ƠN GỌI THỪA SAI CỦA NGƯỜI TU SĨ GIỮA NGƯỜI NGHÈO THEO LINH ĐẠO DÒNG PHANXICÔ
Từ những ngày đầu tiên của Giáo Hội Công Giáo sơ khai, khái niệm “ơn gọi thừa sai” đã gợi lên những hình ảnh sống động và đầy cảm hứng về các vị linh mục, nhà truyền giáo anh hùng, những con người dũng cảm sẵn sàng rời bỏ quê hương, rong ruổi qua những vùng đất xa xôi, hẻo lánh, thậm chí nguy hiểm để mang Tin Mừng cứu độ đến với muôn dân. Họ là những người tiên phong, đối mặt với muôn vàn thử thách khắc nghiệt: từ những khu rừng rậm rạp, núi non hiểm trở, đến những sa mạc mênh mông khô cằn, hay những vùng biển đảo cô lập. Mục tiêu của họ là rao giảng Lời Chúa, thắp sáng ngọn lửa đức tin nơi những tâm hồn chưa từng biết đến ánh sáng Phúc Âm, và xây dựng Nước Thiên Chúa giữa lòng nhân loại. Những câu chuyện về Thánh Phanxicô Xaviê rong ruổi qua Ấn Độ và Nhật Bản, hay Thánh Phêrô Chanel hy sinh tại Oceania, vẫn còn vang vọng như những bản anh hùng ca của đức tin.
Tuy nhiên, trong bối cảnh xã hội hiện đại ngày nay, với sự bùng nổ của khoa học kỹ thuật, đô thị hóa nhanh chóng, và sự kết nối toàn cầu qua mạng lưới giao thông và thông tin, khái niệm “thừa sai” đã mở rộng hơn bao giờ hết. Không còn giới hạn ở những miền đất xa xôi về địa lý, sứ vụ thừa sai giờ đây len lỏi vào những “vùng ngoại biên” gần gũi hơn, nhưng lại thường bị xã hội lãng quên hoặc ít được chú ý: đó chính là thế giới của những người nghèo khổ, bị bỏ rơi, những nạn nhân của bất công xã hội, những kẻ bị đẩy ra rìa của cuộc sống do nghèo đói, phân biệt đối xử, hay thiếu cơ hội, đồng thời bao gồm cả việc chăm sóc thụ tạo và hòa bình. Nơi đây, con người phải đối diện trực tiếp với những nỗi đau tinh thần tàn khốc, sự cô đơn sâu thẳm do bị loại trừ, và những câu hỏi triết lý tận cùng về ý nghĩa của sự sống, công bằng xã hội, nỗi khổ đau, và hy vọng cứu độ vĩnh cửu. Những khu ổ chuột đô thị, vùng nông thôn nghèo nàn, hay cộng đồng di cư không chỉ là nơi thiếu thốn vật chất, mà còn là một “sân khấu” của nhân sinh, nơi con người phơi bày sự mong manh của kiếp người, nơi nỗi sợ hãi và hy vọng đan xen, nơi đức tin được thử thách đến tận cùng.
Chính giữa lòng những “vùng ngoại biên” ấy, các tu sĩ thuộc các hội dòng chuyên phục vụ người nghèo nói chung, và cách riêng các tu sĩ Dòng Phanxicô – hay còn gọi là Ordo Fratrum Minorum (Dòng Anh Em Hèn Mọn) – đang âm thầm hiện diện và hoạt động như những chứng nhân thầm lặng của lòng thương xót Chúa. Dòng Phanxicô được Thánh Phanxicô Assisi sáng lập vào năm 1209 tại Assisi, Ý, với sứ mệnh đặc biệt là sống nghèo khó, rao giảng Tin Mừng cho người nghèo khổ, bị xã hội bỏ rơi, và chăm sóc thụ tạo như anh chị em. Thánh Phanxicô, một con nhà giàu từng sống buông thả nhưng được Chúa biến đổi qua gặp gỡ người phong cùi và lời mời gọi “xây dựng lại Giáo Hội”, đã nhận ra rằng phục vụ người nghèo và sống hòa hợp với thiên nhiên chính là phục vụ Chúa Kitô đang đau khổ trong thân xác con người. Linh đạo của Dòng Phanxicô không dựa trên những bài giảng hùng biện trên bục cao, không phải những cuộc hành trình dài ngày đến những miền đất lạ, mà là sự hiện diện cụ thể, gần gũi: lời rao giảng Tin Mừng qua đời sống nghèo khó và bác ái, ánh mắt đầy cảm thông xóa nhòa nỗi cô đơn, lời cầu nguyện thì thầm bên những mảnh đời bất hạnh, và trái tim mục tử luôn rộng mở để lắng nghe, an ủi, và nâng đỡ những tâm hồn đang quằn quại trong nghèo đói và bất công, đồng thời ôm ấp thụ tạo như “Anh Mặt Trời, Chị Nước”.
