằng lời nói, mà bằng cách sống. Khi cha mẹ còn sống, biết ơn là còn kịp. Đừng để đến khi chỉ còn di ảnh trên bàn thờ, ta mới thấy mình nợ các ngài quá nhiều. Đừng để đến khi nén hương cháy lên, ta mới ước gì mình đã nói một lời dịu dàng hơn, đã kiên nhẫn hơn, đã ở bên nhiều hơn. Tết là thời gian của đoàn tụ, nhưng cũng là thời gian để hàn gắn. Nếu trong gia đình còn những rạn nứt, còn những giận hờn, thì Mồng Hai Tết là lời mời gọi hãy bắt đầu lại, hãy làm hòa, hãy cúi xuống trước cha mẹ, không phải để mất giá, mà để tìm lại chính mình.
Và với những ai cha mẹ đã qua đời, Mồng Hai Tết không phải là ngày buồn, mà là ngày của niềm hy vọng. Chúng ta tin rằng sự sống không chấm dứt nơi nấm mồ. Chúng ta cầu nguyện cho tổ tiên, ông bà, cha mẹ, và đồng thời xin các ngài cầu bầu cho chúng ta biết sống xứng đáng. Cách tưởng nhớ đẹp nhất không chỉ là mâm cúng hay nén nhang, mà là một đời sống ngay thẳng, nhân hậu, và trung tín với Chúa.
Anh chị em thân mến, Tết rồi sẽ qua, bánh chưng rồi sẽ hết, hoa mai hoa đào rồi cũng sẽ tàn. Nhưng đạo hiếu thì không theo mùa. Lời Chúa hôm nay không chỉ dành cho Mồng Hai Tết, mà cho mọi ngày trong năm. Xin cho mỗi chúng ta biết giữ trọn đạo làm con, không phải bằng hình thức, mà bằng cả tấm lòng. Xin cho đức tin của chúng ta không dừng lại ở môi miệng, nhưng thấm vào từng mối quan hệ gần gũi nhất. Và xin cho mỗi gia đình, nhờ biết sống thờ cha kính mẹ, trở thành một mái nhà thật sự đẹp lòng Thiên Chúa, nơi con người học được cách yêu thương từ những điều rất bình thường.
Lm. Anmai, CSsR
Thứ Tư lễ Tro
Ca nhập lễ
Lạy Chúa,
Chúa một niềm thương xót mọi loài,
không ghét bỏ vật nào Chúa đã dựng nên.
Tội lỗi loài người, Chúa nhắm mắt làm ngơ
để chúng con ăn năn hối cải.
Chúa rộng lòng ban ơn tha thứ
vì Ngài là Thiên Chúa,
là Chúa của chúng con.
Bài đọc 1
Đừng xé áo, nhưng hãy xé lòng.
Bài trích sách ngôn sứ Giô-en.
12 Đây là sấm ngôn của Đức Chúa :
“Các ngươi hãy hết lòng trở về với Ta,
hãy ăn chay, khóc lóc, và thống thiết than van.”
13Đừng xé áo, nhưng hãy xé lòng.
Hãy trở về cùng Đức Chúa là Thiên Chúa của anh em,
bởi vì Người từ bi và nhân hậu, chậm giận và giàu tình thương,
Người hối tiếc vì đã giáng hoạ.
14Biết đâu Người chẳng nghĩ lại và hối tiếc
mà để lại phúc lành, hầu anh em có lễ phẩm và lễ tưới rượu
dâng lên Đức Chúa là Thiên Chúa của anh em.
15Hãy rúc tù và tại Xi-on, ra lệnh giữ chay thánh,
công bố mở cuộc họp long trọng ;
16hãy tụ tập chúng dân, mời dự đại hội thánh,
triệu tập các cụ già, tụ họp đám thiếu nhi
cũng như trẻ thơ còn đang bú.
Tân lang hãy ra khỏi loan phòng,
tân nương hãy rời bỏ phòng khuê !
17Giữa tiền đình và tế đàn,
các tư tế phụng sự Đức Chúa hãy than khóc và nói rằng :
“Lạy Đức Chúa, xin dủ lòng thương xót dân Ngài !
Xin đừng để gia nghiệp của Ngài phải nhục nhã
và nên trò cười cho dân ngoại !
Chẳng lẽ các dân lại được cớ mà nói :
Thiên Chúa của chúng ở đâu rồi ?”
18Đức Chúa đã nồng nhiệt yêu thương đất của Người,
đã tỏ lòng khoan dung đối với dân Người.
Đáp ca
Đ.Lạy Chúa, xin dủ lòng xót thương,
vì chúng con đắc tội với Ngài.
3Lạy Thiên Chúa, xin lấy lòng nhân hậu xót thương con,
mở lượng hải hà xoá tội con đã phạm.4Xin rửa con sạch hết lỗi lầm
tội lỗi con, xin Ngài thanh tẩy.
Đ.Lạy Chúa, xin dủ lòng xót thương,
vì chúng con đắc tội với Ngài.
5Vâng, con biết tội mình đã phạm,
lỗi lầm cứ ám ảnh ngày đêm.6aCon đắc tội với Chúa, với một mình Chúa,
dám làm điều dữ trái mắt Ngài.
Đ.Lạy Chúa, xin dủ lòng xót thương,
vì chúng con đắc tội với Ngài.
12Lạy Chúa Trời, xin tạo cho con một tấm lòng trong trắng,
đổi mới tinh thần cho con nên chung thuỷ.13Xin đừng nỡ đuổi con không cho gần Nhan Thánh,
đừng cất khỏi lòng con thần khí thánh của Ngài.
Đ.Lạy Chúa, xin dủ lòng xót thương,
vì chúng con đắc tội với Ngài.
14Xin ban lại cho con niềm vui vì được Ngài cứu độ,
và lấy tinh thần quảng đại đỡ nâng con ;17Lạy Chúa Trời, xin mở miệng con,
cho con cất tiếng ngợi khen Ngài.
Đ.Lạy Chúa, xin dủ lòng xót thương,
vì chúng con đắc tội với Ngài.
Bài đọc 2
Anh em hãy làm hoà với Thiên Chúa : Đây là thời Thiên Chúa thi ân.
Bài trích thư thứ hai của thánh Phao-lô tông đồ gửi tín hữu Cô-rin-tô.
5 20 Thưa anh em, chúng tôi là sứ giả thay mặt Đức Ki-tô, như thể chính Thiên Chúa dùng chúng tôi mà khuyên dạy. Vậy, nhân danh Đức Ki-tô, chúng tôi nài xin anh em hãy làm hoà với Thiên Chúa. 21 Đấng chẳng hề biết tội là gì, thì Thiên Chúa đã biến Người thành hiện thân của tội lỗi vì chúng ta, để làm cho chúng ta nên công chính trong Người.
6 1 Vì được cộng tác với Thiên Chúa, chúng tôi khuyên nhủ anh em : anh em đã lãnh nhận ân huệ của Thiên Chúa, thì đừng để trở nên vô hiệu. 2 Quả thế, Chúa phán rằng : Ta đã nhận lời ngươi vào thời Ta thi ân, phù trợ ngươi trong ngày Ta cứu độ. Vậy, đây là thời Thiên Chúa thi ân, đây là ngày Thiên Chúa cứu độ.
Tung hô Tin Mừng
Ngày hôm nay, anh em chớ cứng lòng,
nhưng hãy nghe tiếng Chúa.
Tin Mừng
Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại cho anh.
✠Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu.
1 Khi ấy, Đức Giê-su nói với các môn đệ rằng : “Khi làm việc lành phúc đức, anh em phải coi chừng, chớ có phô trương cho thiên hạ thấy. Bằng không, anh em sẽ chẳng được Cha của anh em, Đấng ngự trên trời, ban thưởng. 2 Vậy khi bố thí, đừng có khua chiêng đánh trống, như bọn đạo đức giả thường biểu diễn trong hội đường và ngoài phố xá, cốt để người ta khen. Thầy bảo thật anh em, chúng đã được phần thưởng rồi. 3 Còn anh, khi bố thí, đừng cho tay trái biết việc tay phải làm, 4 để việc anh bố thí được kín đáo. Và Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại cho anh.
5 “Và khi cầu nguyện, anh em đừng làm như bọn đạo đức giả : chúng thích đứng cầu nguyện trong các hội đường, hoặc ngoài các ngã ba ngã tư, cho người ta thấy. Thầy bảo thật anh em : chúng đã được phần thưởng rồi. 6 Còn anh, khi cầu nguyện, hãy vào phòng, đóng cửa lại, và cầu nguyện cùng Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo. Và Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại cho anh.
16 “Rồi khi ăn chay, anh em chớ làm bộ rầu rĩ như bọn đạo đức giả : chúng làm cho ra vẻ thiểu não, để thiên hạ thấy là chúng ăn chay. Thầy bảo thật anh em, chúng đã được phần thưởng rồi. 17 Còn anh, khi ăn chay, nên rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm, 18 để không ai thấy là anh ăn chay ngoại trừ Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo. Và Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại cho anh.”
Ca hiệp lễ
Ai nhẩm đi nhẩm lại luật Chúa đêm ngày,
cứ đúng mùa là trổ sinh hoa quả.
BỤI TRO VÀ CÕI LÒNG KÍN ĐÁO: HÀNH TRÌNH TRỞ VỀ VỚI ĐẤNG THẤU SUỐT
Thưa anh chị em, hôm nay chúng ta bước vào ngưỡng cửa của Mùa Chay Thánh bằng một cử chỉ đầy khiêm hạ: cúi đầu nhận tro. Một nắm tro xám xịt đổ xuống mái đầu, không phải để làm đẹp, cũng chẳng phải để phô diễn sự đạo đức, nhưng là để nhắc nhớ một sự thật trần trụi mà đôi khi trong cuộc sống ồn ào này chúng ta cố tình quên lãng: “Hỡi người, hãy nhớ mình là tro bụi, và sẽ trở về bụi tro.” Nhưng thưa anh chị em, nếu Giáo hội chỉ dừng lại ở việc nhắc nhở chúng ta về cái chết và sự hư nát, thì Mùa Chay sẽ trở thành một mùa tang tóc bi ai. Không, Tin Mừng của Thánh Mát-thêu hôm nay mở ra một chiều kích khác, một chiều kích sâu thẳm hơn cả cái chết: đó là sự sống trong cõi kín đáo với Thiên Chúa.
Chúa Giê-su không bắt đầu bài giảng bằng việc bảo chúng ta phải làm gì, nhưng Ngài cảnh báo về cái “cách” chúng ta làm. “Anh em phải coi chừng, chớ có phô trương cho thiên hạ thấy.” Tại sao lại phải coi chừng? Vì cái tôi của con người vốn dĩ rất thèm khát ánh sáng hào quang của thế gian. Chúng ta thích được khen, thích được công nhận, thích được đặt trên bệ cao của sự ngưỡng mộ. Nhưng hỡi ôi, khi chúng ta nhận lấy lời khen của người đời, thì tâm hồn chúng ta đã trở nên đầy ắp những hư danh, và không còn chỗ cho ân sủng của Thiên Chúa nữa. Một tâm hồn đầy tràn cái “tôi” thì không thể chứa đựng cái “Ta” của Thiên Chúa.
Việc bố thí, cầu nguyện và ăn chay là ba trụ cột của đời sống đạo đức, nhưng nếu thiếu đi cái “kín đáo,” chúng chỉ là những vở kịch rẻ tiền diễn cho người đời xem. Chúa dùng một hình ảnh rất mạnh mẽ: “đừng cho tay trái biết việc tay phải làm.” Đây là một sự triệt tiêu cái tôi đến tận cùng. Làm ơn mà không nhớ mình làm ơn, cho đi mà không thấy mình đang mất mát, đó mới là đỉnh cao của tình yêu. Bởi vì khi chúng ta quên mình đi, thì chỉ còn lại tình yêu của Thiên Chúa đang vận hành qua chúng ta. Thiên Chúa không cần những con số thống kê về lòng tốt của chúng ta, Ngài cần cái nhịp đập thổn thức của một trái tim biết xót thương trong thầm lặng.
Cầu nguyện cũng vậy, thưa anh chị em. Có những lúc chúng ta cầu nguyện như thể đang đọc diễn văn trước đám đông, hoặc dùng những lời lẽ hoa mỹ để gây ấn tượng với người xung quanh. Chúa bảo: “Hãy vào phòng, đóng cửa lại.” Cái “phòng” ở đây không chỉ là căn buồng bằng gạch đá, mà là căn phòng sâu thẳm nhất của linh hồn, nơi không có tiếng ồn của dư luận, không có ánh mắt của người đời, chỉ có tôi và Chúa. Đóng cửa lại là đóng lại những toan tính, đóng lại những lo âu về việc người khác nghĩ gì về mình. Trong căn phòng tối ấy, Thiên Chúa lại hiện diện sáng chói nhất. Ngài là Đấng thấu suốt những gì kín đáo, Ngài nghe thấy cả những tiếng thở dài không thành lời, những giọt nước mắt sám hối âm thầm rơi trong đêm vắng.
Và rồi chuyện ăn chay. Ăn chay không phải là một cuộc trình diễn sự khắc khổ. Chúa bảo chúng ta phải “rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm.” Thật lạ lùng thay! Đáng lẽ ăn chay phải rầu rĩ, phải hốc hác để người ta thấy mình đạo đức chứ? Nhưng không, cái đẹp của người môn đệ là cái đẹp tỏa ra từ nội tâm bình an khi được giao hòa với Thiên Chúa. Sự hy sinh hãm mình không phải là để khoe khoang sức mạnh ý chí, mà là để làm trống rỗng bản thân, để cơn đói thể lý nhắc nhở chúng ta về một cơn đói tâm linh sâu sắc hơn: cơn đói Thiên Chúa. Khi cái bụng trống rỗng, tâm hồn mới có thể bay cao; khi môi miệng bớt những lời vô bổ, trái tim mới có thể lắng nghe tiếng Chúa thì thầm.
Anh chị em thân mến, tro bụi trên đầu chúng ta hôm nay sẽ được rửa sạch sau vài giờ, nhưng dấu ấn của nó trong tâm hồn phải còn mãi suốt cả Mùa Chay. Chúng ta là tro bụi, đúng thế! Nhưng là thứ tro bụi được Thiên Chúa yêu thương, được Ngài hà hơi sống và được Ngài cứu chuộc bằng Máu Thánh của Con Một Ngài. Đừng để Mùa Chay trôi qua như một thói quen tôn giáo hình thức. Đừng để những việc lành của chúng ta trở thành những món trang sức rẻ tiền cho cái tôi kiêu ngạo. Hãy trở về với cái “kín đáo,” nơi mà Thiên Chúa đang đợi chờ chúng ta với vòng tay rộng mở.
Hãy nhớ rằng, phần thưởng của thế gian thì mong manh và chóng qua như làn khói, còn phần thưởng của Cha trên trời thì vĩnh cửu. Chúng ta chọn điều nào? Một tràng pháo tay của người đời hay một cái nhìn trìu mến của Thiên Chúa? Mùa Chay là cơ hội để chúng ta dọn dẹp lại “căn phòng kín” của mình, vứt bỏ những rác rưởi của sự giả hình, để Chúa có thể ngự trị. Hãy để cho tro bụi nhắc nhở ta về sự yếu đuối, nhưng cũng hãy để cho tình yêu Chúa nhắc nhở ta về giá trị cao quý của mình trong mắt Ngài.
Lạy Chúa, xin cho chúng con biết sống một Mùa Chay thật thà. Thật với Chúa, thật với tha nhân và thật với chính mình. Xin giúp chúng con biết tìm kiếm vinh danh Chúa thay vì vinh danh bản thân. Để khi mùa chay kết thúc, chúng con không chỉ là những nắm tro cũ kỹ, nhưng là những con người mới được tái sinh trong ánh sáng của sự Phục Sinh vinh hiển. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
TIẾNG VỌNG TỪ NƠI KÍN ĐÁO
Hôm nay, dưới bóng thánh giá, chúng ta cùng nhau bước vào một hành trình không phải bằng đôi chân, mà bằng nhịp đập của trái tim tan nát. Thứ Tư Lễ Tro không đơn thuần là một nghi thức mang tính tôn giáo thường niên, nơi chúng ta đến để nhận một vết đen trên trán như một dấu chỉ của sự khiêm nhường giả tạo. Sâu xa hơn thế, tro bụi ấy chính là lời nhắc nhở nghiệt ngã và đầy yêu thương về bản tính mong manh của kiếp người, về một sự thật mà đôi khi chúng ta cố tình lãng quên trong ánh hào quang giả tạo của thế gian: “Hỡi người, hãy nhớ mình là tro bụi, và sẽ trở về bụi tro.”
Trong bài Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu không bắt đầu Mùa Chay bằng một mệnh lệnh khắt khe về hình thức, nhưng Ngài mở ra một không gian của sự “kín đáo”. Ngài nói về việc bố thí, cầu nguyện và ăn chay – ba trụ cột của đời sống tâm linh – nhưng Ngài đặt chúng dưới lăng kính của sự thật tâm hồn. Có một nỗi đau âm ỉ trong lời trách cứ của Thầy Chí Thánh đối với “bọn đạo đức giả”. Họ là ai? Họ không phải là những người xa lạ, đôi khi họ chính là hình bóng của tôi và anh chị em khi chúng ta sống đạo chỉ để “cho người ta thấy”. Khi việc đạo đức biến thành một sân khấu trình diễn, khi lòng nhân ái trở thành công cụ để đánh bóng tên tuổi, thì lúc đó, chúng ta đã tự tay đóng cửa Thiên Đàng và chỉ nhận lấy những lời khen ngợi rẻ tiền của thế gian.
Hãy nhìn sâu vào hành động bố thí mà Chúa dạy. “Đừng cho tay trái biết việc tay phải làm”. Ôi, thật là một nghịch lý thiêng liêng! Làm sao một cơ thể lại không biết chi thể khác đang làm gì? Nhưng đó chính là sự triệt buộc của tình yêu. Khi chúng ta giúp đỡ một người anh em mà trong lòng vẫn còn tính toán, vẫn còn mong chờ một sự hàm ơn, hay thậm chí là một sự tự mãn ngầm trong lương tâm, thì đó chưa phải là tình yêu trọn hảo. Sự “kín đáo” mà Chúa Giêsu nhấn mạnh không phải là một sự giấu diếm sợ hãi, mà là một sự tôn trọng tuyệt đối dành cho phẩm giá người nhận và sự hiện diện của Thiên Chúa. Thiên Chúa của chúng ta là Đấng “thấu suốt những gì kín đáo”. Ngài không cần những bản báo cáo thành tích dài dằng dặc, Ngài chỉ cần một ánh mắt cảm thông thầm lặng, một bàn tay đưa ra trong bóng tối của sự khiêm hạ.