Chính qua những cử chỉ ấy, ơn gọi thừa sai của người tu sĩ Dòng Phanxicô bừng sáng lên một cách kỳ diệu, không phải bằng những bài giảng dài dòng hay phép lạ ngoạn mục gây chấn động, mà bằng những hành động âm thầm, kiên trì, mang lại hiệu quả thiêng liêng lạ thường. Nhờ đó, nhiều người nghèo được “chạm gặp lòng thương xót Chúa” một cách sâu sắc, được khơi dậy niềm tin đã nguội lạnh, được mời gọi hồi tâm suy nghĩ về cuộc đời mình với những lỗi lầm và ân phúc, và thậm chí trở về với Hội Thánh sau những năm tháng xa cách, lang bạt trong thế giới vô thần hoặc thờ ơ tôn giáo. Những câu chuyện thực tế từ các cộng đoàn do Dòng Phanxicô quản lý, như ở Việt Nam tại Nhà Thờ Thánh Phanxicô hay các dự án môi trường, cho thấy biết bao linh hồn đã được cứu vớt không chỉ khỏi nghèo đói vật chất mà còn khỏi bóng tối của tuyệt vọng tinh thần.
Từ những thực tế cảm động và đầy ý nghĩa trên, bài viết này xin được chia sẻ sâu rộng hơn, chi tiết hơn về ơn gọi thừa sai đặc biệt của người tu sĩ Dòng Phanxicô giữa người nghèo và thụ tạo. Chúng ta sẽ khám phá qua các điểm chính sau đây, được mở rộng để làm nổi bật linh đạo đặc trưng của Dòng: (1) Ý nghĩa và nền tảng Kinh Thánh – Giáo huấn của sứ vụ thừa sai giữa người nghèo, với việc nhấn mạnh vào lịch sử phong phú và linh đạo sâu sắc của Dòng Phanxicô, bao gồm các trích dẫn Kinh Thánh chi tiết và giáo huấn của Hội Thánh qua các thời kỳ; (2) Những phương thế cụ thể mà các tu sĩ Dòng Phanxicô đang âm thầm thực hiện để trở nên chứng nhân Tin Mừng, bao gồm các ví dụ lịch sử từ thời Thánh Phanxicô đến hiện đại, cùng với các hoạt động thực tiễn ở nhiều quốc gia; (3) Sức mạnh của ơn Chúa được thể hiện qua gương sáng của các tu sĩ phục vụ người nghèo cách tận tình, với những câu chuyện thực tế từ các cuộc khủng hoảng xã hội, đại dịch, và các thử thách hàng ngày; (4) Những hoa trái thiêng liêng mà sứ vụ ấy mang lại cho người nghèo, gia đình họ và cho chính Hội Thánh hôm nay, được minh họa bằng các chứng từ sống động, phân tích tâm lý học và thần học sâu sắc. Qua đó, chúng ta không chỉ hiểu rõ hơn về sứ vụ này mà còn được khích lệ để tham gia vào sứ mạng rao giảng Tin Mừng của Chúa Kitô trong thế giới đương đại đầy bất công, nơi nghèo đói không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là cơ hội để đức tin tỏa sáng.