Rồi đến việc cầu nguyện. Chúa bảo chúng ta hãy “vào phòng, đóng cửa lại”. Căn phòng ấy không chỉ là bốn bức tường gạch đá, mà là căn phòng nội tâm sâu thẳm nhất, nơi không có tiếng ồn của danh vọng, không có tiếng vang của những lời xì xầm định kiến. Cầu nguyện trong kín đáo là một cuộc hẹn hò riêng tư giữa tạo vật tội lỗi và Đấng Sáng Tạo đầy lòng thương xót. Có bao giờ chúng ta tự hỏi, tại sao mình lại thích cầu nguyện nơi ngã ba ngã tư đời mình? Tại sao chúng ta muốn phô trương sự thánh thiện của mình bằng những kinh dài, những dáng vẻ đạo mạo? Có lẽ vì chúng ta sợ sự im lặng. Chúng ta sợ phải đối diện với con người thật đầy thương tích của mình trước mặt Chúa. Nhưng chính trong sự “đóng cửa” ấy, Thiên Chúa mới bắt đầu lên tiếng. Ngài không trả lời bằng những tràng pháo tay, Ngài trả lời bằng sự bình an vượt quá mọi hiểu biết.
Và cuối cùng là việc ăn chay. Ăn chay không phải là một cuộc hành xác vô hồn, cũng không phải là một phương pháp ăn kiêng để giữ dáng. Ăn chay theo tinh thần Tin Mừng là một sự “xé lòng chứ đừng xé áo”. Chúa dạy chúng ta “rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm”. Thật lạ lùng! Giữa một mùa hối cải rầu rĩ, Chúa lại bảo chúng ta phải rạng rỡ. Tại sao? Vì sự hối cải thật sự mang lại niềm vui. Một tâm hồn thực lòng trở về với Chúa không thể là một khuôn mặt ủ rũ, thiểu não. Ăn chay là để giải phóng bản thân khỏi những dục vọng thấp hèn, để nhường chỗ cho Thiên Chúa ngự trị. Nếu chúng ta nhịn ăn mà vẫn “ăn thịt” anh chị em mình bằng những lời chỉ trích, bằng sự đố kỵ, thì việc nhịn ăn ấy chỉ là một sự dối trá tâm linh. Cái bụng đói phải dẫn đến một trái tim biết xót thương, và cái dạ dày trống rỗng phải được lấp đầy bằng Lời Chúa.
Sống Mùa Chay là sống lại mầu nhiệm của bụi tro và hơi thở. Chúng ta được tạo dựng từ bụi đất, đúng thế, nhưng chúng ta mang trong mình hơi thở của Thiên Chúa. Tro bụi nhắc chúng ta về cái chết, nhưng tình yêu Thiên Chúa nhắc chúng ta về sự phục sinh. Khi linh mục xức tro trên đầu chúng ta, đó không phải là một án tử, mà là một lời mời gọi tái sinh. Chúng ta hãy để cho lớp tro ấy thấm vào tận căn cốt của mình, để nó thiêu rụi những kiêu căng, những ích kỷ, những lớp vỏ bọc hào nhoáng mà chúng ta đã dày công xây dựng suốt một năm qua.
Hãy can đảm bước vào “nơi kín đáo” của cuộc đời mình. Đừng sợ hãi khi thấy mình trống rỗng, vì chính trong sự trống rỗng ấy, Thiên Chúa mới có thể đổ tràn ân sủng. Đừng sợ hãi khi thấy mình yếu đuối, vì sức mạnh của Chúa được biểu lộ trọn vẹn trong sự yếu đuối của con người. Mùa Chay này, xin đừng để nó trôi qua như một thói quen. Hãy để nó là một cuộc cách mạng của con tim. Hãy bố thí bằng cả trái tim không cần hồi báo, hãy cầu nguyện bằng hơi thở của sự phó thác, và hãy ăn chay bằng niềm vui của kẻ được tha thứ.
Lạy Chúa, chúng con khởi đầu Mùa Chay này với tất cả sự khiêm hạ của những kẻ tội lỗi. Xin cho chúng con biết trân trọng những giá trị “kín đáo” mà thế gian thường khinh miệt. Xin đừng để chúng con lạc lối trong những hình thức bề ngoài, nhưng xin dẫn chúng con vào sâu trong tình yêu của Ngài, nơi mà chỉ có Chúa và chúng con, nơi mà mọi vết thương được chữa lành và mọi tội lỗi được tẩy sạch bằng lòng thương xót vô biên.
Mùa Chay là thời gian thuận tiện, là ngày cứu độ. Đừng đợi đến ngày mai, vì ngày mai có thể chúng ta đã trở về với bụi tro. Hãy bắt đầu ngay hôm nay, từ trong căn phòng kín của linh hồn, nơi Thiên Chúa đang kiên nhẫn đợi chờ để ôm lấy đứa con hoang đàng trở về. Ước gì lớp tro hôm nay không chỉ nằm trên tóc, mà thấm đẫm vào suy nghĩ, để mỗi bước đi của chúng ta từ nay về sau đều mang đậm dấu ấn của lòng khiêm nhường và tình yêu hy tế. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
TRỞ VỀ TRONG CÕI LẶNG CỦA CĂN PHÒNG NỘI TÂM
Tiếng chuông nhà thờ hôm nay không reo vui rộn rã, nó trầm buồn và khắc khoải như tiếng gọi của một người cha đang đứng bên hiên nhà chờ đợi đứa con hoang đàng trở về. Chúng ta bước vào Mùa Chay không phải bằng một cuộc diễn hành phô trương, nhưng bằng một cú cúi đầu thấp xuống để tro bụi chạm vào trán, để nhắc nhớ rằng: “Hỡi người, hãy nhớ mình là tro bụi và sẽ trở về bụi tro.” Nhưng thưa anh chị em, nếu Lễ Tro chỉ dừng lại ở một nghi thức xức tro trên đầu, thì đó chỉ là một vở kịch tôn giáo vô hồn. Ý nghĩa đích thực của ngày hôm nay nằm ở tiếng vang từ sâu thẳm Tin Mừng Thánh Mát-thêu mà chúng ta vừa nghe: Một cuộc trở về với “Đấng thấu suốt những gì kín đáo.”
Chúng ta đang sống trong một thời đại của “nền văn hóa trưng bày”. Người ta sống để cho người khác xem, ăn để chụp ảnh, làm từ thiện để livestream, và thậm chí cầu nguyện cũng để chứng tỏ mình đạo đức. Cái “tôi” của con người thời đại đã phình to đến mức nó chiếm trọn không gian của Thiên Chúa. Chúa Giê-su hôm nay cảnh báo chúng ta về một nguy cơ khủng khiếp: “Đã được phần thưởng rồi.” Đó là phần thưởng của những tiếng vỗ tay hời hợt, của những lời khen chót lưỡi đầu môi, nhưng bên trong là một tâm hồn trống rỗng, một đức tin chết yểu vì thiếu dưỡng khí của sự thật. Ăn chay mà làm bộ rầu rĩ, bố thí mà khua chiêng đánh trống, cầu nguyện mà đứng ngã ba đường… tất cả chỉ là những lớp mặt nạ hóa trang che đậy một cái tôi đầy kiêu hãnh và cô độc.
Chúa mời gọi chúng ta một lối sống ngược dòng: Lối sống của sự kín đáo. Tại sao lại là kín đáo? Bởi vì tình yêu đích thực không cần khán giả. Một người con yêu cha thật lòng sẽ không cần ai chứng kiến lúc mình chăm sóc cha. Một linh hồn yêu Chúa thật lòng sẽ tìm thấy niềm hạnh phúc tột cùng trong sự hiện diện âm thầm của Ngài. Mùa Chay là mùa để chúng ta cởi bỏ những lớp mặt nạ, để “rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm.” Cái sạch và cái thơm ở đây không phải là vẻ hào nhoáng bên ngoài, mà là sự thanh khiết của một trái tim không còn tìm mình, nhưng chỉ tìm kiếm nhan thánh Chúa. Đó là hương thơm của sự khiêm nhường, là vẻ đẹp của một tâm hồn đã được tẩy rửa bằng nước mắt thống hối trong bóng tối của căn phòng nội tâm.
Căn phòng nội tâm mà Chúa Giê-su nói đến chính là nơi thâm sâu nhất của linh hồn, nơi không có tiếng ồn của dư luận, không có ánh đèn của danh vọng, chỉ có ta đối diện với Ta, và ta đối diện với Chúa. Trong căn phòng ấy, chúng ta không thể lừa dối chính mình. Chúng ta thấy rõ những vết sẹo của tội lỗi, những ích kỷ hẹp hòi, những lần chúng ta nhân danh Chúa để tìm vinh quang cho chính mình. Hãy đóng cửa lại! Đóng cửa giác quan trước những cám dỗ phù hoa, đóng cửa tâm trí trước những toan tính hơn thiệt, để lắng nghe nhịp đập của lòng thương xót Chúa. Thiên Chúa không ở trong những tiếng vang ầm ĩ của thế gian, Ngài ở trong “tiếng gió hiu nhẹ” của sự thinh lặng đầy yêu thương.
Bố thí trong kín đáo là cách chúng ta học cách buông bỏ sự sở hữu. Khi tay trái không biết việc tay phải làm, đó là lúc chúng ta thực sự trao ban mà không mong đền đáp, không mong được ghi danh, không mong được mang ơn. Đó là sự trao ban của một người nhận ra rằng tất cả những gì mình có đều là quà tặng của Chúa. Ăn chay không chỉ là nhịn ăn thịt hay bớt khẩu phần ăn, mà là ăn chay cái tôi, nhịn đi những lời chỉ trích, bớt đi những giận hờn và tham vọng. Ăn chay để làm trống rỗng tâm hồn, tạo ra một không gian trống để Chúa có thể ngự vào. Một chiếc ly đã đầy nước thì không thể rót thêm rượu mới; một tâm hồn đã đầy cái tôi thì không còn chỗ cho ân sủng.
Hành trình Mùa Chay là hành trình đi từ cái “tôi” đến cái “Ta” của Thiên Chúa. Tro bụi trên đầu chúng ta hôm nay không phải là dấu chỉ của sự tuyệt vọng, nhưng là dấu chỉ của niềm hy vọng vào sự phục sinh. Hạt bụi nếu cứ nằm yên trên mặt đất thì chỉ là bụi đất, nhưng hạt bụi nếu được bàn tay Thiên Chúa nhào nặn và thổi hơi thở sự sống vào, nó sẽ trở thành một kỳ công của tạo hóa. Chúng ta là những hạt bụi được yêu thương. Và vì được yêu thương, chúng ta không được phép sống tầm thường. Mùa Chay gọi chúng ta trở về với bản chất thực sự của mình: Một thụ tạo yếu đuối nhưng luôn được vòng tay bao dung của Cha ôm ấp.
Anh chị em thân mến, thế giới hôm nay đang rất thiếu những người “cầu nguyện trong kín đáo”. Chúng ta có quá nhiều những buổi lễ rình rang nhưng lại quá ít những giờ phút quỳ gối âm thầm trước Thánh Thể. Chúng ta có quá nhiều những tổ chức từ thiện mang tính quảng bá nhưng lại quá ít những đôi tay âm thầm nâng dậy một kẻ cùng khổ mà không cần ai biết đến. Lễ Tro mời gọi chúng ta tái định nghĩa lại sự đạo đức. Đạo đức không phải là một bộ mặt hình thức, mà là một trái tim tan nát vì yêu mến. Hãy để tro bụi thấm vào da thịt, thấm vào tư tưởng, để chúng ta biết khiêm tốn hơn trong lời nói, bao dung hơn trong cái nhìn và chân thành hơn trong cách sống.
Đừng để Mùa Chay này trôi qua như một thói quen lịch trình. Đừng để những lời hứa sửa mình chỉ nằm trên mặt giấy. Chúa không cần những hy tế vẻ ngoài, Ngài cần một tâm hồn hoán cải. “Các ngươi hãy xé lòng chứ đừng xé áo.” Việc xé lòng đau đớn lắm, vì nó đòi hỏi chúng ta phải từ bỏ những thói quen xấu, phải cắt tỉa những nhánh rườm rà của sự tự mãn. Nhưng chỉ khi lòng được xé ra, ánh sáng của Chúa mới có thể lọt vào. Chỉ khi chúng ta chấp nhận mình là tro bụi, Thiên Chúa mới có thể biến chúng ta thành những viên ngọc quý trong vương quốc của Ngài.
Cuối cùng, xin hãy nhớ rằng phần thưởng mà thế gian ban tặng thì chóng qua như mây khói, nhưng phần thưởng mà “Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo” trả lại cho anh chính là sự bình an đích thực và sự sống đời đời. Hãy bắt đầu hành trình bốn mươi ngày này với một niềm vui thầm lặng. Vui vì mình được Chúa thương, vui vì mình có cơ hội để bắt đầu lại, và vui vì biết rằng dù chúng ta có tội lỗi đến đâu, Thiên Chúa vẫn luôn đứng đó, nơi căn phòng kín đáo của linh hồn, chờ đợi chúng ta trở về để ôm hôn và tha thứ. Mong sao mỗi chúng ta, sau Mùa Chay này, sẽ trở thành những con người mới, không phải vì chúng ta đã làm được nhiều việc lớn lao, nhưng vì chúng ta đã học được cách yêu mến và sống thật trước nhan Ngài. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
THỨ TƯ LỄ TRO: CHA ĐANG NHÌN THẤY TRONG KÍN ĐÁO
Hôm nay, chúng ta bước vào Mùa Chay thánh với nghi thức xức tro trên trán. Tro bụi – thứ tưởng chừng tầm thường, mong manh – lại trở thành dấu chỉ sâu xa nhất về thân phận con người chúng ta. “Hãy nhớ mình là bụi tro, và sẽ trở về bụi tro”. Lời nhắc nhở ấy không phải để làm ta chùn bước hay bi quan, mà để đánh thức lòng khiêm nhường, để ta nhận ra rằng: mọi sự ở đời này rồi cũng sẽ tan biến, chỉ còn lại những gì ta đã sống trong tình yêu và sự thật trước mặt Thiên Chúa. Và chính trong khoảnh khắc tro chạm vào da thịt, ta được mời gọi trở về với Chúa bằng cả tấm lòng, chứ không chỉ bằng hình thức bên ngoài.
Tin Mừng hôm nay, thánh Mát-thêu ghi lại lời Chúa Giê-su dạy các môn đệ về ba việc lành phúc đức: bố thí, cầu nguyện, và ăn chay. Ba việc ấy vốn là cốt lõi của đời sống đạo đức Do Thái, và cũng là ba trụ cột của Mùa Chay chúng ta. Nhưng Chúa không dạy ta làm chúng thế nào cho nhiều, cho lớn lao, mà dạy ta làm chúng thế nào cho thật, cho kín đáo, cho chỉ một mình Cha trên trời thấy. Vì nếu ta làm vì người ta thấy, thì phần thưởng đã hết rồi – phần thưởng ấy chỉ là lời khen thoáng qua, là cái nhìn thoáng qua của con người. Còn nếu ta làm trong kín đáo, thì Cha trên trời, Đấng thấu suốt mọi sự kín đáo, sẽ trả lại cho ta – trả lại bằng chính sự hiện diện của Ngài, bằng ơn tha thứ, bằng bình an sâu thẳm, bằng sự sống đời đời.
Trước hết, Chúa nói về bố thí. “Khi bố thí, đừng có khua chiêng đánh trống như bọn đạo đức giả… Còn anh, khi bố thí, đừng cho tay trái biết việc tay phải làm”. Lời ấy nghe thật lạ lùng, gần như nghịch lý. Tay phải làm việc tốt, mà tay trái không được biết? Nghĩa là sao? Chính Chúa muốn dạy ta rằng: việc bố thí phải xuất phát từ trái tim yêu thương, chứ không phải từ ý muốn khoe khoang. Đừng để việc lành trở thành cơ hội để ta tự nâng mình lên, để ta tìm kiếm cái nhìn ngưỡng mộ từ người khác. Hãy để việc bố thí ấy kín đáo đến mức chính ta cũng không còn nhớ nữa, không còn tính toán nữa. Vì khi ấy, nó mới thực sự là của lễ dâng lên Chúa, chứ không phải là món hàng đổi chác với thế gian.
Anh chị em ơi, trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta có bao giờ rơi vào cám dỗ ấy không? Làm việc bác ái rồi kể lể cho mọi người nghe, đăng ảnh lên mạng xã hội để nhận “like” và lời khen? Hay khi giúp đỡ ai đó, trong lòng ta lại thầm mong họ biết ơn, mong họ kể công ta? Đó chính là lúc ta đã “được phần thưởng rồi” – phần thưởng rẻ tiền của sự tự mãn. Nhưng Chúa mời gọi ta cao hơn: hãy bố thí như người cha âm thầm lo cho con cái, không cần con biết, không cần con đền đáp. Chỉ cần Cha trên trời thấy, thế là đủ. Và Cha sẽ trả lại – không phải bằng tiền bạc, mà bằng tình yêu thương nhân hậu, bằng sự thanh thản trong tâm hồn, bằng niềm vui khi thấy người khác được hạnh phúc nhờ ta mà không hay biết.
Tiếp theo, Chúa nói về cầu nguyện. “Khi cầu nguyện, đừng làm như bọn đạo đức giả: chúng thích đứng cầu nguyện trong hội đường, hoặc ngoài ngã ba ngã tư, cho người ta thấy… Còn anh, khi cầu nguyện, hãy vào phòng, đóng cửa lại, và cầu nguyện cùng Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo”. Lời ấy như một nhát dao cắt vào lòng kiêu hãnh của chúng ta. Bao lần ta cầu nguyện chỉ để người ta thấy ta đạo đức? Bao lần ta đọc kinh dài dòng, hát thánh ca to tiếng, chỉ vì sợ người ta nghĩ ta không sốt sắng? Chúa bảo: đừng làm thế! Hãy vào phòng riêng, đóng cửa lại – không phải đóng cửa để trốn tránh, mà để gặp gỡ. Gặp gỡ một mình với Cha. Ở đó, không cần diễn xuất, không cần trang trí, không cần ngôn từ hoa mỹ. Chỉ cần trái tim chân thật, chỉ cần sự thinh lặng để lắng nghe Cha nói.
Trong Mùa Chay này, chúng ta hãy dành thời gian thật sự cho cầu nguyện kín đáo. Không phải cầu nguyện để khoe, mà để thay đổi. Hãy để Chúa nhìn vào những góc khuất của lòng ta: những oán giận chưa tha thứ, những dục vọng chưa dứt, những lo lắng chưa phó thác. Hãy để Cha thấu suốt những gì kín đáo ấy, và Ngài sẽ chữa lành, sẽ ban ơn. Vì cầu nguyện thật sự không phải là ta nói nhiều với Chúa, mà là để Chúa nói với ta, để ta để Chúa yêu thương ta trong sự yếu đuối của mình.