Hơn nữa, trong bối cảnh thế giới hậu đại dịch, với sự gia tăng của bất bình đẳng xã hội, phá hủy môi trường, và di cư cưỡng bức, sứ vụ của Dòng Phanxicô càng trở nên cấp thiết. Bài viết không chỉ dừng ở lý thuyết mà còn mời gọi hành động, khơi dậy trong lòng người đọc một ngọn lửa yêu thương, để mỗi chúng ta, dù ở bất kỳ vị trí nào, đều có thể trở thành “thừa sai” trong môi trường sống của mình. Linh đạo Dòng Phanxicô, với biểu tượng Tau và lời chào “Pax et Bonum” (Bình An và Thiện Hảo) – tượng trưng cho ơn cứu độ dành cho người nghèo và thụ tạo – nhắc nhở chúng ta rằng phục vụ người nghèo không phải là gánh nặng, mà là đặc ân để tham dự vào mầu nhiệm cứu độ.
- Ý NGHĨA VÀ NỀN TẢNG KINH THÁNH – GIÁO HUẤN CỦA SỨ VỤ THỪA SAI GIỮA NGƯỜI NGHÈO
Ngay từ những trang đầu tiên của Tin Mừng, chúng ta đã chứng kiến một Đức Giêsu không chỉ là một nhà giảng thuyết tài ba, rao giảng về Nước Trời với những dụ ngôn sâu sắc, đầy hình ảnh sống động, mà còn là một vị thầy đầy lòng thương xót, cúi xuống để đụng chạm, nâng đỡ và loan báo Tin Mừng cho những con người đang đau khổ trong xã hội bị phân hóa sâu sắc. Hãy tưởng tượng cảnh Ngài kể dụ ngôn Người Samaria Nhân Hậu, nhấn mạnh việc giúp đỡ người bị cướp đánh trọng thương bên đường, cho thấy Ngài quan tâm đến những nỗi đau hàng ngày của con người, những nạn nhân của bất công xã hội (x. Lc 10,25-37). Bằng cử chỉ ấy, Ngài không chỉ khẳng định tình yêu thương mà còn phục hồi phẩm giá xã hội cho người nghèo, khẳng định rằng họ không bị loại trừ khỏi cộng đồng, mà là những đối tượng đặc biệt của lòng thương xót Thiên Chúa. Tương tự, Ngài tuyên bố Phúc Âm cho người nghèo: “Phúc cho anh em là những kẻ nghèo khó, vì Nước Thiên Chúa là của anh em” (x. Lc 6,20), biến một cuộc chuyện về nghèo đói thành dịp để mặc khải vinh quang Thiên Chúa. Ngài tha thứ cho người phụ nữ ngoại tình, cứu cô khỏi án tử hình, nhấn mạnh sự liên kết chặt chẽ giữa tinh thần và xã hội, giữa tội lỗi và bất công (x. Ga 8,1-11). Ngài mời gọi người giàu có bán hết của cải cho người nghèo để theo Ngài (x. Mc 10,17-22), và kể dụ ngôn Lazarô nghèo khó và ông nhà giàu, cảnh báo về hậu quả của sự thờ ơ với người nghèo (x. Lc 16,19-31). Mỗi phép lạ chữa lành và hành động của Đức Giêsu không phải là một hành vi xã hội thuần túy hay biểu diễn quyền năng siêu nhiên để gây ấn tượng đám đông, mà là dấu chỉ rõ ràng của tình thương Thiên Chúa, là lời khẳng định mạnh mẽ rằng Nước Thiên Chúa đã đến gần, đặc biệt với những ai bị loại trừ, yếu đuối và đau khổ nhất trong xã hội, những người mà xã hội thời ấy coi là “ô uế” hoặc “không xứng đáng”.
Chính trong bối cảnh sứ vụ chữa lành ấy, Đức Giêsu đã trao cho các môn đệ một sứ mạng cụ thể, không thể thiếu: “Anh em hãy đi và loan báo: Nước Trời đã đến gần. Hãy chữa lành người đau yếu, làm cho người chết sống lại, cho người phong hủi được sạch bệnh, và khử trừ ma quỷ” (x. Mt 10,7-8; Lc 9,1-2). Đây không phải là một hoạt động tùy chọn, một phần phụ thuộc vào sở thích cá nhân, mà là dấu chứng sống động, thiết yếu của Tin Mừng. Loan báo Tin Mừng và chăm sóc người nghèo là hai chiều kích không thể tách rời, bởi vì nơi người nghèo, Đức Kitô tiếp tục hiện diện trong thân thể đau khổ của nhân loại. Trong Cựu Ước, chúng ta đã thấy hình ảnh Thiên Chúa như một vị thầy thuốc: “Ta là Đức Chúa, Đấng chữa lành ngươi” (Xh 15,26). Và trong Tân Ước, sứ vụ chữa lành trở thành một phần cốt lõi của Giáo Hội sơ khai, như được thấy qua các hành vi của các tông đồ (Cv 3,1-10; Cv 5,12-16).
Ngày nay, lời mời gọi ấy vẫn vang vọng mạnh mẽ qua bao thế kỷ. Hội Thánh Công Giáo, như người kế thừa sứ mạng của Chúa Kitô, đã tiếp nối công việc của Thầy Chí Thánh qua vô số hình thức. Từ các tông đồ đầu tiên đến các thánh tử đạo, từ các tu sĩ thời Trung Cổ đến các nhà truyền giáo hiện đại, và đặc biệt qua các hội dòng chuyên phục vụ người nghèo. Trong số đó, Dòng Phanxicô nổi bật với lịch sử phong phú. Thánh Phanxicô Assisi (1181-1226), sinh ra tại Assisi, Ý, từng là con nhà giàu, nghiện cờ bạc và sống buông thả. Sau khi bị thương nặng và trải qua nỗi đau bệnh tật, ông được Chúa biến đổi, nhận ra ơn gọi sống nghèo khó và phục vụ người nghèo. Ông thành lập Dòng Phanxicô năm 1209, với biểu tượng cây thánh giá Tau, tượng trưng cho sự cứu độ qua nghèo khó. Linh đạo Dòng Phanxicô nhấn mạnh việc sống nghèo khó, khiết tịnh, vâng phục và phục vụ người nghèo ngay cả khi nguy hiểm đến tính mạng. Giáo huấn của Hội Thánh, từ Công Đồng Vatican II với Hiến Chế Lumen Gentium nhấn mạnh vai trò của Giáo Hội như “dấu chỉ cứu độ” (số 1), đến các thông điệp của các Giáo Hoàng như Đức Phanxicô trong Laudato Si’ (2015), kêu gọi chăm sóc “ngôi nhà chung” và người nghèo (số 49), đều củng cố nền tảng này. Sứ vụ thừa sai giữa người nghèo không chỉ là công việc bác ái xã hội, một hoạt động nhân đạo thông thường, mà trước hết là thực thi Tin Mừng, nối dài bàn tay chữa lành của Đức Giêsu. Mỗi chúng ta, đặc biệt các tu sĩ Dòng Phanxicô, khi phục vụ người đau yếu, đều đang trở thành khí cụ để Thiên Chúa chạm đến những vết thương của nhân loại, loan báo cho họ biết Nước Thiên Chúa đang hiện diện và yêu thương ngay giữa những đau khổ hàng ngày.
Hơn nữa, trong bối cảnh thế giới hiện đại với các đại dịch như COVID-19, phá hủy môi trường hay các bệnh mãn tính, sứ vụ này càng trở nên cấp thiết. Giáo Hội dạy rằng chăm sóc người nghèo là một phần của “công bằng xã hội” (x. Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo, số 1928-1948), và là cách thể hiện lòng thương xót Chúa (x. Misericordiae Vultus của Đức Phanxicô, 2015). Linh đạo Dòng Phanxicô, với trọng tâm là “sống như anh em hèn mọn”, không chỉ dừng ở chữa lành thể xác mà còn bao gồm đồng hành tinh thần, giúp người nghèo đối diện với cái chết như một cuộc vượt qua để gặp Chúa. Qua đó, sứ vụ thừa sai trở thành một lời chứng sống động, mời gọi mọi người nhận ra Thiên Chúa đang ở gần, đầy lòng thương xót, và sẵn sàng chữa lành mọi vết thương.