Cuối cùng, Chúa nói về ăn chay. “Khi ăn chay, chớ làm bộ rầu rĩ như bọn đạo đức giả… Còn anh, khi ăn chay, nên rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm, để không ai thấy là anh ăn chay ngoại trừ Cha của anh”. Ăn chay không phải là làm khổ thân xác để người ta thương hại, hay để khoe ta khổ hạnh. Ăn chay là để tâm hồn đói khát Chúa hơn, là để thân xác nhẹ nhàng hơn để linh hồn bay lên gần Chúa. Hãy giữ vẻ mặt vui tươi, hãy sống bình an, vì ăn chay đích thực không phải là biểu hiện của sự buồn bã, mà là biểu hiện của sự tự do nội tâm. Ta ăn chay không phải vì bị ép buộc, mà vì ta yêu Chúa, vì ta muốn dâng cho Ngài những gì quý giá nhất: sự kiểm soát bản thân, sự từ bỏ những thói quen xấu, sự chia sẻ với anh em nghèo khổ.
Anh chị em thân mến, ba việc lành ấy – bố thí, cầu nguyện, ăn chay – Chúa không dạy ta làm chúng riêng lẻ, mà dạy ta sống chúng trong một tinh thần duy nhất: tinh thần kín đáo trước mặt Cha. Vì Cha đang nhìn thấy. Cha đang ở đó, trong những góc khuất của lòng ta. Cha thấy những giọt nước mắt ta giấu kín khi tha thứ, thấy những hy sinh nhỏ bé ta làm mà không ai hay, thấy những lần ta quỳ gối trong phòng riêng giữa đêm khuya. Và Cha mỉm cười, Cha vuốt ve, Cha trả lại gấp bội bằng chính sự sống của Ngài.
Hôm nay, khi tro được xức trên trán chúng ta, hãy để tro ấy nhắc nhở: ta là bụi tro, nhưng bụi tro được Thiên Chúa yêu thương. Hãy để tro ấy là khởi đầu của một Mùa Chay thật sự: trở về với Cha trong sự thật thà, trong khiêm nhường, trong kín đáo. Đừng sợ hãi vì yếu đuối, đừng nản lòng vì tội lỗi cũ. Hãy tin rằng Cha thấu suốt mọi sự kín đáo, và Ngài đang chờ để tha thứ, để chữa lành, để ban thưởng.
Xin Chúa cho chúng ta một Mùa Chay thánh thiện, không phô trương, không giả hình, mà tràn đầy tình yêu kín đáo dành cho Cha trên trời. Và khi kết thúc bốn mươi ngày, chúng ta sẽ được biến đổi, không phải bằng sức mình, mà bằng ân sủng của Đấng thấu suốt mọi sự.
Lm. Anmai, CSsR
THỨ TƯ LỄ TRO – HÃY VÀO NƠI KÍN ĐÁO MÀ CẦU NGUYỆN VỚI CHA
Hôm nay, chúng ta cùng nhau bước vào Mùa Chay thánh, mở đầu bằng ngày Thứ Tư Lễ Tro. Tro bụi trên trán chúng ta không chỉ là dấu thánh giá lạnh lẽo, mà là lời nhắc nhở nóng bỏng từ cát bụi: “Hỡi người, hãy nhớ mình là tro bụi, và một mai sẽ trở về tro bụi”. Lời ấy vang lên như tiếng gọi từ sâu thẳm lòng đất, từ chính thân xác chúng ta đã được Chúa nắn tạo từ bụi tro, và nay Ngài mời gọi chúng ta nhìn thẳng vào sự thật ấy: cuộc đời ngắn ngủi, mong manh, tội lỗi bám riết, và chỉ có một Đấng duy nhất thấu suốt mọi sự kín đáo trong tim ta – đó là Cha trên trời.
Tin Mừng hôm nay, thánh Mátthêu ghi lại lời Chúa Giêsu dạy các môn đệ về ba việc lành phúc đức: bố thí, cầu nguyện và ăn chay. Ba việc ấy vốn là cốt lõi của đời sống đạo Do Thái, nhưng Chúa không dạy chúng ta làm sao để “làm cho ra vẻ”, mà dạy làm sao để lòng ta hướng về Cha, Đấng hiện diện nơi kín đáo. Ngài lặp đi lặp lại một câu then chốt: “Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại cho anh”. Câu ấy như nhịp tim đập trong từng lời Chúa: Thiên Chúa không nhìn bề ngoài, không bị lừa bởi vỏ bọc đạo đức giả, nhưng Ngài nhìn thấu tim gan, nhìn thấu những động cơ sâu xa nhất.
Trước hết, Chúa nói về việc bố thí. “Khi bố thí, đừng có khua chiêng đánh trống… đừng cho tay trái biết việc tay phải làm”. Anh chị em ơi, bố thí không phải là một màn trình diễn để thiên hạ vỗ tay. Người đạo đức giả thời xưa, họ bố thí giữa hội đường và phố xá, như diễn viên trên sân khấu, mong chờ tiếng vỗ tay từ đám đông. Họ đã nhận phần thưởng rồi – phần thưởng chóng qua, là lời khen ngợi, là ánh mắt ngưỡng mộ, là cảm giác mình “đạo đức hơn người”. Nhưng Chúa bảo: phần thưởng ấy hết rồi, tan biến như khói. Còn anh em, hãy làm kín đáo, thậm chí đừng để tay trái biết tay phải làm gì. Đó là mức độ kín đáo đến tận cùng: không phải giấu người khác, mà giấu cả chính mình khỏi sự tự mãn. Vì khi ta tự mãn về việc lành mình làm, thì việc lành ấy đã bị ô uế bởi lòng kiêu ngạo. Bố thí thật sự là một cử chỉ tình yêu, xuất phát từ trái tim biết mình đã được Chúa thương xót trước, nên mới có thể chia sẻ cho anh em mình. Trong Mùa Chay này, chúng ta hãy để bố thí trở thành lời thì thầm yêu thương với Cha: “Lạy Cha, con làm điều này vì Cha đã thương con trước, con chỉ muốn đáp lại tình Cha mà thôi”.
Rồi Chúa nói đến cầu nguyện. “Khi cầu nguyện, đừng làm như bọn đạo đức giả: chúng thích đứng cầu nguyện trong hội đường, ngoài ngã ba ngã tư, cho người ta thấy”. Họ cầu nguyện để được nhìn thấy, để được khen ngợi là “người đạo đức”. Phần thưởng của họ cũng chỉ là lời khen ấy. Còn anh em, “hãy vào phòng, đóng cửa lại, và cầu nguyện cùng Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo”. Câu nói ấy thật sâu thẳm, anh chị em ạ. “Vào phòng, đóng cửa lại” – không chỉ là đóng cửa phòng vật lý, mà là đóng cửa lòng mình lại với mọi xao lãng, với mọi ồn ào của thế gian, với cả những suy nghĩ tự cao tự đại. Hãy vào nơi kín đáo nhất của tâm hồn, nơi chỉ có mình và Chúa. Ở đó, không cần lời lẽ hoa mỹ, không cần tư thế trang nghiêm, chỉ cần lòng chân thành. Chúa Giêsu chính là Đấng đã cầu nguyện như thế: đêm đêm Ngài lên núi, một mình với Cha. Ngài không cầu nguyện để khoe mẽ, mà để lắng nghe, để kết hiệp, để xin sức mạnh cho sứ vụ. Mùa Chay này, chúng ta có dám “vào phòng, đóng cửa lại” không? Hay chúng ta vẫn để cửa lòng mở toang cho điện thoại, cho mạng xã hội, cho những lo toan trần thế chen vào? Hãy thử đi, anh chị em ơi: mỗi ngày, dù chỉ 15 phút, đóng cửa phòng, quỳ xuống, và để mình ở trước mặt Chúa, không diễn, không giả vờ. Ngài sẽ đến, dịu dàng, thầm lặng, và Cha của anh em sẽ trả lại cho anh – không phải bằng lời khen, mà bằng bình an sâu thẳm, bằng sức mạnh để yêu thương và tha thứ.
Cuối cùng, Chúa nói về ăn chay. “Khi ăn chay, chớ làm bộ rầu rĩ như bọn đạo đức giả… Còn anh, khi ăn chay, nên rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm”. Ăn chay không phải là khoe khoang sự khổ hạnh, không phải là làm mặt buồn thiu để người ta thương hại hay khâm phục. Ăn chay là để thanh lọc tâm hồn, để nhận ra rằng ta không sống bằng bánh mà thôi, nhưng bằng mọi lời Chúa phán. Ăn chay là từ chối những gì dư thừa để nhường cho người khác, để lòng ta đói khát Chúa hơn. Chúa bảo: rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm – nghĩa là hãy giữ vẻ ngoài bình thường, vui tươi, vì niềm vui thật sự không đến từ việc ăn uống no nê, mà từ việc được kết hiệp với Chúa. Trong Mùa Chay, chúng ta ăn chay không phải để tự hành hạ mình, mà để tự do hơn: tự do khỏi những đam mê xác thịt, tự do để yêu Chúa và yêu người bằng cả con tim.
Anh chị em thân mến, Thứ Tư Lễ Tro hôm nay là lời mời gọi tha thiết: hãy trở về với Chúa bằng cả tâm hồn, chứ không chỉ bằng hình thức. Tro bụi trên trán nhắc ta nhớ mình là tro bụi, nhưng cũng nhắc ta nhớ rằng chính từ tro bụi ấy, Chúa đã tạo nên con người, và Ngài vẫn đang muốn tái tạo chúng ta. Mùa Chay không phải là mùa buồn thảm, mà là mùa hy vọng: hy vọng được thanh tẩy, được đổi mới, được sống lại với Chúa. Hãy để ba việc lành phúc đức – bố thí, cầu nguyện, ăn chay – trở thành con đường dẫn ta vào nơi kín đáo, nơi Cha đang chờ đợi. Ở đó, không có khán giả, không có phần thưởng chóng qua, chỉ có tình yêu Cha dành cho con cái Ngài.
Lạy Chúa Giêsu, Đấng đã ăn chay 40 ngày trong sa mạc để chiến thắng cám dỗ, xin giúp chúng con bước vào Mùa Chay với lòng khiêm tốn và chân thành. Xin cho chúng con biết bố thí không vì được khen, cầu nguyện không vì được thấy, ăn chay không vì được thương hại, nhưng vì yêu Cha và yêu anh em. Xin cho tro bụi hôm nay trở thành hạt giống hy vọng, nảy mầm thành sự sống mới trong Phục Sinh.
Lạy Cha trên trời, Cha thấu suốt những gì kín đáo, xin trả lại cho chúng con phần thưởng của Cha: chính Cha là phần thưởng lớn lao nhất.
Lm. Anmai, CSsR
THỨ TƯ LỄ TRO – HÃY VỀ VỚI CHA TRONG NƠI KÍN ĐÁO
Hôm nay, chúng ta bước vào Mùa Chay thánh với nghi thức xức tro trên trán. Tro bụi – thứ tưởng chừng mong manh, vô giá trị – lại trở thành lời nhắc nhở sâu sắc nhất về kiếp người: “Anh chị em hãy nhớ mình là tro bụi, và sẽ trở về tro bụi”. Lời nhắc ấy không phải để làm ta chùn bước trong sợ hãi, mà để đánh thức lòng sám hối, để ta nhìn lại chính mình trước mặt Thiên Chúa. Và Tin Mừng hôm nay, từ chương 6 Phúc Âm Thánh Mát-thêu, chính là lời Chúa Giê-su dạy các môn đệ – dạy chính chúng ta – cách thức để mùa Chay này trở nên chân thật, thẳm sâu, chứ không phải bề ngoài, không phải trò diễn.
Chúa Giê-su không cấm làm việc lành phúc đức. Ngài không bảo chúng ta bỏ bố thí, bỏ cầu nguyện, bỏ ăn chay. Ngược lại, Ngài dạy: “Khi làm việc lành phúc đức, anh em phải coi chừng…”. Coi chừng! Đó là lời cảnh tỉnh đầy yêu thương. Vì nguy cơ lớn nhất không phải là không làm, mà là làm sai động cơ. Làm để người ta thấy, để được khen ngợi, để thỏa mãn cái tôi. Đó là điều Chúa gọi là “đạo đức giả”. Bọn đạo đức giả – những người Pha-ri-sêu thời ấy – họ làm việc lành, nhưng lòng họ hướng về đám đông, chứ không hướng về Thiên Chúa. Họ khua chiêng đánh trống, họ đứng ở ngã ba đường, họ làm mặt rầu rĩ để thiên hạ thấy. Và Chúa nói một câu đau đớn: “Thầy bảo thật anh em, chúng đã được phần thưởng rồi”. Phần thưởng ấy là gì? Là lời khen của người đời, là ánh mắt ngưỡng mộ, là sự tôn trọng chóng qua. Xong rồi, hết rồi, không còn gì nữa.
Anh chị em ơi, chúng ta có dám nhìn vào lòng mình không? Trong cuộc sống hôm nay, chúng ta có bao lần làm việc lành chỉ để “được like”, để được người ta chụp ảnh đăng lên mạng, để được khen là “người tốt”, “người đạo đức”? Chúng ta bố thí, nhưng trong lòng có thầm mong ai đó kể công? Chúng ta cầu nguyện, nhưng lại thích cầu nguyện nơi đông người để mọi người thấy mình sốt sắng? Chúng ta ăn chay, nhưng lại khoe rằng mình kiêng thịt, kiêng rượu, kiêng đủ thứ để người ta trầm trồ? Nếu có, thì chúng ta cũng đã nhận phần thưởng rồi – phần thưởng chóng tàn của thế gian.
Nhưng Chúa Giê-su không dừng ở lời cảnh tỉnh. Ngài mở ra một con đường khác, con đường của sự kín đáo, của sự chân thật, của tình con thảo hướng về Cha trên trời. Ngài nói ba lần lặp lại như nhịp đập của trái tim: “Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại cho anh”. Cha thấu suốt! Đó là điều tuyệt vời nhất. Cha không cần chúng ta diễn, không cần chúng ta phô trương. Cha nhìn thấu đáy lòng. Cha thấy những giọt nước mắt chúng ta giấu kín khi cầu nguyện trong phòng riêng. Cha thấy bàn tay run run khi bố thí cho người nghèo mà không muốn ai biết. Cha thấy nỗi đau thầm lặng khi chúng ta kiêng khem, hãm mình vì yêu Cha và vì thương anh em. Và Cha sẽ trả lại – không phải bằng lời khen của người đời, mà bằng ân sủng, bằng bình an, bằng sự sống đời đời.
Hãy nghe lại lời Chúa: Khi bố thí, “đừng cho tay trái biết việc tay phải làm”. Câu nói ấy thật lạ lùng, gần như nghịch lý. Nhưng Chúa muốn nói gì? Muốn nói rằng việc lành phải kín đáo đến mức chính mình cũng không tự hào về nó. Đừng để cái tôi chen vào. Đừng để sự kiêu ngạo lẻn vào giữa hành động bác ái. Bố thí trong âm thầm, như hạt giống rơi xuống đất, không ai thấy, nhưng Chúa thấy, và Ngài làm cho nó nảy mầm, sinh hoa kết trái.
Còn khi cầu nguyện? “Hãy vào phòng, đóng cửa lại, và cầu nguyện cùng Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo”. Phòng kín – không phải chỉ là căn phòng vật lý, mà là căn phòng lòng mình. Đóng cửa lại – nghĩa là đóng lại mọi tiếng ồn của thế gian, đóng lại mọi lo toan, mọi hình ảnh mình muốn trình diễn. Chỉ còn mình và Cha. Trong sự tĩnh lặng ấy, ta mới thật sự gặp Chúa. Không phải Chúa ở trên cao xa vời vợi, mà Cha “hiện diện nơi kín đáo”. Cha ở ngay trong đáy lòng ta, nơi không ai chạm tới, nơi chỉ có Cha và ta. Đó là nơi cầu nguyện chân thật nhất. Và ở đó, không cần lời lẽ hoa mỹ, không cần dáng vẻ đạo mạo. Chỉ cần con tim tan nát, chỉ cần lời thì thầm: “Lạy Cha, con đã xa Cha quá lâu… Con muốn trở về…”.
Rồi khi ăn chay? “Nên rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm”. Đừng làm bộ rầu rĩ, đừng để người ta thấy. Ăn chay không phải để khoe mình khổ hạnh, mà để lòng mình nhẹ nhàng hơn, để Chúa bước vào. Ăn chay là để đói – đói để khao khát Chúa hơn. Đói để nhớ rằng của ăn thật là Lời Chúa và Mình Máu Thánh Ngài. Ăn chay là để tỉnh thức – tỉnh thức trước những cám dỗ, trước những đam mê, trước những thứ làm ta quên Chúa.
Hôm nay, tro trên trán chúng ta là dấu chỉ của sự mong manh. Nhưng cũng là dấu chỉ của hy vọng. Vì tro bụi không phải là kết thúc. Tro bụi được Chúa nhặt lên, thổi hơi Thần Khí vào, và biến thành con người sống động. Chúng ta là tro bụi, nhưng là tro bụi được Thiên Chúa yêu thương. Chúng ta sẽ trở về tro bụi, nhưng sẽ được phục sinh trong vinh quang. Mùa Chay này, Chúa mời gọi chúng ta trở về – không phải bằng những hành động phô trương, mà bằng sự chân thật của con tim. Hãy để Cha thấu suốt những gì kín đáo. Hãy để Cha chữa lành những vết thương ta giấu kín. Hãy để Cha ban thưởng – phần thưởng không phải là tiếng khen người đời, mà là chính sự hiện diện của Ngài, là tình yêu của Ngài, là sự sống đời đời.
Chúng ta hãy bắt đầu Mùa Chay bằng một quyết tâm đơn sơ: trở về với Cha trong nơi kín đáo. Mỗi ngày, dành một khoảng lặng để cầu nguyện riêng tư. Mỗi lần bố thí, đừng kể với ai. Mỗi lần hãm mình, đừng khoe. Chỉ cần Cha biết là đủ. Vì Cha biết, và Cha sẽ trả lại – trả lại gấp bội, trả lại bằng chính Con Một Cha, Đấng đã chết và sống lại vì chúng ta.
Anh chị em ơi, hãy để tro trên trán hôm nay không chỉ là dấu tro, mà là dấu chỉ của lòng sám hối chân thành. Hãy để Mùa Chay này trở thành mùa trở về thật sự – trở về với Cha trong âm thầm, trong yêu thương, trong tin tưởng. Và khi Phục Sinh đến, chúng ta sẽ không còn là tro bụi nữa, mà là con cái Thiên Chúa, được sống mãi trong ánh sáng vinh quang của Ngài.
Lạy Chúa Giê-su, xin dạy chúng con biết yêu mến Cha cách chân thật. Xin cho chúng con biết chạy vào nơi kín đáo của lòng Cha mỗi ngày. Và xin cho phần thưởng của Cha là chính Cha, là tất cả những gì chúng con khao khát.
Lm. Anmai, CSsR
HÃY TRỞ VỀ VỚI TRÁI TIM – CON ĐƯỜNG ÂM THẦM CỦA LỄ TRO
Chiều nay, khi chúng ta cúi đầu để đón nhận tro trên trán, không ai trong chúng ta có thể ngẩng cao mặt mà tự hào. Tro là dấu chỉ làm chúng ta nhỏ lại. Tro nhắc rằng đời người mong manh, mọi vinh quang rồi cũng qua đi, mọi ồn ào rồi cũng rơi vào thinh lặng. Thứ Tư Lễ Tro không đến để làm chúng ta buồn, cũng không nhằm đè nặng lương tâm chúng ta bằng những đòi hỏi khắc nghiệt, nhưng để mở ra cho chúng ta một cánh cửa: cánh cửa trở về. Trở về với Chúa. Trở về với chính mình. Trở về với sự thật của lòng mình.