- NHỮNG PHƯƠNG THẾ CỤ THỂ MÀ CÁC TU SĨ ĐANG ÂM THẦM THỰC HIỆN ĐỂ TRỞ NÊN CHỨNG NHÂN TIN MỪNG
Nếu trong Tin Mừng, Đức Giêsu sai các môn đệ đi “loan báo Nước Thiên Chúa đã đến gần” (x. Lc 9,1-2), thì ngày nay, lời mời gọi ấy vẫn thôi thúc các tu sĩ Dòng Phanxicô tiếp tục sứ mạng yêu thương nơi các người nghèo. Trong âm thầm và khiêm hạ, các tu sĩ trở nên “bàn tay nối dài” của Chúa để chạm đến những vết thương thể lý lẫn tâm hồn của con người, giúp họ nhận ra Thiên Chúa đang hiện diện và yêu thương. Linh đạo Dòng Phanxicô, lấy cảm hứng từ cuộc đời Thánh Phanxicô – người đã tự nguyện phục vụ người phong cùi ở Assisi, ngay cả khi phải đối mặt với cái chết – nhấn mạnh việc phục vụ không phân biệt, với tinh thần hy sinh và lòng thương xót. Các phương thế cụ thể mà các tu sĩ Dòng Phanxicô đang thực hiện có thể kể đến một cách chi tiết hơn:
- Hiện diện và đồng hành bên giường bệnh: Không chỉ là việc chăm sóc y tế cơ bản như đo huyết áp hay thay băng, mà là sự hiện diện liên tục, kiên nhẫn. Các tu sĩ ngồi bên giường bệnh, lắng nghe những câu chuyện đời thường, nắm tay bệnh nhân trong lúc đau đớn, và cầu nguyện cùng họ. Ví dụ, trong các bệnh viện do Dòng Phanxicô quản lý tại Ý, Brasil hay Việt Nam, các tu sĩ thường tổ chức các buổi “giờ thánh” bên giường bệnh, nơi họ đọc Kinh Thánh và chia sẻ lời Chúa. Chính sự hiện diện nhân hậu này giúp bệnh nhân cảm nhận được Chúa đang ở bên cạnh họ trong những giờ phút đớn đau nhất của phận người, xua tan nỗi cô đơn và sợ hãi.
- Chăm sóc toàn diện thể lý – tinh thần – tâm linh: Bằng những kỹ năng y khoa chuyên sâu mà các tu sĩ được đào tạo (nhiều vị là bác sĩ, y tá), họ phục vụ thuốc men, điều trị, dinh dưỡng cân bằng; đồng thời hỗ trợ tâm lý qua các buổi tư vấn, giúp bệnh nhân hòa giải với gia đình, xã hội, và với chính mình. Linh đạo Dòng Phanxicô nhấn mạnh “chăm sóc toàn diện”, lấy cảm hứng từ Thánh Phanxicô, người đã sáng tạo ra các phương pháp vệ sinh bệnh viện hiện đại thời bấy giờ. Ngày nay, tại các trung tâm của Dòng như Bệnh viện San Francesco ở Assisi, các tu sĩ kết hợp y học hiện đại với cầu nguyện, giúp bệnh nhân không chỉ khỏe mạnh thể xác mà còn bình an tâm hồn.
- Cử hành các bí tích và nâng đỡ đức tin: Nhiều tu sĩ Dòng Phanxicô trợ giúp bệnh nhân lãnh nhận bí tích Hòa Giải để tha thứ tội lỗi, Thánh Thể để nuôi dưỡng linh hồn, và Xức Dầu Bệnh Nhân để chuẩn bị cho hành trình cuối đời. Họ hướng dẫn bệnh nhân cầu nguyện, đọc Kinh Thánh, và tham gia các buổi suy niệm, giúp họ tìm lại bình an nội tâm và niềm hy vọng vào sự sống đời đời. Chẳng hạn, trong đại dịch COVID-19, các tu sĩ Phanxicô tại các nước châu Âu đã sử dụng công nghệ để cử hành bí tích trực tuyến, mang lại ơn phúc cho hàng ngàn bệnh nhân cách ly.
- Đào tạo và cộng tác với nhân viên y tế, thiện nguyện viên: Không chỉ tự mình phục vụ, các tu sĩ Dòng Phanxicô còn âm thầm huấn luyện những cộng tác viên qua các khóa học về linh đạo phục vụ, y tế cơ bản và đạo đức Kitô giáo. Tại Việt Nam, Dòng Phanxicô đã hợp tác với các bệnh viện địa phương để đào tạo y tá, lan tỏa tinh thần bác ái của Tin Mừng. Điều này giúp sứ vụ mở rộng, không giới hạn ở các tu sĩ mà lan tỏa đến cộng đồng rộng lớn hơn.
- Bênh vực phẩm giá người bệnh và người nghèo: Với tiếng nói hiền hòa nhưng kiên quyết, các tu sĩ Dòng Phanxicô vận động cho quyền được chăm sóc và tôn trọng của những người yếu thế, như bệnh nhân nghèo, người vô gia cư hay nạn nhân chiến tranh. Linh đạo Dòng nhấn mạnh “phục vụ ngay cả khi nguy hiểm”, như Thánh Phanxicô đã làm trong dịch hạch năm 1656. Ngày nay, Dòng tham gia các chiến dịch toàn cầu chống lại sự bất công trong y tế, đảm bảo rằng không ai bị bỏ rơi giữa xã hội hiện đại.
Cách đặc biệt, nơi Dòng Phanxicô, với châm ngôn lấy cảm hứng từ Mt 25,36: “Ta đau yếu, các ngươi thăm viếng Ta”, trở thành động lực sống hàng ngày. Mỗi tu sĩ ý thức mình đang phục vụ chính Đức Kitô nơi người bệnh. Dù âm thầm, họ vẫn là chứng nhân sống động của Tin Mừng, nối dài sứ vụ chữa lành của Chúa Giêsu và loan báo Nước Thiên Chúa đang hiện diện giữa trần gian hôm nay. Qua các phương thế này, sứ vụ thừa sai không còn là lý thuyết mà trở thành thực tế sống động, chạm đến từng con người cụ thể.
- SỨC MẠNH CỦA ƠN CHÚA ĐƯỢC THỂ HIỆN QUA GƯƠNG SÁNG CỦA CÁC TU SĨ PHỤC VỤ NGƯỜI NGHÈO CÁCH TẬN TÌNH
Một điều không ai có thể phủ nhận là chính ơn Chúa mới là nguồn động lực sâu xa nhất, là sức mạnh vô hình giúp các tu sĩ Dòng Phanxicô có thể trung thành và kiên nhẫn phục vụ người nghèo suốt ngày đêm, bất chấp mệt mỏi và nguy hiểm. Không chỉ là một công việc nghề nghiệp hay nghĩa vụ xã hội, đây còn là một “ơn gọi yêu thương” đích thực, được nuôi dưỡng bởi linh đạo Dòng. Khi cúi xuống bên người nghèo, các tu sĩ không chỉ nhìn thấy một con người đau khổ với những vết thương hữu hình, mà còn nhận ra Đức Kitô đang hiện diện nơi những thân phận mỏng manh ấy, như lời Chúa Giêsu đã phán: “Ta đau yếu, các ngươi thăm viếng Ta” (x. Mt 25,36). Linh đạo Dòng Phanxicô, với lời khấn sống nghèo khó – phục vụ người nghèo ngay cả khi nguy hiểm đến tính mạng – chính là minh chứng sống động cho sức mạnh ấy.
Trong các cộng đoàn, trung tâm xã hội hay khu dân cư nghèo có sự hiện diện của các tu sĩ Dòng Phanxicô trên toàn thế giới, người ta dễ dàng nhận ra nét khác biệt rõ rệt: sự kiên nhẫn vô bờ, ân cần chu đáo, hy sinh không tính toán. Đặc biệt trong thời gian đại dịch COVID-19 vừa qua, khi xã hội quá tải, người nghèo kiệt sức, nhiều tu sĩ Phanxicô đã không quản ngại hiểm nguy, âm thầm phục vụ người nghèo, tiếp tế lương thực, chăm sóc tinh thần, cầu nguyện và trao ban các bí tích cho họ ngay tại tuyến đầu. Ví dụ, tại Ý – quê hương của Thánh Phanxicô – các tu sĩ đã biến các tu viện thành trung tâm cứu trợ, phục vụ hàng ngàn người nghèo mà không đòi hỏi thù lao. Nhiều vị đã nhiễm bệnh và hy sinh, nhưng họ vẫn mỉm cười, coi đó là cách theo Chúa Kitô đến cùng. Đó chính là dấu chỉ sống động của lời Chúa Giêsu: “Cứ dấu này mà mọi người nhận biết anh em là môn đệ của Thầy: là anh em có lòng yêu thương nhau” (x. Ga 13,35).