Tin Mừng hôm nay rất quen thuộc. Quen đến mức chúng ta có thể nghe mà không còn giật mình. Chúa Giê-su nói về ba việc rất căn bản của đời sống đạo: bố thí, cầu nguyện và ăn chay. Nhưng Người không bàn về kỹ thuật làm các việc ấy cho hay, cho nhiều, cho đúng luật. Người đi thẳng vào điều cốt lõi: động cơ của lòng người. Người không hỏi: anh em làm bao nhiêu, mà hỏi: anh em làm cho ai. Người không hỏi: thiên hạ thấy gì, mà hỏi: Thiên Chúa thấy gì.
Mùa Chay bắt đầu không phải bằng tiếng trống rộn ràng, cũng không bằng lời hứa hẹn lớn lao, mà bằng tro. Tro nhắc ta rằng có những điều chỉ Thiên Chúa mới thấy, chỉ Thiên Chúa mới biết, và chính những điều ấy mới có giá trị đời đời. Thứ Tư Lễ Tro là ngày của cái kín đáo, ngày của sự lặng lẽ, ngày của những việc không ai vỗ tay khen ngợi, nhưng lại làm rung động trái tim Thiên Chúa.
Chúa Giê-su nói rất rõ: khi làm việc lành phúc đức, hãy coi chừng. Coi chừng điều gì? Coi chừng chính mình. Coi chừng cái tôi khéo cải trang thành đạo đức. Coi chừng lòng ham được nhìn nhận, được khen ngợi, được coi là người tốt. Có những việc bên ngoài trông rất đẹp, rất thánh thiện, nhưng bên trong lại trống rỗng. Có những việc làm vì Chúa, nhưng thật ra lại để nuôi cái tôi. Và Chúa nói thẳng: nếu làm như thế, anh em đã được phần thưởng rồi. Phần thưởng ấy là ánh mắt người đời, là tiếng khen thoáng qua, là cảm giác mình hơn người khác. Nhưng nó chấm dứt ở đó. Không đi xa hơn được.
Khi bố thí, Chúa mời gọi chúng ta đi con đường ngược lại. Đừng khua chiêng đánh trống. Đừng biến việc bác ái thành sân khấu. Đừng để người khác biết, đến mức chính tay trái cũng không cần biết việc tay phải làm. Đó không phải là lời mời gọi làm điều mờ ám, mà là lời mời gọi làm điều tinh tuyền. Bố thí như thế là để cho tình yêu được tự do, không bị trộn lẫn với tính toán, không bị pha tạp bởi nhu cầu được công nhận. Có những đồng tiền cho đi làm người nhận tổn thương, vì họ cảm thấy mình chỉ là cái cớ để người khác khoe mình đạo đức. Nhưng cũng có những cử chỉ âm thầm nâng người khác đứng dậy, vì họ cảm nhận được sự tôn trọng, sự kín đáo, sự chân thành.
Rồi Chúa nói về cầu nguyện. Cầu nguyện là hơi thở của linh hồn. Nhưng cũng chính cầu nguyện là nơi cái tôi dễ chen vào nhất. Chúa không phủ nhận việc cầu nguyện chung, cũng không cấm cầu nguyện nơi công cộng. Điều Người cảnh báo là cầu nguyện để được thấy. Cầu nguyện như một màn trình diễn. Cầu nguyện để chứng tỏ mình đạo đức hơn người khác. Và Chúa lại nhắc: họ đã được phần thưởng rồi. Phần thưởng ấy là ánh nhìn ngưỡng mộ, là tiếng thì thầm khen ngợi. Nhưng Thiên Chúa thì đứng ngoài cuộc.
Chúa Giê-su mời chúng ta vào phòng, đóng cửa lại, và cầu nguyện với Cha, Đấng hiện diện nơi kín đáo. Đó là nơi không có ánh đèn sân khấu, không có khán giả, chỉ có ta và Chúa. Nơi ấy, ta không cần diễn. Nơi ấy, ta có thể yếu đuối, có thể mệt mỏi, có thể nói những lời vụng về, thậm chí chỉ thinh lặng. Nhưng chính nơi ấy, Chúa thấy. Và Chúa trả lại cho ta không phải bằng những tràng pháo tay, mà bằng sự bình an sâu thẳm, bằng ánh sáng soi lòng, bằng sức mạnh để đứng dậy và bước tiếp.
Rồi Chúa nói về ăn chay. Ăn chay không phải là làm cho mình ra vẻ thiểu não. Không phải là khoác lên mình bộ mặt khắc khổ để người khác biết rằng mình đang hy sinh. Chúa mời gọi một kiểu ăn chay khác: rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm. Nghĩa là ăn chay mà vẫn sống bình thường, vẫn vui tươi, vẫn nhẹ nhàng. Ăn chay không phải để gây ấn tượng, mà để thanh luyện lòng mình. Không phải để chứng tỏ mình đạo đức, mà để tạo khoảng trống cho Thiên Chúa bước vào.
Ba việc: bố thí, cầu nguyện, ăn chay, không phải là ba việc tách rời, mà là ba con đường dẫn về một điểm chung: trái tim. Bố thí thanh luyện mối tương quan của ta với người khác. Cầu nguyện thanh luyện mối tương quan của ta với Thiên Chúa. Ăn chay thanh luyện mối tương quan của ta với chính mình. Và tất cả đều phải được thực hiện trong sự kín đáo, vì chỉ trong sự kín đáo, tình yêu mới thật sự là tình yêu.
Tro trên trán nhắc ta rằng không có gì để phô trương. Đời người rồi cũng trở về bụi tro. Những gì ta giữ lại được không phải là tiếng khen, không phải là hình ảnh đẹp trong mắt người đời, mà là những gì Chúa thấy trong nơi kín đáo của lòng ta. Mùa Chay không phải là mùa làm cho người khác thấy mình đạo đức hơn, mà là mùa để Chúa thấy mình thật hơn.
Có thể Mùa Chay này, chúng ta không làm được những việc lớn lao. Nhưng chúng ta có thể bắt đầu bằng những việc rất nhỏ và rất kín. Một lời xin lỗi không ai biết. Một sự tha thứ không cần kể lại. Một hy sinh không đăng lên đâu cả. Một giờ cầu nguyện không ai chứng kiến. Một lần nhịn lời cay đắng để giữ hòa khí. Những điều ấy không ồn ào, nhưng lại có sức biến đổi sâu xa.
Chúa của chúng ta là Đấng thấu suốt những gì kín đáo. Người không bị đánh lừa bởi vẻ bề ngoài. Người không cần ta chứng minh điều gì. Người chỉ cần trái tim thật. Và Người hứa: Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại cho anh. Phần thưởng của Thiên Chúa không phải lúc nào cũng thấy ngay. Nhưng đó là phần thưởng bền vững: sự bình an, niềm vui âm thầm, lòng tự do nội tâm, và trên hết là tình thân với Người.
Khi ra về hôm nay, tro có thể sẽ rơi, dấu tro có thể sẽ mờ dần. Nhưng ước gì lời mời gọi của Lễ Tro ở lại. Ước gì Mùa Chay này trở thành hành trình đi vào chiều sâu, đi vào sự thật, đi vào nơi kín đáo của lòng mình, để ở đó, chúng ta gặp được Thiên Chúa đang chờ đợi.
Xin cho chúng ta biết sống Mùa Chay không bằng những hình thức ồn ào, nhưng bằng một trái tim khiêm tốn, âm thầm và trung thực trước mặt Chúa. Và xin cho khi Phục Sinh đến, chúng ta không chỉ mừng một lễ lớn, mà mừng một con người mới đã được sinh ra từ sự hoán cải âm thầm của Mùa Chay này.
Lm. Anmai, CSsR
LỜI KÊU GỌI CỦA BỤI TRO VÀ SỰ THẬT NƠI CÕI LÒNG
Tiếng chuông giáo đường hôm nay ngân lên một âm hưởng khác lạ, không rộn ràng niềm vui Phục Sinh, cũng chẳng trầm buồn như chiều Thứ Sáu Tuần Thánh, mà là một tiếng vọng thâm trầm, thúc bách chúng ta trở về với bản chất thật của mình. Thứ Tư Lễ Tro, ngày mà chúng ta cúi đầu để nhận lấy một vốc tro bụi trên đỉnh đầu, không phải như một nghi thức tôn giáo thuần túy mang tính hình thức, mà là một cuộc đối diện can đảm với cái “tôi” mong manh và hư nát của mình. Sứ điệp Tin Mừng của Thánh Mát-thêu hôm nay không chỉ là những lời chỉ dẫn về việc đạo đức, mà là một cuộc phẫu thuật tâm linh, bóc tách những lớp vỏ bọc giả tạo mà bấy lâu nay chúng ta dày công xây đắp để che đậy sự trống rỗng bên trong. Chúa Giê-su không bảo chúng ta đừng làm việc thiện, Ngài bảo chúng ta đừng làm việc thiện vì cái nhìn của người đời.
Hỡi anh chị em, chúng ta đang sống trong một thời đại mà sự “phô trương” đã trở thành một thứ tôn giáo mới. Người ta sống vì những cái “like”, vì sự công nhận của đám đông, vì những hình ảnh hào nhoáng trên mạng xã hội. Nhưng hôm nay, Giáo hội mời gọi chúng ta đi ngược dòng chảy đó. “Đừng cho tay trái biết việc tay phải làm” – một nghịch lý thi vị nhưng đầy quyền năng. Tại sao lại phải giấu giếm cái tốt? Bởi vì khi chúng ta phô trương cái tốt ra bên ngoài để tìm kiếm sự ngưỡng mộ, thì cái tốt đó đã chết ngay từ lúc nó vừa được sinh ra. Nó không còn là lễ phẩm dâng lên Thiên Chúa, mà là một món hàng trao đổi để mua lấy hư danh. Thiên Chúa của chúng ta là Đấng “thấu suốt những gì kín đáo”, Ngài không nhìn vào độ lớn của số tiền chúng ta bố thí, Ngài nhìn vào nhịp đập của trái tim khi bàn tay ta buông mở. Sự bố thí đích thực phải là một hành động trút bỏ, không chỉ là trút bỏ tiền bạc, mà là trút bỏ cái tôi muốn được tôn vinh. Khi bạn cho đi mà vẫn mong người khác biết ơn, đó là bạn đang vay mượn lòng tốt để nuôi dưỡng sự kiêu ngạo. Chúa muốn chúng ta cho đi trong sự thinh lặng tuyệt đối, nơi mà chỉ có Thiên Chúa và tâm hồn chúng ta đối thoại với nhau.
Ăn chay cũng thế, đó không phải là một cuộc trình diễn sự khắc khổ hay một cách thức để chứng tỏ bản lĩnh tâm linh. Chúa dạy chúng ta: “Hãy rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm”. Thật lạ lùng thay! Ăn chay mà lại phải rạng rỡ, phải xinh đẹp? Đúng vậy, vì chay tịnh thực sự là một cuộc hẹn hò riêng tư giữa linh hồn và Thiên Chúa. Nếu bộ mặt thiểu não của bạn chỉ để nhắc nhở người khác rằng “tôi đang hy sinh”, thì sự hy sinh đó chỉ là một thứ trang sức rẻ tiền cho lòng tự mãn. Chay tịnh cốt yếu là để làm rỗng tâm hồn, để dẹp bỏ những ham muốn ích kỷ, nhường chỗ cho ân sủng. Khi cái bụng đói, đó là lúc linh hồn phải tỉnh thức nhất để nhận ra cơn đói khát Thiên Chúa mới là cơn đói thật sự dẫn đưa chúng ta đến sự sống đời đời. Ăn chay không chỉ là nhịn ăn vật chất, mà là nhịn những lời nói cay độc, nhịn những ánh mắt xét đoán, nhịn những toan tính thấp hèn. Hãy để vẻ rạng rỡ bên ngoài là minh chứng cho một niềm vui thiêng liêng bên trong, niềm vui của một người con đang tìm thấy tự do trong sự từ bỏ.
Cầu nguyện trong phòng kín, đóng cửa lại. Cánh cửa đó không chỉ là gỗ, là sắt, mà là cánh cửa của tâm thức. Hãy đóng lại những ồn ào của thế gian, đóng lại những lo toan tính toán, và thậm chí đóng lại cả những lời lẩm bẩm sáo rỗng. Trong sự thinh lặng tuyệt đối của phòng kín, bạn không còn là ông này bà nọ, không còn là người đạo đức hay kẻ tội lỗi dưới con mắt người đời, bạn chỉ còn là một thụ tạo nhỏ bé trước nhan Đấng Tạo Hóa. Ở đó, không có chỗ cho sự giả hình. Ở đó, chỉ có sự thật. Và chính sự thật đó sẽ giải phóng chúng ta. Thiên Chúa không cần những bài diễn văn trau chuốt, Ngài cần hơi thở của một đứa con đang khao khát tìm về lòng Cha. Cầu nguyện là hơi thở của linh hồn, nếu chúng ta chỉ cầu nguyện để người khác thấy mình thánh thiện, thì hơi thở đó đã bị nhiễm độc bởi sự phù hoa. Hãy để lời cầu nguyện là tiếng thì thầm của tình yêu, là sự phó thác tuyệt đối vào bàn tay quan phòng của Chúa.
Hôm nay, khi tro bụi chạm vào da thịt, hãy để nó nhắc nhở ta về sự khiêm nhường sâu thẳm nhất. “Hỡi người, hãy nhớ mình là bụi tro và sẽ trở về bụi tro”. Lời tuyên tín ấy không phải để dọa nạt về cái chết, mà để nhắc chúng ta về sự sống. Nếu tất cả rồi sẽ thành tro bụi, thì danh vọng, tiền tài, và cả những lời khen tặng của người đời có ý nghĩa gì? Cái duy nhất còn sót lại sau ngọn lửa của thời gian chính là tình yêu – một thứ tình yêu âm thầm, kín đáo, không cần loa đài hay kèn trống. Tro bụi là thứ tầm thường nhất, nhưng khi được Thiên Chúa thổi hơi vào, nó trở thành một sinh linh. Chúng ta là bụi tro được Thiên Chúa yêu thương, đó chính là phẩm giá cao trọng nhất mà không một sự phô trương nào có thể sánh bằng. Nhìn vào đống tro, ta thấy sự hư vô của kiếp người, nhưng nhìn qua lăng kính đức tin, ta thấy đó là nguyên liệu để Thiên Chúa tái tạo một kỳ công mới.
Mùa Chay không phải là mùa của sự buồn thảm, mà là mùa của hy vọng, mùa của những cuộc trở về. Hãy trở về với chính mình, trở về với anh em, và trên hết là trở về với Thiên Chúa. Đừng sợ hãi khi thấy mình yếu đuối hay đầy khiếm khuyết. Thiên Chúa yêu thương chúng ta ngay trong sự mỏng giòn của thân phận tro bụi. Nhưng Ngài đòi hỏi chúng ta một sự chân thật. Hãy xé lòng chứ đừng xé áo. Một trái tim tan nát và khiêm cung Chúa chẳng hề khinh chê. Đừng để ân sủng trôi tuột qua những kẽ tay của sự hời hợt. Hãy để cho ân sủng thấm qua những vết nứt của tâm hồn, để từ đống tro tàn của tội lỗi, một con người mới được phục sinh. Chúng ta thường có xu hướng trang điểm cho linh hồn bằng những hình thức đạo đức bên ngoài, nhưng Chúa muốn một cuộc hoán cải tận căn, một sự thay đổi từ trong bản chất.
Sâu thẳm trong mỗi chúng ta luôn có một cuộc giằng co giữa “ánh sáng” và “bóng tối”, giữa “sự thật” và “giả dối”. Chúng ta thường sợ bóng tối của chính mình nên cố gắng thắp lên những ngọn đèn giả tạo của sự khen ngợi. Nhưng trong Mùa Chay này, hãy để Thiên Chúa bước vào vùng tối đó. Đừng che đậy vết thương bằng những dải lụa của sự thánh thiện giả tạo. Hãy để vết thương lộ ra trước nhan Chúa để Ngài chữa lành. Khi chúng ta chấp nhận mình là tro bụi, là kẻ có lỗi, là người cần lòng thương xót, đó chính là lúc sức mạnh của Thiên Chúa bắt đầu hoạt động. Sự thánh thiện không phải là không bao giờ vấp ngã, mà là sự can đảm để trỗi dậy sau mỗi lần vấp ngã và bước tiếp với một trái tim chân thật hơn.
Hãy nhìn lại cách chúng ta sống đạo bấy lâu nay. Có bao giờ chúng ta đi lễ chỉ vì thói quen, hay làm việc từ thiện chỉ để được ghi tên lên bảng vàng? Có bao giờ chúng ta đọc kinh dài dòng chỉ để làm an lòng lương tâm nhưng tâm trí lại đặt ở nơi tiền bạc, danh vọng? Chúa Giê-su hôm nay cảnh báo: “Chúng đã được phần thưởng rồi”. Phần thưởng của con người thì hữu hạn và chóng qua như làn khói, còn phần thưởng của Thiên Chúa là sự bình an đích thực và sự sống đời đời. Đừng đánh đổi viên ngọc quý giá lấy những mảnh sành lấp lánh nhưng sắc lẹm của hư danh. Hãy chọn phần thưởng mà “mối mọt không đục khoét, trộm đạo không đào ngạch lấy đi được”.
Thứ Tư Lễ Tro là một điểm dừng chân cần thiết trên hành trình đức tin. Nó như một tấm gương phản chiếu trung thực nhất khuôn mặt linh hồn ta. Đừng quay mặt đi trước tấm gương ấy. Dù khuôn mặt ấy có đầy những vết lấm lem của tội lỗi, hãy cứ nhìn thẳng vào nó và thưa với Chúa: “Lạy Chúa, con đây, một nắm tro bụi tội lỗi nhưng khao khát tình yêu Ngài”. Thiên Chúa không bao giờ mệt mỏi khi tha thứ, chỉ có chúng ta mệt mỏi khi xin ơn tha thứ. Hãy để tro bụi hôm nay làm mềm lòng những tâm hồn khô héo, làm ấm lại những trái tim lạnh lùng và làm sáng tỏ những đôi mắt đang bị mù lòa bởi sự tự cao.
Trong những ngày sắp tới của Mùa Chay, xin anh chị em hãy dành thời gian cho sự thinh lặng. Thinh lặng để nghe tiếng Chúa nói qua lương tâm, thinh lặng để thấy nỗi đau của anh chị em xung quanh mình. Đừng để cuộc sống ồn ào cuốn trôi đi những cơ hội để chúng ta trở nên người hơn và thánh hơn. Mỗi việc lành kín đáo chúng ta làm là một bông hoa đẹp dâng lên Chúa. Mỗi lời cầu nguyện thiết tha trong thầm lặng là một luồng hương thơm bay thấu tòa cao. Và mỗi sự hy sinh âm thầm là một bước chân đồng hành với Chúa trên con đường lên đồi Calvê.
Lạy Chúa, xin cho chúng con hiểu rằng vẻ đẹp của tâm hồn chỉ thực sự tỏa sáng khi nó không cố tình rực rỡ trước mắt thế gian. Xin dạy chúng con biết yêu sự kín đáo, biết quý trọng những phút giây thinh lặng, và biết tìm kiếm phần thưởng nơi Cha – Đấng luôn hiện diện trong nơi sâu thẳm nhất của lòng chúng con. Xin cho những hạt tro trên đầu chúng con hôm nay thấm vào tận căn tính, để chúng con sống một cuộc đời khiêm hạ, chân thành và đầy ắp tình mến. Để khi hành trình trần thế khép lại, chúng con không chỉ là tro bụi vô tri, mà là những hạt ngọc quý giá được Cha đón nhận vào vương quốc vĩnh cửu. Xin hãy biến đổi chúng con, từ bụi đất tầm thường trở thành khí cụ của bình an và tình yêu Chúa giữa lòng thế giới hôm nay.
Amen.
Lm. Anmai, CSsR
TRỞ VỀ TRONG CÕI LẶNG ĐỂ CHẠM VÀO LÒNG THƯƠNG XÓT
Anh chị em thân mến trong Chúa Kitô, hôm nay, khi những hạt tro xám nhẹ nhàng rơi xuống đỉnh đầu, chúng ta không chỉ nghe một lời nhắc nhở về thân phận bụi tro hữu hạn, mà thực chất, chúng ta đang nghe một tiếng gọi tình yêu vọng lại từ thẳm sâu của vĩnh cửu. Mùa Chay không phải là mùa của sự ủ rũ hình thức, cũng chẳng phải là một cuộc trình diễn đạo đức cho thế gian chiêm ngưỡng. Mùa Chay là một cuộc “trở về”. Nhưng trở về đâu? Trở về với Đấng thấu suốt những gì kín đáo. Tin Mừng Thánh Mát-thêu hôm nay đưa chúng ta vào một hành trình nội tâm mãnh liệt, nơi mà mọi lớp mặt nạ của cái tôi kiêu hãnh phải bị tháo bỏ, để chỉ còn lại một tâm hồn trần trụi trước nhan Thiên Chúa. Chúng ta bắt đầu hành trình bốn mươi ngày không phải bằng sức mạnh của ý chí cá nhân, mà bằng sự khiêm hạ nhận ra rằng, nếu không có Chúa, chúng ta chỉ là những nắm tro tàn không hồn, bay vất vơ giữa dòng đời vô định.
Cái bẫy lớn nhất của đời sống tâm linh chính là sự phô trương. Chúa Giêsu đã cảnh báo rất rõ: “Khi làm việc lành phúc đức, anh em phải coi chừng, chớ có phô trương cho thiên hạ thấy”. Tại sao Ngài lại dùng từ “coi chừng”? Bởi vì cái tôi của con người rất tinh vi. Nó có thể biến cả những điều thánh thiêng nhất như cầu nguyện, ăn chay và bố thí thành những món trang sức để đánh bóng tên tuổi. Khi chúng ta khua chiêng đánh trống về lòng tốt của mình, chúng ta đang tự xây cho mình một ngai vàng giả tạo và ngồi lên đó để hưởng dùng sự vinh quang chóng qua của loài người. Nhưng thưa anh chị em, phần thưởng của thế gian thì mong manh như khói mù. Khi tiếng vỗ tay dứt đi, tâm hồn chúng ta lại rơi vào sự trống rỗng ê chề. Thiên Chúa không cần những nghệ sĩ kịch nghệ trên sân khấu đức tin; Ngài cần những người con biết sống thật với lòng mình trong căn phòng kín của tâm hồn.
Bố thí, việc đầu tiên Chúa nhắc đến, không đơn thuần là việc trao đi một mẩu bánh hay một đồng tiền dư thừa. Trong chiều kích thâm thúy của Tin Mừng, bố thí là sự tự hủy. “Đừng cho tay trái biết việc tay phải làm” – một hình ảnh ẩn dụ tuyệt vời về sự quên mình tuyệt đối. Khi chúng ta còn nhớ mình đã cho đi bao nhiêu, còn tính toán công đức mình đã tích lũy thế nào, thì đó chưa phải là tình yêu của Tin Mừng. Tình yêu thật sự là một sự tuôn đổ tự nhiên đến mức bản thân không còn nhận thấy mình đang hy sinh. Mùa Chay mời gọi chúng ta bố thí không chỉ tiền bạc, mà là thời gian, là sự lắng nghe, là nụ cười dành cho những người đang bị lãng quên ngay trong chính gia đình mình. Hãy để những việc thiện ấy được bao phủ bởi lớp màn của sự thầm lặng, để chỉ một mình Cha trên trời ghi dấu, vì chính trong sự kín đáo ấy, giá trị của hành động mới trở nên vĩnh cửu.
Cầu nguyện cũng vậy, Chúa bảo hãy “vào phòng, đóng cửa lại”. Căn phòng ấy không chỉ là bốn bức tường vật lý, mà là không gian nội tâm sâu thẳm nhất, nơi không có tiếng ồn ào của tham vọng, không có sự phán xét của đám đông. Đóng cửa lại là đóng lại những lo toan thế tục, đóng lại những tiếng xì xầm của thế gian đang lôi kéo chúng ta ra khỏi Thiên Chúa. Trong sự tĩnh lặng tuyệt đối của “căn phòng kín”, chúng ta không cần dùng nhiều lời lẽ hoa mỹ để thuyết phục Chúa, vì Ngài là Đấng thấu suốt. Lời cầu nguyện trong Mùa Chay phải là hơi thở của một linh hồn khao khát Chúa như nai mong tìm về suối nước. Đó là cuộc đối thoại riêng tư, nơi chúng ta có thể khóc, có thể thưa với Ngài về những vết thương, những vấp ngã mà chẳng sợ bị khinh chê. Thiên Chúa yêu thích sự chân thật hơn là những kinh kệ dài dòng mà lòng dạ thì xa xôi.
Ăn chay, một truyền thống lâu đời, đôi khi lại bị chúng ta hiểu lầm là một hình thức “hành xác” để mặc cả với Chúa. Không, Chúa Giêsu dạy: “Hãy rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm”. Ngài muốn chúng ta ăn chay trong niềm vui của sự giải thoát. Ăn chay không phải để làm cho mình trở nên tiều tụy, đáng thương hại trong mắt người đời, mà là để làm cho tâm hồn trở nên nhẹ nhàng, thanh thoát hơn. Cái đói thể xác trong Mùa Chay phải nhắc nhở chúng ta về cái đói tâm linh – cơn đói khát Lời Chúa và sự công chính. Khi chúng ta nhịn một bữa ăn, hãy để phần dư đó nuôi sống người nghèo; khi chúng ta kìm nén một lời nóng giận, hãy để sự dịu dàng của Chúa lấp đầy. Ăn chay mà khuôn mặt rầu rĩ thì chỉ là một hình thức kiêu ngạo trá hình, muốn chứng tỏ mình là người đạo đức vượt trội. Chúa muốn một tâm hồn rạng rỡ vì biết rằng mình đang thuộc về Ngài.
Chúng ta đang sống trong một thời đại của “văn hóa trình diễn”. Mọi thứ đều được phơi bày trên mạng xã hội, mọi hành động tốt đẹp thường kèm theo một tấm ảnh để nhận về những lượt “thích”. Sứ điệp Tin Mừng hôm nay như một nhát dao sắc bén cắt đứt sự ảo tưởng đó. Chúa mời gọi chúng ta đi ngược dòng chảy của thế gian. Trong khi thế gian bảo “hãy thể hiện mình”, Chúa lại bảo “hãy ẩn mình đi”. Bởi vì chỉ khi chúng ta nhỏ bé lại, Thiên Chúa mới có thể lớn lên trong chúng ta. Sự thâm thúy của đời sống tâm linh nằm ở chỗ chúng ta dám chấp nhận sự hư vô của mình để được lấp đầy bằng sự vô biên của Chúa. Hạt tro trên đầu hôm nay là một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng quyết liệt: Bạn từ bụi tro mà ra, và sẽ trở về bụi tro, vậy bạn tìm kiếm lời khen ngợi của người đời để làm gì?
Mùa Chay là cơ hội để chúng ta dọn dẹp lại “ngôi nhà nội tâm”. Có bao nhiêu rác rưởi của sự ích kỷ, bao nhiêu bụi bặm của sự oán hờn đang chất đống? Hãy dùng chổi của sự cầu nguyện và nước mắt của sự thống hối để làm sạch nó. Đừng sợ hãi khi thấy mình yếu đuối. Chính trong sự yếu đuối, ơn Chúa mới kết tinh rạng ngời nhất. Thiên Chúa mà chúng ta tôn thờ là “Đấng thấu suốt những gì kín đáo”. Ngài thấy những nỗ lực thầm lặng của một người mẹ tần tảo nuôi con, Ngài thấy sự chịu đựng nhẫn nại của một người chồng trước những nghịch cảnh, Ngài thấy cả những giọt nước mắt sám hối giữa đêm khuya của một kẻ tội lỗi. Không một hành động yêu thương nào, dù nhỏ bé đến đâu, bị rơi vào quên lãng trước mặt Thiên Chúa nếu nó được làm với một trái tim thuần khiết.
Hãy nhìn vào thập giá – biểu tượng cao nhất của sự “kín đáo” mà lại vô cùng hiển hách. Trên đồi Calvê, Chúa Giêsu bị tước đoạt tất cả, Ngài dường như thất bại hoàn toàn dưới con mắt thế gian. Nhưng chính trong sự thầm lặng của cái chết ấy, ơn cứu độ đã tuôn trào. Mùa Chay mời gọi chúng ta đóng đinh cái tôi vào thập giá với Chúa. Đừng tìm kiếm những hào quang giả tạo, hãy tìm kiếm ánh sáng phục sinh vốn chỉ nảy mầm từ trong bóng tối của ngôi mộ đá. Mỗi khi chúng ta chiến thắng một cơn cám dỗ phô trương, là một lần chúng ta cùng Chúa bước thêm một bước trên đường lên đồi Golgotha.
Thưa anh chị em, đừng để Mùa Chay này trôi qua như một thói quen tôn giáo hằng năm. Hãy để nó là một cuộc cách mạng trong tâm hồn. Nếu lâu nay chúng ta sống vì cái nhìn của người khác, thì nay hãy sống vì cái nhìn của Chúa. Nếu lâu nay chúng ta cầu nguyện như một bổn phận nặng nề, thì nay hãy cầu nguyện như một sự nghỉ ngơi bên lòng Cha. Nếu lâu nay chúng ta bố thí để được ghi danh, thì nay hãy bố thí như một cách trả nợ tình thương cho Chúa. Sự thâm thúy của đạo không nằm ở những triết lý cao siêu, mà nằm ở sự chân thành đơn sơ của một đứa trẻ tin cậy vào cha mình.
Khi linh mục xức tro, chúng ta hãy cúi đầu thật thấp. Cúi đầu không phải vì mặc cảm tội lỗi, mà vì sự ngỡ ngàng trước tình yêu Chúa. Một Thiên Chúa vĩ đại lại cúi xuống trên đám bụi tro là chúng ta, để thổi vào đó hơi thở sự sống và gọi chúng ta là con. Đó chẳng phải là một mầu nhiệm quá đỗi ngọt ngào sao? Hãy giữ lấy sự ngọt ngào ấy trong suốt bốn mươi ngày sắp tới. Đừng để những lo toan cơm áo gạo tiền làm nguội lạnh ngọn lửa mến đang được thắp lên. Hãy ăn chay bằng trái tim, cầu nguyện bằng hơi thở và yêu thương bằng chính đôi tay của Chúa Kitô.
Lời Chúa hôm nay còn là một lời mời gọi về sự tỉnh thức. Chúng ta thường hay lo lắng về những gì người ta nói về mình, nhưng lại ít quan tâm đến những gì Chúa nghĩ về mình. Sự thực là, vào ngày sau hết, không ai trong số những người chúng ta cố gắng làm hài lòng sẽ đứng ra bào chữa cho chúng ta. Chỉ có “Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo” mới là Đấng phán xét và ban thưởng. Vậy thì, tại sao chúng ta lại lãng phí cuộc đời để tìm kiếm những ảo ảnh? Hãy đầu tư vào những giá trị vĩnh cửu. Hãy tích trữ kho tàng trên trời bằng những việc lành không tên, bằng những lời cầu nguyện không tiếng vang, và bằng một tâm hồn luôn hướng về cõi phúc.
Cuối cùng, anh chị em hãy nhớ rằng, Mùa Chay không kết thúc ở Thứ Tư Lễ Tro hay Thứ Sáu Tuần Thánh, mà nó hướng tới niềm vui Phục Sinh. Mọi sự hy sinh, hãm mình đều có mục đích duy nhất là để chúng ta trở nên giống Chúa Giêsu hơn. Một khuôn mặt tươi vui, một tâm hồn bình an, một trái tim biết xót thương – đó chính là hoa trái của một Mùa Chay đích thực. Đừng để tro trên đầu chỉ là một vết bẩn tình cờ, hãy để nó thấm sâu vào tâm trí, nhắc nhở chúng ta về cùng đích của cuộc đời. Chúng ta đi từ bụi tro, nhưng đích đến của chúng ta là cung lòng Thiên Chúa.
Nguyện xin Chúa Thánh Thần dẫn đưa chúng ta vào sa mạc của lòng mình, để nơi đó, chúng ta được nghe tiếng Chúa thì thầm, được Ngài thanh luyện và biến đổi. Chớ gì mỗi ngày trong Mùa Chay này đều là một bước tiến gần hơn đến tình yêu tuyệt đối. Chớ gì khi bốn mươi ngày này khép lại, chúng ta không còn là con người cũ của sự ích kỷ, nhưng là những thụ tạo mới, rạng ngời ánh sáng của Đấng Phục Sinh. Chúc anh chị em một Mùa Chay thánh thiện, âm thầm nhưng mãnh liệt, kín đáo nhưng đầy tràn ân sủng. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
CÁT BỤI VÀ LÒNG THƯƠNG XÓT: CUỘC TRỞ VỀ TRONG CÕI LẶNG
Thưa anh chị em, hôm nay, khi tiếng tro bụi rơi nhẹ trên đỉnh đầu, có lẽ lòng mỗi người chúng ta chợt thắt lại trước một sự thật phũ phàng mà bấy lâu nay ta cố tình quên lãng: “Hỡi người, hãy nhớ mình là tro bụi, và sẽ trở về bụi tro.” Chúng ta bắt đầu Mùa Chay không phải bằng một lễ hội tưng bừng, cũng chẳng phải bằng những lời hứa hão huyền, nhưng bằng một cái chạm tay của sự hữu hạn. Tro bụi ấy không chỉ là tro của những cành lá vinh quang ngày Chúa Nhật Lễ Lá năm nào, mà còn là tro của những kiêu hãnh, những tham vọng, và cả những mặt nạ mà chúng ta đã dày công tô vẽ suốt một năm qua.
Tin Mừng Thánh Mát-thêu hôm nay đưa chúng ta vào một “mê lộ” của sự kín đáo. Chúa Giê-su không bảo chúng ta đừng làm việc thiện, Ngài cũng chẳng cấm chúng ta ăn chay hay cầu nguyện. Điều Ngài muốn “chỉnh” lại cho chúng ta, đó là cái “tâm thế” của kẻ làm con. Ngài cảnh báo về một thứ tôn giáo trình diễn, một thứ đạo đức “vị nhân” chứ không phải “vị Thiên”. Anh chị em hãy nhìn lại xem, có bao giờ chúng ta bố thí chỉ để thấy tên mình trên bảng vàng? Có bao giờ chúng ta cầu nguyện dài dòng chỉ để chứng tỏ mình đạo đức hơn người bên cạnh? Và có bao giờ chúng ta ăn chay với khuôn mặt ủ dột, để cả thế giới phải biết rằng ta đang “hy sinh” cho Chúa?
Cái nguy hiểm nhất của đời sống tâm linh chính là việc chúng ta biến Thiên Chúa thành khán giả cho những vở kịch đạo đức của mình. Khi chúng ta “khua chiêng đánh trống” cho việc lành, chúng ta đã nhận đủ phần thưởng từ những lời khen chót lưỡi đầu môi của thế gian. Và hỡi ôi, phần thưởng đó mỏng manh và chóng tàn hơn cả nắm tro sắp rắc trên đầu anh chị em đây. Chúa mời gọi một sự khác biệt: “Đừng cho tay trái biết việc tay phải làm.” Đó là một sự quên mình tuyệt đối, đến mức chính mình cũng không còn ý thức về công trạng của mình, để chỉ còn một mình Thiên Chúa là chủ thể của mọi điều thiện hảo.
Mùa Chay là mùa của sự “rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm”. Tại sao lại phải làm thế khi lòng đang thống hối? Bởi vì sự thống hối đích thực không cần sự thương hại của con người, nhưng cần sự xót thương của Thiên Chúa. Đừng biến việc ăn chay thành một cuộc biểu tình chống lại thân xác hay một cách để phô trương sức mạnh ý chí. Hãy ăn chay bằng cách “xé lòng chứ đừng xé áo”. Ăn chay là để làm trống rỗng tâm hồn, để cái bụng đói nhắc nhớ chúng ta về một nỗi đói khát lớn hơn: đói khát Lời Chúa và sự hiện diện của Ngài. Khi chúng ta bớt đi một miếng ăn, bớt đi một thú vui, là chúng ta đang nhường chỗ cho Thiên Chúa bước vào căn phòng đóng kín của lòng mình.
“Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại cho anh.” Anh chị em thân mến, cụm từ “Đấng thấu suốt những gì kín đáo” vừa là một sự an ủi cực độ, nhưng cũng là một lời cảnh tỉnh đáng sợ. Ngài thấu suốt những ý định đen tối nhất núp dưới danh nghĩa việc thiện. Ngài thấu suốt những kiêu ngạo kín mẩn nhất trong lời kinh sốt sắng. Nhưng Ngài cũng thấu suốt cả những giọt nước mắt thầm lặng của anh chị em khi bị hàm oan mà vẫn mỉm cười tha thứ. Ngài thấu suốt những hy sinh âm thầm của những người cha, người mẹ đang kiệt sức vì gia đình mà chẳng ai hay biết. Trong cõi lặng của Mùa Chay, Thiên Chúa không tìm những anh hùng, Ngài tìm những đứa con dám sống thật với phận người bụi đất của mình.