Nhờ sức mạnh của ơn Chúa, các tu sĩ Dòng Phanxicô có thể vượt qua sợ hãi, mệt mỏi, nguy cơ lây nhiễm để tiếp tục hiện diện và phục vụ. Chính sự phục vụ tận tình nơi người nghèo đã tạo nên uy tín, sự cảm phục và thiện cảm của xã hội, không chỉ trong cộng đồng Công Giáo mà còn với những người ngoài Kitô giáo. Họ trở thành chứng tá Tin Mừng không chỉ bằng lời nói mà bằng chính đời sống phục vụ âm thầm, như muối men và ánh sáng trong lòng thế giới hôm nay. Lịch sử Dòng Phanxicô đầy những gương sáng: Thánh Phanxicô từng tự nguyện chăm sóc người phong cùi, và các tu sĩ thế kỷ XIII đã phục vụ trong các cuộc Thập Tự Chinh, mang lại hy vọng giữa bom đạn.
Đây cũng là nguồn động lực thôi thúc mỗi tu sĩ dấn thân không mệt mỏi: ý thức mình đang phục vụ chính Đức Kitô; tin tưởng rằng có Chúa đồng hành, nâng đỡ, bổ sức, và biến từng hy sinh nhỏ bé thành hạt giống hy vọng cho người nghèo. Trong sự âm thầm ấy, các tu sĩ Dòng Phanxicô vẫn đang trở nên khí cụ của tình thương Thiên Chúa, để Nước Trời tiếp tục được loan báo và hiện diện giữa nhân loại đau khổ. Sức mạnh ơn Chúa không chỉ thể hiện qua các phép lạ lớn lao mà còn qua những cử chỉ hàng ngày: một nụ cười an ủi, một lời cầu nguyện thì thầm, một bàn tay lau khô nước mắt – tất cả đều là biểu hiện của Thánh Thần hoạt động.
- NHỮNG HOA TRÁI THIÊNG LIÊNG MÀ SỨ VỤ MANG LẠI CHO NGƯỜI NGHÈO, GIA ĐÌNH VÀ CHO CHÍNH HỘI THÁNH HÔM NAY
Sứ vụ phục vụ người nghèo theo linh đạo Dòng Phanxicô không chỉ dừng lại ở những công việc cụ thể, bề mặt như chia sẻ lương thực hay kê đơn thuốc, mà còn mang lại những hoa trái thiêng liêng phong phú, sâu sắc cho người nghèo, gia đình họ và cho chính Hội Thánh. Khi mỗi người dù là tu sĩ, nhân viên y tế hay thân nhân trung thành thực hiện tốt ơn gọi, phận vụ và bậc sống của mình, thì những hạt giống bác ái được gieo xuống sẽ nảy sinh những hoa trái kỳ diệu, như lời Thánh Phaolô: “Hoa trái của Thần Khí là: bác ái, hoan lạc, bình an, nhẫn nhục, nhân hậu, từ tâm, trung tín, hiền hòa, tiết độ” (x. Gl 5,22-23).
- Đối với người nghèo: Sứ vụ này mang lại sự nâng đỡ tinh thần, niềm hy vọng và bình an nội tâm sâu sắc. Nỗi cô đơn, sợ hãi, mặc cảm vì nghèo tật được xoa dịu bởi sự chăm sóc đầy yêu thương của các tu sĩ Dòng Phanxicô. Nhiều người nghèo nhờ đó tìm lại được ý nghĩa cuộc đời, khám phá ra Thiên Chúa yêu thương và dám phó thác hành trình cuối đời trong tay Ngài. Ví dụ, tại các trung tâm của Dòng ở châu Phi, nhiều người nghèo HIV/AIDS đã tìm thấy hy vọng qua sự đồng hành của tu sĩ, dẫn đến việc hoán cải và sống tích cực hơn. Những câu chuyện như thế nhắc nhở rằng sứ vụ không chỉ chữa lành thể xác mà còn cứu rỗi linh hồn.
- Đối với gia đình người nghèo: Đây là cơ hội để họ cảm nhận được sự nâng đỡ của cộng đoàn Giáo Hội. Tình thương và sự hiện diện của các tu sĩ Dòng Phanxicô giúp gia đình vượt qua khủng hoảng, được an ủi, được đồng hành trong lúc đau buồn. Qua đó, gia đình cũng được khơi gợi ý thức bác ái và tinh thần đức tin, trở nên hiệp thông hơn với nhau và với Giáo Hội. Trong các buổi tư vấn gia đình mà Dòng tổ chức, nhiều cặp vợ chồng đã hòa giải, và con cái học được bài học về lòng thương xót.