Chúng ta đang sống trong một thời đại của “selfie”, của việc phô trương mọi khía cạnh cuộc sống lên mạng xã hội để tìm kiếm những cái “like”. Tinh thần của ngày Thứ Tư Lễ Tro đi ngược lại hoàn toàn với trào lưu đó. Chúa bảo: “Hãy vào phòng, đóng cửa lại.” Cái phòng ấy chính là lương tâm, là nơi thẳm sâu nhất mà không ai có thể bước vào, trừ Thiên Chúa. Đóng cửa lại để ngăn chặn những tiếng ồn ào của danh vọng, để không còn phải gồng mình lên diễn vai “người thánh thiện”. Ở đó, chỉ có ta và Chúa, bụi tro và Đấng Tạo Hóa. Chỉ trong bóng tối của căn phòng kín ấy, ánh sáng của Lòng Thương Xót mới có thể bừng lên rực rỡ nhất.
Lễ Tro không phải là một nghi thức để kết thúc, mà là một khởi đầu cho cuộc hành trình 40 ngày trở về. Trở về từ những xa hoa phù phiếm, trở về từ những dối trá ngọt ngào, để đối diện với sự thật trần trụi của chính mình. Khi linh mục rắc tro và nói “Hãy sám hối và tin vào Tin Mừng”, đó là một lời mời gọi đảo lộn giá trị sống. Sám hối không phải là buồn sầu về tội lỗi cho bằng là xoay hướng về tình yêu. Tin vào Tin Mừng là tin rằng dù chúng ta có là tro bụi, thì chúng ta vẫn là thứ tro bụi được Thiên Chúa yêu thương đến mức hiến dâng cả Con Một mình.
Ước gì những hạt tro hôm nay không chỉ dính trên tóc, trên trán, nhưng thấm sâu vào trong tư duy của chúng ta. Để từ nay, mỗi việc chúng ta làm, mỗi lời chúng ta nói, mỗi hơi thở chúng ta dâng lên, đều mang đậm dấu ấn của sự khiêm hạ. Đừng sợ mình trở nên nhỏ bé, vì chỉ khi chúng ta nhỏ bé đến mức không còn gì, Thiên Chúa mới có thể là tất cả trong chúng ta. Xin Chúa cho chúng ta một trái tim biết “ẩn mình”, để trong sự kín đáo ấy, chúng ta tìm thấy kho tàng vĩnh cửu là chính Chúa. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
THỨ TƯ LỄ TRO – BẮT ĐẦU MÙA CHAY THÁNH
Hôm nay, chúng ta cùng nhau bước vào ngưỡng cửa Mùa Chay thánh. Ngày Thứ Tư Lễ Tro này, Giáo Hội mời gọi chúng ta dừng lại, nhìn vào chính mình, nhận lấy tro bụi trên trán với lời nhắc nhở đầy xót xa: “Hãy sám hối và tin vào Tin Mừng”. Tro bụi – thứ vốn là biểu tượng của sự mong manh, của kiếp người nay còn mai mất – nay lại trở thành dấu chỉ của lòng thống hối, của sự trở về với Chúa từ tận đáy lòng. Chúng ta không chỉ nhận tro trên da thịt, mà còn phải để tro ấy rơi vào tâm hồn, đốt cháy những gì giả tạo, những gì phô trương, để chỉ còn lại sự chân thật trước mặt Thiên Chúa.
Tin Mừng hôm nay, thánh Matthêu ghi lại lời Chúa Giêsu dạy các môn đệ về ba việc lành phúc đức căn bản của đời sống đạo: bố thí, cầu nguyện và ăn chay. Ba việc này không phải là những nghi thức bên ngoài để khoe khoang, mà là những cử chỉ phát xuất từ trái tim, hướng về Cha trên trời. Chúa Giêsu không cấm làm những việc ấy – ngược lại, Ngài giả định chúng ta sẽ làm – nhưng Ngài cảnh báo cách thức chúng ta làm. “Khi làm việc lành phúc đức, anh em phải coi chừng, chớ có phô trương cho thiên hạ thấy. Bằng không, anh em sẽ chẳng được Cha của anh em, Đấng ngự trên trời, ban thưởng.”
Anh chị em thân mến, chúng ta sống trong một thời đại mà mọi thứ dễ dàng bị phô bày. Mạng xã hội, điện thoại thông minh, những bức ảnh, những dòng trạng thái – tất cả đều mời gọi chúng ta “khoe” cuộc sống đạo đức của mình. Ai bố thí một chút, liền chụp hình đăng lên để mọi người thấy lòng tốt. Ai cầu nguyện, liền livestream để chứng minh mình sốt sắng. Ai ăn chay, liền kể lể về sự hy sinh để được khen ngợi. Những điều ấy nghe có vẻ tốt lành, nhưng Chúa Giêsu gọi đó là hành vi của “bọn đạo đức giả”. Họ khua chiêng đánh trống, đứng nơi công cộng, làm ra vẻ thiểu não – tất cả chỉ để người ta thấy và khen. Và Chúa nói thẳng: “Thầy bảo thật anh em, chúng đã được phần thưởng rồi.” Phần thưởng ấy chính là lời khen của con người, thoáng qua như khói, không còn lại gì khi đêm xuống.
Nhưng Chúa mời gọi chúng ta một con đường khác, con đường kín đáo, con đường thầm lặng, con đường chỉ có Cha trên trời nhìn thấy. “Còn anh, khi bố thí, đừng cho tay trái biết việc tay phải làm, để việc anh bố thí được kín đáo. Và Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại cho anh.” Tay phải làm việc thiện, tay trái đừng biết – nghĩa là đừng để cái tôi chen vào, đừng để sự tự mãn, sự kiêu ngạo làm ô uế cử chỉ bác ái. Bố thí không phải để được tiếng tốt, mà để yêu thương thật sự, để chia sẻ vì thương xót, vì nhận ra anh em mình đang khổ đau. Khi bố thí kín đáo, chúng ta để Chúa là Đấng duy nhất biết, và chính Ngài sẽ trả lại – không phải bằng tiền bạc hay danh vọng, mà bằng ân sủng, bằng bình an sâu thẳm, bằng sự gần gũi với Ngài.
Rồi đến cầu nguyện. “Khi cầu nguyện, anh em đừng làm như bọn đạo đức giả: chúng thích đứng cầu nguyện trong các hội đường, hoặc ngoài các ngã ba ngã tư, cho người ta thấy.” Chúa không cấm cầu nguyện nơi công cộng – chính Ngài cũng cầu nguyện trước đám đông. Nhưng Ngài cảnh báo nguy cơ: khi cầu nguyện chỉ để người ta thấy, thì lời cầu nguyện ấy đã trở thành diễn thuyết, thành màn kịch, chứ không còn là cuộc đối thoại thân tình với Cha. “Còn anh, khi cầu nguyện, hãy vào phòng, đóng cửa lại, và cầu nguyện cùng Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo.” Hãy vào phòng – có thể là căn phòng nhỏ trong nhà, hay căn phòng thinh lặng trong tâm hồn. Đóng cửa lại – đóng lại mọi tiếng ồn của thế gian, mọi lo toan, mọi hình ảnh mình muốn trình diễn. Và ở đó, một mình với Cha. Cha hiện diện nơi kín đáo – Ngài không ở nơi ồn ào phô trương, mà ở nơi thầm lặng, nơi con tim chân thật nhất. Khi cầu nguyện như thế, chúng ta không tìm kiếm khán giả, mà tìm kiếm sự gặp gỡ. Và Cha, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại – trả lại bằng sức mạnh nội tâm, bằng sự biến đổi, bằng niềm vui sâu xa mà không ai lấy mất được.
Cuối cùng là ăn chay. “Khi ăn chay, anh em chớ làm bộ rầu rĩ như bọn đạo đức giả: chúng làm cho ra vẻ thiểu não, để thiên hạ thấy là chúng ăn chay.” Ăn chay không phải để khoe sự khổ hạnh, không phải để người ta thương hại hay khâm phục. Ăn chay là để thanh lọc tâm hồn, để kiểm soát thân xác, để nhường chỗ cho Chúa chiếm hữu. “Còn anh, khi ăn chay, nên rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm, để không ai thấy là anh ăn chay ngoại trừ Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo.” Rửa mặt sạch, chải đầu thơm – nghĩa là giữ vẻ ngoài bình thường, vui tươi, để chỉ Cha biết sự hy sinh thầm lặng ấy. Ăn chay kín đáo giúp chúng ta tập trung vào Chúa, chứ không vào cái tôi. Và Cha sẽ trả lại – trả lại bằng sức mạnh chiến thắng cám dỗ, bằng lòng thương xót dồi dào, bằng sự tự do nội tâm.
Anh chị em thân mến, ba việc lành phúc đức này – bố thí, cầu nguyện, ăn chay – chính là ba trụ cột của Mùa Chay. Chúng không phải là những gánh nặng, mà là những con đường dẫn chúng ta trở về với Cha. Tro bụi trên trán hôm nay nhắc chúng ta: “Ngươi là bụi tro, và sẽ trở về bụi tro.” Nhưng cũng chính tro ấy mời gọi chúng ta sống thật thà, sống kín đáo trước mặt Chúa. Đừng sợ bị lãng quên bởi con người, vì Cha trên trời thấu suốt mọi sự. Ngài thấy những giọt nước mắt thầm lặng, những hy sinh không ai hay, những lời cầu nguyện trong đêm khuya. Và Ngài, Đấng công minh, sẽ trả lại gấp bội.
Trong những ngày Mùa Chay này, chúng ta hãy cố gắng sống ba lời mời gọi ấy. Hãy bố thí không cần ai biết – có thể là một nụ cười với người nghèo, một lời an ủi kín đáo, một món quà nhỏ không cần đề tên. Hãy cầu nguyện mỗi ngày trong góc khuất của tâm hồn – dù chỉ vài phút, nhưng chân thành, không diễn kịch. Hãy ăn chay không phải để khổ thân, mà để đói khát Chúa hơn, để nhường chỗ cho Lời Ngài nuôi dưỡng. Và khi làm như thế, chúng ta sẽ cảm nghiệm được điều kỳ diệu: Cha trên trời đang nhìn chúng ta bằng ánh mắt yêu thương, và Ngài sẽ trả lại – không phải bằng những phần thưởng chóng qua, mà bằng chính sự sống đời đời.
Anh chị em thân mến, Mùa Chay là mùa trở về. Trở về từ sự phô trương đến sự chân thật. Trở về từ cái nhìn của người đời đến cái nhìn của Cha. Trở về từ bề ngoài đến nội tâm. Hãy để tro bụi hôm nay là khởi đầu cho một hành trình thâm sâu: hành trình gặp gỡ Cha trong nơi kín đáo. Và khi Phục Sinh đến, chúng ta sẽ không còn là tro bụi nữa, mà là những con người được tái sinh trong ánh sáng Chúa Kitô.
Xin Chúa cho mỗi người chúng ta biết sống Mùa Chay này thật tâm tình, thật thâm thúy, để khi nhìn lại, chúng ta thấy rằng mình đã sống thật với Chúa, và Chúa đã trả lại cho chúng ta gấp bội tình yêu của Ngài.
Lm. Anmai, CSsR
THỨ TƯ LỄ TRO: CHA CỦA ANH, ĐẤNG THẤU SUỐT NHỮNG GÌ KÍN ĐÁO
Hôm nay, chúng ta bước vào Mùa Chay thánh, ngày Thứ Tư Lễ Tro, ngày mà Hội Thánh mời gọi chúng ta nhìn thẳng vào chính mình, nhìn vào thân phận tro bụi của kiếp người. Khi linh mục đặt tro lên trán mỗi người chúng ta và nói: “Hãy nhớ mình là bụi tro, và sẽ trở về bụi tro”, lời ấy không phải là lời đe dọa, nhưng là lời mời gọi tỉnh thức. Tro bụi nhắc nhở chúng ta rằng cuộc đời này ngắn ngủi, mong manh, rằng mọi vinh hoa phù du, mọi danh vọng thế gian rồi cũng tan biến như khói. Nhưng chính trong sự mong manh ấy, Thiên Chúa mời gọi chúng ta trở về với Ngài, trở về bằng cả tấm lòng chứ không phải bằng vẻ bề ngoài.
Tin Mừng hôm nay, thánh Matthêu ghi lại lời Chúa Giêsu trong Bài Giảng Trên Núi, phần dạy về ba việc lành phúc đức: bố thí, cầu nguyện và ăn chay. Chúa không cấm làm những việc ấy – ngược lại, Ngài giả định chúng ta sẽ làm – nhưng Ngài cảnh báo cách thức: đừng phô trương, đừng làm cho thiên hạ thấy. Vì nếu chúng ta làm để được người ta khen, thì phần thưởng đã hết ở đời này rồi. Còn nếu làm vì Chúa, vì tình yêu dành cho Cha trên trời, thì Cha sẽ trả lại, và trả lại gấp bội trong nơi kín đáo của tâm hồn.
Anh chị em ơi, chúng ta hãy dừng lại một chút để chiêm ngắm lời Chúa: “Khi làm việc lành phúc đức, anh em phải coi chừng, chớ có phô trương cho thiên hạ thấy”. Câu nói ấy như một nhát dao cắt vào lòng kiêu hãnh của chúng ta. Ai trong chúng ta chưa từng có lúc làm việc tốt, nhưng trong lòng lại mong người khác thấy, mong được khen ngợi? Ai chưa từng bố thí một cách hào phóng trước đám đông, nhưng lại tính toán thiệt hơn trong thầm kín? Ai chưa từng cầu nguyện dài dòng ở nơi công cộng, nhưng lại thờ ơ với Chúa khi ở một mình? Và ai chưa từng ăn chay, giữ chay, nhưng lại làm bộ mặt rầu rĩ để người ta biết mình đang hy sinh? Đó chính là cạm bẫy của đạo đức giả mà Chúa Giêsu gọi là “bọn đạo đức giả”. Chúng đã được phần thưởng rồi – phần thưởng là tiếng khen của người đời, là sự ngưỡng mộ chóng tàn, là cảm giác mình hơn người. Nhưng phần thưởng ấy không bền, không sâu, không đưa ta đến với Thiên Chúa.
Chúa Giêsu mời gọi chúng ta một con đường khác: con đường kín đáo, con đường của tâm tình chân thật. Với việc bố thí, Ngài dạy: “Đừng cho tay trái biết việc tay phải làm”. Tay phải làm việc tốt, tay trái đừng biết – nghĩa là đừng để cái tôi kiêu ngạo chen vào, đừng để sự tự mãn làm ô uế hành động bác ái. Bố thí không phải là khoe khoang lòng tốt, mà là chia sẻ vì thương xót, vì nhận ra nơi người nghèo chính là Chúa Kitô đang đói, đang khát, đang trần truồng. Khi chúng ta bố thí trong kín đáo, Cha trên trời thấy, và Ngài trả lại bằng bình an nội tâm, bằng ơn tha thứ, bằng tình yêu sâu thẳm hơn.
Rồi đến cầu nguyện. Chúa nói: “Khi cầu nguyện, hãy vào phòng, đóng cửa lại, và cầu nguyện cùng Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo”. Phòng kín ở đây không chỉ là căn phòng vật lý, mà là căn phòng tâm hồn. Hãy đóng cửa lại trước mọi xao lãng, trước mọi lo toan, trước cả những suy nghĩ kiêu hãnh. Hãy vào nơi sâu thẳm nhất của lòng mình, nơi chỉ có Chúa và mình. Ở đó, không cần lời lẽ hoa mỹ, không cần cử chỉ dài dòng. Chỉ cần tâm tình con cái thưa với Cha: “Lạy Cha, con là kẻ tội lỗi, con cần Cha”. Cầu nguyện kín đáo không phải là trốn tránh cộng đoàn, mà là nuôi dưỡng mối tương quan cá vị với Chúa, để khi ra khỏi phòng kín, chúng ta mang theo Chúa đến với anh em.
Và cuối cùng, ăn chay. Chúa dạy: “Khi ăn chay, nên rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm, để không ai thấy là anh ăn chay ngoại trừ Cha của anh”. Ăn chay không phải là làm khổ thân xác để khoe mẽ, không phải là mang bộ mặt thiểu não để người ta thương hại hay khâm phục. Ăn chay là hãm mình để tâm hồn tỉnh táo, để nhận ra rằng không phải bằng bánh mà thôi con người sống, nhưng bằng mọi lời Chúa phán. Ăn chay là từ bỏ những gì dư thừa để nhường cho người khác, là từ bỏ tội lỗi để lòng nhẹ nhàng hơn. Khi chúng ta ăn chay trong niềm vui kín đáo, Cha trên trời thấy, và Ngài ban cho chúng ta sức mạnh để vượt qua cám dỗ, để yêu thương nhiều hơn.
Anh chị em thân mến, ba việc bố thí, cầu nguyện, ăn chay chính là ba trụ cột của Mùa Chay. Chúng không phải là những bổn phận nặng nề, mà là những con đường dẫn ta đến với Chúa Cha. Bố thí mở lòng ta ra với anh em, cầu nguyện nối kết ta với Chúa, ăn chay thanh luyện ta khỏi những ràng buộc của xác thịt. Khi ba việc ấy được thực hiện trong kín đáo, chúng trở nên lời cầu nguyện sống động, trở nên hy lễ đẹp lòng Chúa.
Nhưng để sống được như thế, chúng ta cần ơn Chúa. Vì chính chúng ta yếu đuối, dễ sa vào thói đạo đức giả. Chúng ta dễ làm việc tốt vì muốn được khen, dễ cầu nguyện vì muốn người ta thấy mình đạo đức, dễ ăn chay vì muốn chứng tỏ mình mạnh mẽ. Vì thế, hôm nay, khi lãnh nhận tro trên trán, chúng ta hãy thầm thĩ với Chúa: “Lạy Chúa, con là bụi tro, nhưng Chúa đã nâng con lên từ tro bụi. Xin cho con biết trở về với Chúa bằng cả tấm lòng, chứ không phải bằng vẻ bề ngoài. Xin cho con biết sống ba việc lành này trong kín đáo, để Cha trên trời là Đấng thấu suốt mọi sự kín đáo, sẽ trả lại cho con”.
Mùa Chay là mùa trở về. Trở về với chính mình, nhận ra tội lỗi. Trở về với anh em, chia sẻ yêu thương. Trở về với Chúa Cha, nương náu trong tình yêu Ngài. Hãy để tro bụi hôm nay trở thành khởi đầu cho một hành trình sám hối chân thành. Hãy để những ngày chay tịnh này giúp chúng ta xé lòng chứ không chỉ xé áo, như lời ngôn sứ Gioen đã nói: “Hãy xé tâm hồn, chớ đừng xé áo các ngươi”.
Anh chị em ơi, Chúa Giêsu đã đi trước chúng ta trong sa mạc bốn mươi ngày, ăn chay cầu nguyện, chiến thắng cám dỗ. Ngài mời gọi chúng ta theo Ngài, không phải bằng sức riêng, mà bằng ơn Chúa Thánh Thần. Hãy bước vào Mùa Chay với tâm tình khiêm nhường, với niềm tin rằng Cha trên trời đang chờ đợi chúng ta trong nơi kín đáo. Và khi chúng ta trở về với Ngài, Ngài sẽ ôm lấy chúng ta, tha thứ, chữa lành, và ban cho chúng ta niềm vui Phục Sinh.
Lạy Chúa Giêsu, xin dạy chúng con biết yêu mến Cha trong kín đáo, biết bố thí mà không mong đền đáp, biết cầu nguyện mà không phô trương, biết ăn chay mà vẫn vui tươi vì Cha đang ở cùng. Xin cho chúng con sống Mùa Chay này thật sâu sắc, để khi Phục Sinh đến, chúng con được cùng Chúa sống lại trong sự sống mới.
Lm. Anmai, CSsR
TRỞ VỀ TRONG CÕI LẶNG CỦA TÌNH YÊU: TỰ TÌNH TRO BỤI VÀ HY VỌNG
Thưa anh chị em, hôm nay, khi chúng ta cúi đầu nhận một chút tro trên đỉnh đầu, đó không phải là một nghi thức trang trí hay một thói quen tôn giáo vô hồn. Tiếng “rắc” nhẹ của hạt tro rơi trên tóc, cái cảm giác lành lạnh hay khô khốc của nó như một lời nhắc nhở sắc lẹm về thân phận mong manh của kiếp người. Chúng ta bước vào Mùa Chay không phải để phô diễn sự thánh thiện bên ngoài, mà để thực hiện một cuộc hành trình “lội ngược dòng” – ngược dòng đời hối hả để trở về với cái tâm điểm của tâm hồn, nơi chỉ còn ta với Chúa. Tin Mừng hôm nay không đưa ra những luật lệ khắt khe, nhưng là một lời mời gọi thiết tha về sự “kín đáo”. Một sự kín đáo đầy tình tự, nơi mà mọi việc lành không còn là công cụ để đánh bóng cái tôi, nhưng là nhịp cầu nối kết trái tim yếu đuối của con người với trái tim bao dung của Thiên Chúa.
Mùa Chay bắt đầu bằng tro bụi, nhưng đích đến là ánh sáng Phục Sinh. Tuy nhiên, để chạm tới ánh sáng ấy, ta buộc phải đi qua bóng tối của lòng mình. Đức Giê-su đã nhắc chúng ta ba cột trụ: bố thí, cầu nguyện và ăn chay. Thế nhưng, Người không nói về kỹ thuật thực hiện, Người nói về thái độ của con tim. “Đừng cho tay trái biết việc tay phải làm.” Ôi, cái nghịch lý tuyệt vời của tình yêu! Trong một thế giới mà người ta sống bằng hình ảnh, bằng những lượt “like”, bằng sự tung hô trên mạng xã hội, thì lời Chúa vang lên như một gáo nước lạnh dội vào cái tôi kiêu hãnh của chúng ta. Chúa bảo chúng ta hãy làm việc lành như một hơi thở tự nhiên, không tính toán, không cần người đời ghi danh tạc tượng. Bởi vì khi chúng ta cố tình để người ta thấy, nghĩa là chúng ta đã nhận đủ phần thưởng của mình bằng những lời khen rỗng tuếch, và vô tình đóng sập cửa lòng trước phần thưởng vĩnh cửu của Thiên Chúa.
Anh chị em thân mến, có bao giờ chúng ta tự hỏi, tại sao Chúa lại yêu chuộng sự kín đáo đến thế? Phải chăng vì Thiên Chúa của chúng ta là Đấng “thấu suốt những gì kín đáo”? Trong bóng tối của căn phòng đóng kín, trong sự thinh lặng của một tâm hồn không còn tiếng ồn ào của tham vọng, Thiên Chúa mới có thể lên tiếng. Cầu nguyện không phải là đọc cho dài, không phải là kể lể để Chúa biết nhu cầu của ta, vì Ngài biết rõ hơn cả chính ta. Cầu nguyện là sự gặp gỡ của hai cái nghèo: cái nghèo hèn của thụ tạo và cái nghèo tự hạ của Thiên Chúa. Khi ta đóng cửa phòng lại, ta cũng đang đóng cửa trước những xao động của thế gian, để chỉ còn một mình ta đối diện với Đấng là nguồn cội của mình. Đó là lúc ta không còn phải diễn kịch, không còn phải mang mặt nạ của một người đạo đức giả, mà chỉ đơn giản là một đứa con hoang đàng đang khao khát hơi ấm từ vòng tay Cha.
Ăn chay cũng vậy, Chúa nhắc chúng ta “hãy rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm”. Đây là một cái nhìn đầy nhân bản và tinh tế. Ăn chay không phải là hành hạ xác thịt để ra vẻ đau khổ, nhằm gây áp lực với Chúa hay để người đời thương hại. Ăn chay đúng nghĩa là một cuộc thanh tẩy nội tâm. Chúng ta nhịn một bữa ăn không phải để tiết kiệm tiền, mà để nhận ra rằng “người ta sống không chỉ nhờ cơm bánh”. Chúng ta nhịn cái tôi, nhịn sự nóng nảy, nhịn những lời chỉ trích để tâm hồn được thanh thoát. Cái vẻ mặt rạng rỡ khi ăn chay mà Chúa đòi hỏi chính là dấu chỉ của một niềm vui thâm sâu – niềm vui của người đang tìm lại được sự tự do đích thực, không còn bị xích xiềng bởi những đam mê bất chính. Một khuôn mặt tươi tắn khi tâm hồn đang chiến đấu với bản ngã chính là lễ tế đẹp nhất dâng lên Ngài.
Nhìn vào hạt tro bụi hôm nay, ta thấy cả một kiếp người thu nhỏ. “Hỡi người, hãy nhớ mình là tro bụi, và sẽ trở về bụi tro.” Lời ấy nghe có vẻ bi quan, nhưng thực chất lại là lời giải thoát. Khi nhận ra mình là tro bụi, ta không còn lý do gì để kiêu căng, để hận thù hay để tranh giành hơn thua. Mọi vinh hoa phú quý, mọi danh vọng hão huyền rồi cũng sẽ theo gió bay đi như những hạt tro này. Nhưng, có một điều diệu kỳ: tro bụi này đã được Thiên Chúa hà hơi sống, đã được máu Đức Ki-tô cứu chuộc. Chúng ta là bụi tro, nhưng là “bụi tro được Thiên Chúa yêu mến”. Chính tình yêu ấy làm cho bụi tro có giá trị vĩnh cửu. Mùa Chay không phải là mùa của sự u sầu ủy mị, mà là mùa của hy vọng, mùa để ta dọn dẹp những rác rưởi của tội lỗi để hạt giống ân sủng được nảy mầm.
Anh chị em hãy nhìn kỹ vào đôi bàn tay mình. Đôi tay này đã làm được bao nhiêu việc thiện một cách kín đáo? Hay chúng ta chỉ sẵn sàng ra tay khi có sự chứng kiến của đám đông? Tin Mừng hôm nay mời gọi chúng ta một lối sống “vô danh”. Hãy là những tông đồ âm thầm, những người gieo vãi yêu thương mà không cần thu hoạch sự biết ơn. Khi ta làm một việc tốt mà chỉ có Chúa biết, đó là lúc ta đang xây dựng kho tàng trên trời. Và kỳ lạ thay, chính trong sự kín đáo đó, tâm hồn ta lại cảm thấy bình an nhất. Sự bình an không đến từ sự công nhận của xã hội, nhưng đến từ cái gật đầu của Đấng ngự trong nơi sâu thẳm nhất của lòng ta.
Chúng ta đang sống trong một thời đại mà sự ồn ào đã trở thành một thứ bạo lực tinh thần. Người ta sợ thinh lặng, sợ phải đối diện với chính mình. Nhưng Mùa Chay buộc chúng ta phải dừng lại. Hãy dừng lại để nghe tiếng khóc của những người nghèo khổ mà ta đã vô tình bước qua. Hãy dừng lại để nghe tiếng thở dài của người thân trong gia đình mà ta đã quá bận rộn để lắng nghe. Bố thí không chỉ là cho tiền bạc, mà là cho đi thời gian, cho đi sự cảm thông, và cho đi cái tôi ích kỷ của mình. Đừng khua chiêng đánh trống bằng những lời kể công, nhưng hãy âm thầm như sương đêm thấm vào đất, làm cho cuộc đời này bớt khô cằn và thêm chút tình người. Đó chính là cách chúng ta làm cho tro bụi nở hoa.
Lạy Chúa, bước vào Mùa Chay thánh này, xin cho chúng con một trái tim mới. Xin đừng để chúng con trở thành những “diễn viên” trên sân khấu đức tin, nhưng là những người con thật thà trước mặt Cha. Xin dạy chúng con biết yêu sự kín đáo, biết quý trọng những phút giây thinh lặng bên cung thánh lòng mình. Ước gì mỗi hạt tro rơi trên đầu chúng con hôm nay sẽ biến thành những hạt giống của lòng sám hối chân thành. Để rồi qua bốn mươi ngày tập luyện chiến đấu thiêng liêng, chúng con không chỉ trở nên sạch tội, mà còn trở nên giống Chúa hơn – một Thiên Chúa luôn âm thầm yêu thương, âm thầm hy sinh và âm thầm phục sinh trong đời sống của mỗi chúng con. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
BỐ THÍ – CẦU NGUYỆN – ĂN CHAY: NHỮNG ĐIỀU KÍN ĐÁO TRƯỚC MẶT CHA TRÊN TRỜI
Hôm nay, chúng ta bước vào Thứ Tư Lễ Tro, ngày mở đầu Mùa Chay thánh. Tro bụi trên trán mỗi người chúng ta không chỉ nhắc nhớ rằng “con người là tro bụi và sẽ trở về tro bụi”, mà còn là lời mời gọi tha thiết: “Hãy xé lòng chứ đừng xé áo” (Ge 2,13). Đó là lời mời gọi trở về tận đáy lòng, nơi chỉ có một mình Thiên Chúa nhìn thấu. Và Tin Mừng hôm nay, từ Bài Giảng Trên Núi của Chúa Giêsu theo thánh Mát-thêu, chính là kim chỉ nam cho hành trình Mùa Chay ấy: bố thí, cầu nguyện, ăn chay – ba trụ cột của đời sống đạo đức – nhưng phải được thực hiện trong kín đáo, trước mặt Cha trên trời, chứ không phải để phô trương cho thiên hạ thấy.
Chúa Giêsu không lên án việc bố thí, cầu nguyện hay ăn chay. Những việc ấy vốn là những biểu hiện cao đẹp của lòng đạo đức Do Thái thời bấy giờ. Nhưng Ngài cảnh báo gay gắt về một căn bệnh nguy hiểm: đạo đức giả. Những người đạo đức giả làm việc lành không vì Thiên Chúa, mà vì được người ta khen ngợi. Họ “khua chiêng đánh trống” khi bố thí, đứng dài nơi ngã ba đường để cầu nguyện, làm bộ mặt rầu rĩ khi ăn chay. Họ đã nhận phần thưởng rồi – phần thưởng chóng qua của lời khen từ miệng người. Còn phần thưởng thật sự từ Cha trên trời thì họ đã đánh mất.
Anh chị em ơi, chúng ta có bao giờ tự hỏi lòng mình: Tôi làm việc lành vì ai? Vì Chúa hay vì cái tôi? Có những lúc chúng ta bố thí, nhưng trong lòng lại mong người nhận biết ơn, hoặc kể lể cho người khác nghe. Có những lúc chúng ta cầu nguyện, nhưng lại chọn chỗ đông người để mọi người thấy mình sốt sắng. Có những lúc ăn chay, nhưng lại than vãn để mọi người thương hại. Đó chính là lúc “tay trái biết việc tay phải làm”, là lúc chúng ta đã rơi vào cạm bẫy của đạo đức giả. Chúa Giêsu nói rõ: “Chúng đã được phần thưởng rồi”. Phần thưởng ấy là lời khen, là sự ngưỡng mộ, là cảm giác mình “hơn người”. Nhưng phần thưởng ấy mong manh, chóng tàn. Khi ánh sáng ban ngày tắt, khi đám đông tan đi, lòng ta vẫn trống rỗng.
Chúa mời gọi chúng ta một con đường khác: con đường kín đáo. “Khi bố thí, đừng cho tay trái biết việc tay phải làm”. Hãy làm một cách âm thầm, tự nhiên, như hơi thở của tình yêu. Đừng tính toán, đừng khoe khoang. Hãy để việc bố thí trở thành một cử chỉ của trái tim, chạm đến nỗi đau của anh em mình mà không cần ai biết. Vì Cha trên trời, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, Ngài thấy hết. Và Ngài sẽ trả lại cho ta – không phải bằng tiền bạc hay danh vọng, mà bằng chính sự hiện diện của Ngài, bằng bình an sâu thẳm, bằng ân sủng dồi dào.
Còn cầu nguyện? Chúa bảo: “Hãy vào phòng, đóng cửa lại, và cầu nguyện cùng Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo”. Phòng kín ở đây không chỉ là căn phòng vật lý, mà là căn phòng lòng mình. Hãy đóng cửa lại trước mọi ồn ào, trước mọi lo toan, trước cả những suy nghĩ tự phụ. Hãy để mình ở một mình với Chúa, như người con trở về trong vòng tay Cha. Cầu nguyện đích thực không phải là những lời dài dòng, không phải là những tư thế đẹp đẽ để người ta thấy. Cầu nguyện là cuộc gặp gỡ tình yêu, là lắng nghe và để Chúa nói với lòng ta. Khi ta cầu nguyện kín đáo, Cha trên trời sẽ trả lại cho ta – trả lại bằng sức mạnh nội tâm, bằng sự thanh thản giữa bão tố cuộc đời.
Và ăn chay? Chúa dạy: “Khi ăn chay, nên rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm, để không ai thấy là anh ăn chay, ngoại trừ Cha của anh”. Ăn chay không phải là tự hành xác, không phải là làm cho mặt mày xanh xao để người ta thương hại. Ăn chay là từ bỏ những gì dư thừa để lòng nhẹ nhàng hơn, để hướng về Chúa nhiều hơn. Hãy giữ vẻ ngoài vui tươi, vì niềm vui thật sự đến từ việc biết mình đang thuộc về Chúa. Ăn chay kín đáo giúp ta tập trung vào điều thiết yếu: tình yêu Thiên Chúa và tình thương tha nhân. Và Cha trên trời, Đấng thấy trong kín đáo, sẽ ban cho ta sức mạnh để chiến thắng những đam mê, những thói quen xấu.
Anh chị em thân mến, Mùa Chay này, tro bụi trên trán nhắc ta nhớ đến sự mong manh của kiếp người. Nhưng tro bụi ấy cũng là lời mời gọi trở về với Đấng Tạo Hóa. Chúng ta không phải là những kẻ đạo đức giả tìm phần thưởng chóng qua. Chúng ta là con cái của Cha trên trời, Đấng yêu thương ta đến mức thấu suốt cả những góc khuất sâu thẳm nhất trong lòng ta. Ngài không cần ta phô trương. Ngài chỉ cần ta chân thật.
Hãy để Mùa Chay này là mùa của sự chân thật. Hãy bố thí mà không mong đền đáp. Hãy cầu nguyện mà không cần ai chứng kiến. Hãy ăn chay mà vẫn giữ nụ cười trên môi. Vì khi ta làm như thế, Cha trên trời sẽ trả lại cho ta – trả lại gấp bội bằng chính sự sống đời đời.
Hôm nay, khi tro được vẽ trên trán anh chị em, hãy thầm thĩ trong lòng: “Lạy Chúa, con là tro bụi, nhưng con thuộc về Cha. Xin Cha nhìn thấu lòng con, và dẫn con đi trong sự thật của Cha”.
Mùa Chay là mùa trở về. Trở về với Cha trong kín đáo. Trở về với chính mình trong chân thật. Trở về với anh em trong yêu thương âm thầm. Và khi ta trở về như thế, ta sẽ tìm thấy phần thưởng lớn lao nhất: chính Thiên Chúa, Đấng thấu suốt mọi sự, đang ở với ta.
Xin Chúa ban cho mỗi chúng ta một Mùa Chay thánh thiện, sâu lắng, kín đáo trước mặt Cha. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
HÀNH TRÌNH TỪ BỤI TRO ĐẾN ÁNH SÁNG: CUỘC TRỞ VỀ TRONG CÕI LẶNG
Lạy Chúa, xin thương xót con theo lòng nhân hậu Chúa, xin xóa tội con theo lượng cả đức từ. Hôm nay, trong bầu khí trầm mặc của ngày thứ Tư Lễ Tro, khi những hạt tro xám được rắc lên đầu, chúng ta không chỉ cử hành một nghi thức tôn giáo thường niên, mà chúng ta đang cùng nhau bước vào một cuộc đại phẫu thuật tâm linh. Tiếng ngôn sứ Giô-en vang vọng từ ngàn xưa như một hồi kèn thúc giục: “Hãy xé lòng chứ đừng xé áo”. Lời ấy không chỉ là một lời khuyên, mà là một mệnh lệnh cứu rỗi cho những linh hồn đang mệt mỏi vì những hào nhoáng bên ngoài. Chúng ta đang sống trong một thời đại mà cái “vẻ bề ngoài” đã trở thành một thứ tôn giáo mới. Người ta trưng trổ mọi thứ, từ bữa ăn, giấc ngủ đến cả những việc thiện nguyện lên mạng xã hội để tìm kiếm những cái “like”, những lời tung hô phù phiếm. Giữa bối cảnh đó, bài Tin Mừng theo thánh Mát-thêu hôm nay dội vào lòng chúng ta như một gáo nước lạnh, làm thức tỉnh những ai đang ngủ quên trong sự giả hình: “Anh em phải coi chừng, chớ có phô trương cho thiên hạ thấy”.
Cái cám dỗ “cho người ta thấy” là một thứ nọc độc êm ái, nó len lỏi vào cả những hành vi thánh thiêng nhất. Thầy Giê-su không bảo chúng ta đừng làm việc lành, Ngài chỉ bảo hãy “coi chừng” cái động cơ đằng sau đó. Khi chúng ta bố thí với mục đích để được khen ngợi, chúng ta không còn là những người phục vụ tình yêu, mà là những kẻ buôn bán danh dự. Chúng ta dùng tiền bạc của Chúa để mua lấy sự ngưỡng mộ cho chính mình. Thầy bảo: “Chúng đã được phần thưởng rồi”. Một phần thưởng thật rẻ rúng! Đó là những tiếng vỗ tay sẽ tắt ngấm khi chúng ta bước ra khỏi cuộc đời này. Thiên Chúa của chúng ta là Đấng “thấu suốt những gì kín đáo”, Ngài không cần những bản báo cáo thành tích dài dằng dặc, Ngài chỉ cần một nhịp đập chân thành của con tim. Mùa Chay gọi chúng ta hãy dũng cảm tháo bỏ chiếc mặt nạ đạo đức, để đối diện với cái “tôi” trần trụi, yếu đuối và đầy những lầm lỗi đang ẩn nấp sau những lời kinh bóng bẩy.
“Đừng cho tay trái biết việc tay phải làm”. Lời dạy này thâm thúy đến mức khiến ta phải rùng mình. Không chỉ là giấu người khác, mà là giấu cả chính mình. Đừng để cái tôi của mình kịp nhận ra mình vừa làm một việc tốt, để nó không có cơ hội mà vênh râu tự đắc. Khi ta làm ơn mà lòng vẫn còn ghi tạc, vẫn còn mong chờ một sự hàm ơn, hay thậm chí chỉ là một sự tự mãn ngấm ngầm trong thâm tâm, thì việc thiện ấy đã bị vấy bẩn bởi bụi bặm của lòng kiêu ngạo. Sự kín đáo mà Chúa Giê-su đòi hỏi chính là sự quên mình tuyệt đối. Một sự quên mình đến mức coi việc thực thi bác ái là một lẽ tự nhiên như nhịp thở, như dòng máu chảy trong huyết quản, không có gì đáng để kể công. Mùa Chay là thời gian để chúng ta tập luyện cái “quên” thánh thiện đó: quên đi những công trạng của mình để nhớ về công nghiệp vô biên của Chúa Ki-tô trên Thập giá.
Hãy nói về lời cầu nguyện, hơi thở của linh hồn. Chúa Giê-su bảo hãy “vào phòng, đóng cửa lại”. Căn phòng ấy chính là thẳm sâu tâm hồn chúng ta, nơi mà không một tiếng ồn ào nào của thế gian có thể lọt vào, nơi mà mọi tước vị, bằng cấp, địa vị xã hội đều phải để lại ngoài cửa. Khi ta đóng cửa thế gian lại, ta mới có thể mở cửa trời ra. Đạo đức giả trong cầu nguyện là khi ta dùng những lời lẽ hoa mỹ để gây ấn tượng với người xung quanh, hoặc thậm chí là để “mặc cả” với Chúa. Chúng ta đứng cầu nguyện ở “ngã ba ngã tư” cuộc đời không chỉ bằng đôi chân, mà bằng cái tâm thế luôn muốn mình là trung tâm của sự chú ý. Mùa Chay này, xin cho mỗi chúng ta tìm lại được “căn phòng kín” của mình. Đó có thể là một góc nhà thờ vắng lặng, một phút thinh lặng trên đường đi làm, hay một khoảng lặng trước khi đi ngủ. Ở đó, ta không cần nói nhiều, chỉ cần hiện diện. Chúa không cần những bài diễn văn, Ngài cần sự phó thác. Sự hiện diện trong kín đáo chính là lúc ta để cho Thánh Thần cầu nguyện trong ta bằng những tiếng rên siết khôn tả.
Ăn chay, một thực hành mà đôi khi chúng ta đã biến nó thành một gánh nặng luật lệ hoặc một hình thức khoe khoang sự khắc khổ. “Đừng làm bộ rầu rĩ như bọn đạo đức giả”. Có những người ăn chay mà làm cho cả nhà cùng khổ lây vì sự gắt gỏng, khó chịu, hay cố ý để cho mọi người thấy mình đang hy sinh to lớn lắm. Chúa bảo: “Hãy rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm”. Một hình ảnh đẹp làm sao! Ăn chay theo tinh thần Tin Mừng là một cuộc lễ hội của tự do. Ta nhịn ăn một bữa không phải để tiết kiệm, mà để “nới rộng” trái tim. Cái bụng đói phải trở thành lời nhắc nhở về cơn đói Thiên Chúa. Nếu ta nhịn thịt mà lại “ăn thịt” anh chị em mình bằng những lời chỉ trích, nói xấu; nếu ta nhịn uống mà lại say sưa trong những tham vọng bất chính, thì sự ăn chay đó chỉ là một hình thức ăn kiêng vô hồn. Ăn chay đúng nghĩa phải đi đôi với sự từ bỏ cái “tôi” ích kỷ. Khi ta bớt đi những nhu cầu hưởng thụ của bản thân, ta mới có dư dật tình thương để trao ban cho người khác. Hãy để khuôn mặt rạng rỡ của bạn chứng minh rằng: Thiên Chúa mới là nguồn vui đích thực, chứ không phải là những thứ vật chất chóng qua.
Tro bụi xức trên đầu hôm nay là một lời nhắc nhở về nguồn gốc và cùng đích của con người. “Hỡi người, hãy nhớ mình là bụi tro”. Lời ấy nghe có vẻ bi thảm, nhưng thực chất lại là một chân lý giải thoát. Khi nhận ra mình chỉ là tro bụi, chúng ta sẽ thôi không còn bon chen, thôi không còn thù hận, thôi không còn ảo tưởng về quyền lực của chính mình. Mọi tranh giành hơn thua, mọi giận hờn oán ghét đều trở nên vô nghĩa trước sự thật của cái chết. Tuy nhiên, tro bụi của ngày hôm nay không phải là tro bụi của sự hủy diệt, mà là tro bụi đã được chúc lành. Thiên Chúa đã dùng bụi đất để tạo dựng nên con người và hà hơi sống vào đó. Mùa Chay là lúc chúng ta để Chúa “hà hơi” một lần nữa vào đống tro tàn của đời mình, để những gì đã chết chóc, khô héo vì tội lỗi được hồi sinh. Đừng nhìn vào tro bụi với sự sợ hãi, nhưng hãy nhìn với lòng biết ơn, vì chính từ tro bụi này, Chúa sẽ làm cho nảy sinh mầm sống vinh quang.
Chúng ta hãy tự hỏi: Trong suốt một năm qua, chúng ta đã bao nhiêu lần “diễn kịch” trước mặt Chúa và tha nhân? Chúng ta đã bao nhiêu lần làm việc tốt chỉ để mong nhận lại một lời cảm ơn? Chúng ta đã bao nhiêu lần cầu nguyện nhưng lòng trí vẫn mải mê theo đuổi những toan tính trần tục? Mùa Chay không phải là thời gian để chúng ta lún sâu vào sự mặc cảm tội lỗi, nhưng là để chúng ta can đảm bước ra khỏi sự giả dối. Sự thật sẽ giải phóng anh em. Và sự thật đầu tiên chúng ta cần đối diện chính là: Chúng ta là những tội nhân cần được yêu thương. Khi chúng ta chấp nhận sự thật đó, chúng ta không còn nhu cầu phải phô trương nữa. Một đứa trẻ đứng trước cha mình không cần phải khoe khoang những gì nó không có, nó chỉ cần chạy vào lòng cha và cảm nhận hơi ấm. Đó chính là tinh thần của Mùa Chay.
Hãy nhìn vào Thập giá Chúa Ki-tô – đó là bài giảng hùng hồn nhất về sự “kín đáo”. Con Thiên Chúa đã không chọn xuống thế trong vinh quang rực rỡ, nhưng trong một hang lừa nghèo hèn. Ngài không chọn con đường quyền lực để cứu độ, nhưng chọn con đường của sự vâng phục đến nỗi bằng lòng chịu chết. Trên đồi Can-vê, Ngài bị tước đoạt tất cả, bị khinh khi, bị đóng đinh giữa hai tên trộm cướp. Đó là sự “kín đáo” tột cùng của Tình Yêu. Tình yêu không cần lên tiếng, không cần phô trương công trạng. Thập giá chính là nơi “tay trái không biết việc tay phải làm”, vì Ngài đã hiến dâng tất cả mà không giữ lại gì cho chính mình. Bước vào Mùa Chay là bước vào hành trình đi lên đồi Can-vê cùng với Chúa, để học cách yêu bằng một tình yêu không vụ lợi, một tình yêu dám chấp nhận bị lãng quên để cho người khác được sống.
Mùa Chay năm nay, giáo xứ chúng ta, cộng đoàn chúng ta hãy quyết tâm thay đổi. Đừng để Lễ Tro chỉ là một thói quen đến rồi đi. Đừng để những hạt tro này bị rửa trôi ngay sau khi chúng ta rời khỏi nhà thờ mà không để lại một dấu ấn nào trong tâm hồn. Hãy thực hiện một cuộc “tổng vệ sinh” nội tâm. Hãy quét sạch những mạng nhện của sự giả hình, hãy lau chùi những vết ố của lòng ích kỷ. Và nhất là, hãy mở toang cửa sổ tâm hồn để đón nhận luồng gió của Thánh Thần. Nếu bạn đang có ý định giúp đỡ một ai đó, hãy làm ngay một cách âm thầm. Nếu bạn đang giận hờn một ai đó, hãy cầu nguyện cho họ trong kín đáo trước khi tìm cách hòa giải. Nếu bạn đang cảm thấy trống rỗng, hãy tìm đến với Bí tích Hòa giải để được Chúa chữa lành. Đừng sợ người đời không biết đến công đức của bạn, vì “Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại cho anh”.
Hãy nhớ rằng, đích đến của Mùa Chay không phải là ngày thứ Tư Lễ Tro, cũng không phải là ngày Thứ Sáu Tuần Thánh, mà là Đại lễ Phục Sinh. Ánh sáng của sự sống lại chỉ có thể bùng lên từ đống tro tàn của sự từ bỏ. Không có cái chết cho cái tôi, sẽ không có sự phục sinh cho tâm hồn. Mỗi ngày trong Mùa Chay là một bước chân đưa chúng ta về gần hơn với ánh sáng đó. Hãy kiên nhẫn với chính mình, vì cuộc hoán cải không diễn ra trong một sớm một chiều. Đó là một nỗ lực bền bỉ, một sự thưa “vâng” liên lỉ với ơn Chúa. Khi chúng ta rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm để bước đi trong Mùa Chay, chúng ta đang làm cho thế giới này bớt đi sự u ám và thêm vào đó niềm hy vọng của những người con cái Chúa.
Lạy Chúa Giê-su, xin giúp chúng con hiểu rằng giá trị của chúng con không nằm ở những gì chúng con phô diễn ra bên ngoài, nhưng nằm ở chỗ chúng con là ai trước mặt Chúa. Xin cho tro bụi này thấm vào tâm trí chúng con, để chúng con biết khiêm hạ. Xin cho ba thực hành: bố thí, cầu nguyện và ăn chay trở thành ba nhịp đập của trái tim chúng con trong Mùa Chay này. Xin đừng để chúng con trở thành những “mồ mả tô vôi”, bên ngoài đẹp đẽ nhưng bên trong đầy xương xẩu chết chóc. Nhưng xin biến đổi chúng con thành những cung điện sống động, nơi Chúa có thể ngự trị trong sự kín đáo và thánh thiêng. Xin cho chúng con biết yêu sự thinh lặng, biết quý trọng những phút giây riêng tư với Chúa, và biết xả thân cho anh chị em mà không mảy may nghĩ đến tư lợi.
Cuối cùng, ước gì mỗi chúng ta sau khi kết thúc thánh lễ này, ra về với một tâm hồn nhẹ nhàng hơn. Nhẹ nhàng vì đã trút bỏ được gánh nặng của sự giả hình, nhẹ nhàng vì biết mình được yêu thương dù chỉ là tro bụi. Chúng ta hãy bắt đầu hành trình bốn mươi ngày này với một nụ cười kín đáo, một đôi tay sẵn sàng và một trái tim luôn hướng về cõi trời. Chúc anh chị em một Mùa Chay thánh thiện, đậm đà tình Chúa và nồng ấm tình người. Ước gì tất cả chúng ta sẽ gặp lại nhau trong niềm vui vỡ òa của đêm cực thánh Phục Sinh, khi mà mọi sự kín đáo sẽ được phơi bày trong ánh sáng vinh quang của Thiên Chúa.
Lạy Chúa, con đây là tro bụi, nhưng là tro bụi được Chúa yêu thương. Xin hãy làm cho con nên mới. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
HÃY TRỞ VỀ TRONG THINH LẶNG – CON ĐƯỜNG CỦA TRO BỤI, CỦA SỰ THẬT VÀ CỦA TÌNH YÊU KÍN ĐÁO
Thứ Tư Lễ Tro mở ra trước mắt chúng ta không phải là một nghi thức để ngắm nhìn, không phải là một buổi lễ để khoe mình đã bước vào Mùa Chay sớm hơn ai, lại càng không phải là một dấu hiệu đạo đức để người khác nhận ra ta là người có đạo. Tro trên đầu hôm nay không được đặt để người ta nhìn thấy, nhưng để chính ta cảm thấy. Cảm thấy cái lạnh của tro chạm vào da thịt, cảm thấy cái nhẹ hẫng của một nắm bụi mỏng manh, và sâu hơn nữa, cảm thấy sự thật trần trụi về chính đời mình: “Ngươi là bụi tro, và sẽ trở về bụi tro.” Không ai thoát khỏi sự thật đó. Không danh phận, không chức vụ, không tiếng khen, không cả những việc lành phúc đức mà ta từng làm, có thể cứu ta khỏi sự mong manh tận căn của kiếp người.
Mùa Chay bắt đầu bằng tro, không phải bằng ánh sáng rực rỡ. Bởi vì Thiên Chúa không bước vào đời ta bằng hào quang, nhưng bằng sự thật. Tro là sự thật. Tro nói với ta rằng ta có thể xây bao nhiêu công trình, có thể làm bao nhiêu điều được khen ngợi, có thể giữ bao nhiêu luật lệ bề ngoài, nhưng cuối cùng, tất cả đều tan thành bụi. Và chính trong cái bụi đó, Thiên Chúa muốn gặp ta. Không phải khi ta đứng trên cao, không phải khi ta được người đời tán thưởng, mà là khi ta dám cúi xuống nhìn vào sự nghèo nàn thật của mình.
Tin Mừng hôm nay của thánh Mát-thêu không nói nhiều về tro, nhưng lại nói rất sâu về điều tro muốn dạy ta. Chúa Giê-su không lên án việc bố thí, cầu nguyện hay ăn chay. Trái lại, Người khẳng định đó là những việc cần thiết, là trụ cột của đời sống thiêng liêng. Nhưng Người cảnh báo một điều rất đáng sợ: có thể ta làm tất cả những điều ấy, mà vẫn mất Thiên Chúa. Có thể ta bố thí rất nhiều, cầu nguyện rất lâu, ăn chay rất nghiêm, mà phần thưởng duy nhất ta nhận được chỉ là cái nhìn của người khác, một lời khen, một tiếng vỗ tay, và thế là hết. “Thầy bảo thật anh em: chúng đã được phần thưởng rồi.” Câu nói ấy không nặng nề, không giận dữ, nhưng lạnh lẽo đến rợn người. Được phần thưởng rồi… nghĩa là không còn gì nữa. Không còn Cha trên trời. Không còn sự sống sâu thẳm. Không còn mối tương quan thật.
Thứ Tư Lễ Tro đặt ta trước một câu hỏi không dễ chịu: tôi đang sống cho ai? Tôi đang làm những điều đạo đức này vì Chúa, hay vì cái tôi của mình? Tôi có dám sống một đời sống đức tin mà không cần ai nhìn thấy không? Hay tôi cần ánh mắt người khác để biết rằng mình vẫn còn giá trị?
Chúa Giê-su nhắc đi nhắc lại một cụm từ rất lạ: “Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo.” Thiên Chúa không thích phô trương. Thiên Chúa không ồn ào. Thiên Chúa không chen lấn để được nhìn thấy. Người ở nơi kín đáo. Và nếu ta không bước vào nơi kín đáo ấy, ta sẽ không gặp được Người, dù ta có đứng giữa đám đông đạo đức nhất.
Bố thí kín đáo là một cuộc giải phẫu cái tôi rất đau. Khi cho mà không ai biết, ta không còn gì để bám vào ngoài chính Chúa. Không có lời khen, không có sự ghi nhận, không có cái cảm giác “mình là người tốt” trước mặt người khác. Chỉ còn lại một câu hỏi âm thầm: tôi làm điều này vì ai? Và chính trong sự trơ trụi ấy, Thiên Chúa nhìn thấy ta. Không phải thấy số tiền ta cho, mà thấy trái tim ta có tự do hay không.
Cầu nguyện kín đáo còn khó hơn nữa. Bởi vì cầu nguyện không chỉ là đọc kinh, mà là đứng trần trụi trước mặt Thiên Chúa. Khi đóng cửa lại, khi không còn ai nghe thấy lời mình nói, ta không còn diễn vai đạo đức được nữa. Ta chỉ còn là chính mình, với tất cả mệt mỏi, khô khan, nghi ngờ, thậm chí cả bực bội với Chúa. Nhưng chính lúc đó, mối tương quan mới bắt đầu là mối tương quan thật. Thiên Chúa không sợ sự yếu đuối của ta. Người chỉ sợ sự giả vờ.
Ăn chay kín đáo cũng vậy. Ăn chay không phải là làm cho mình trông khổ sở để người khác thương hại hay nể phục. Ăn chay là một hành vi yêu thương chính mình và người khác: yêu thương chính mình để biết dừng lại, biết nói “đủ rồi”, và yêu thương người khác bằng cách chia sẻ sự thiếu thốn của họ. Khi ăn chay mà rầu rĩ, mà làm bộ đau khổ, ta biến Mùa Chay thành một sân khấu. Nhưng Chúa Giê-su nói một điều rất đẹp: “Hãy rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm.” Nghĩa là hãy sống Mùa Chay với một niềm vui sâu lắng. Niềm vui của người biết mình đang được thanh luyện, đang được giải phóng khỏi những ràng buộc vô hình.
Thứ Tư Lễ Tro không mời gọi ta làm nhiều hơn, nhưng mời gọi ta làm sâu hơn. Không phải thêm việc đạo đức, mà là làm những việc ấy với một trái tim đã được cắt tỉa. Tro trên đầu hôm nay nhắc ta rằng mọi phô trương cuối cùng cũng thành tro. Chỉ có tình yêu kín đáo mới tồn tại. Chỉ có điều được làm vì Thiên Chúa, trong Thiên Chúa, mới không bị mục nát.
Mùa Chay là thời gian Chúa dẫn ta vào sa mạc. Sa mạc không có khán giả. Sa mạc không có tiếng vỗ tay. Sa mạc chỉ có ta và Chúa. Và chính vì thế, sa mạc là nơi sự thật được lộ ra. Ta sẽ thấy mình yếu thế nào, trống rỗng thế nào, và cũng chính ở đó, ta sẽ thấy Thiên Chúa trung tín thế nào.
Anh chị em thân mến, nếu Mùa Chay này ta chỉ giữ chay cho đúng luật, chỉ đọc kinh cho đủ giờ, chỉ bố thí cho có phong trào, thì tro hôm nay sẽ rơi xuống mà không để lại dấu vết gì. Nhưng nếu ta dám đi vào nơi kín đáo, dám để Thiên Chúa nhìn thấy con người thật của mình, dám chấp nhận mình là tro bụi để được Người nâng lên, thì Mùa Chay này sẽ trở thành một cuộc hồi sinh âm thầm nhưng sâu sắc.
Xin cho tro hôm nay không chỉ ở trên đầu, mà rơi vào lòng. Xin cho sự im lặng của những việc làm kín đáo trở thành không gian để Thiên Chúa hành động. Và xin cho khi Mùa Chay khép lại, điều còn lại không phải là thành tích đạo đức của ta, mà là một trái tim mềm hơn, thật hơn, và thuộc trọn về Thiên Chúa hơn.
Lm. Anmai, CSsR