- Đối với Hội Thánh: Đây chính là dấu chỉ sống động của một “Hội Thánh phục vụ”, một Hội Thánh ra khỏi chính mình để đến với vùng ngoại biên của đau khổ, như Đức Phanxicô kêu gọi trong Fratelli Tutti (2020). Sứ vụ phục vụ người nghèo không chỉ làm cho Tin Mừng được loan báo bằng việc làm, mà còn làm mới bộ mặt Hội Thánh, khiến Hội Thánh trở nên đáng tin, đáng yêu, và gần gũi hơn trong mắt xã hội hôm nay. Dòng Phanxicô, với mạng lưới toàn cầu, đã góp phần vào việc đối thoại liên tôn và hòa bình, chứng tỏ rằng lòng thương xót vượt qua mọi rào cản.
Tất cả những hoa trái này là hoa trái của Chúa Thánh Thần: bình an, hoan lạc, kiên nhẫn, nhân hậu, hiền hòa. Chính Chúa Thánh Thần âm thầm hoạt động để biến những hy sinh nhỏ bé của các tu sĩ và cộng tác viên thành suối nguồn ơn phúc cho bao người. Và cũng chính các tu sĩ Dòng Phanxicô, trong khi phục vụ, được nuôi dưỡng và lớn lên trong đức tin, trong lòng yêu mến Chúa và tha nhân, trở thành khí cụ bình an và hy vọng giữa thế giới đầy thương tích hôm nay. Sứ vụ phục vụ người nghèo, vì thế, không bao giờ là vô ích. Đó là con đường gieo hạt để Chúa Thánh Thần làm trổ sinh những hoa trái thiêng liêng cho từng người nghèo, từng gia đình và cho cả Hội Thánh như một vườn hoa rực rỡ của lòng thương xót của Thiên Chúa, để mọi người nhận ra Nước Thiên Chúa đang hiện diện giữa chúng ta.
KẾT LUẬN
Qua bốn điểm chia sẻ sâu rộng trên, chúng ta đã cùng nhìn lại ý nghĩa và nền tảng Kinh Thánh – Giáo huấn của sứ vụ thừa sai giữa người nghèo theo linh đạo Dòng Phanxicô; những phương thế cụ thể các tu sĩ đang âm thầm thực hiện với các ví dụ lịch sử và hiện đại; sức mạnh ơn Chúa tỏ hiện qua gương sáng của họ trong đại dịch và các sự kiện lịch sử; và những hoa trái thiêng liêng mà sứ vụ ấy mang lại cho người nghèo, gia đình và cho Hội Thánh hôm nay, được minh họa bằng chứng từ và phân tích sâu sắc. Tất cả tạo nên một bức tranh sống động về một Hội Thánh “đi ra”, một Hội Thánh của lòng thương xót, nơi các tu sĩ Dòng Phanxicô chính là những “thừa sai không lời” nhưng đầy quyền năng của tình yêu.
Điều nổi bật là: mọi nỗ lực, mọi hy sinh của các tu sĩ Dòng Phanxicô không khởi đi từ sức riêng con người, mà từ nguồn ơn Chúa dồi dào. Chính Chúa Thánh Thần làm cho bàn tay phục vụ trở nên nhẹ nhàng, cho trái tim đầy thương xót, cho đôi chân không mệt mỏi. Trong sự khiêm tốn âm thầm, các tu sĩ lại đang thực hiện một sứ vụ mạnh mẽ nhất: đưa Nước Thiên Chúa đến gần, chạm vào những vết thương của nhân loại, và cho người nghèo cảm nghiệm được Thiên Chúa vẫn ở bên họ ngay giữa đau khổ.
Dòng Phanxicô chúng con đang cố gắng sống chứng tá cách cụ thể với châm ngôn lấy cảm hứng từ Mt 25,36: “Ta đau yếu, các ngươi thăm viếng Ta”. Đây không phải chỉ là khẩu hiệu suông, mà đã trở thành nếp sống, trở thành linh đạo đặc thù, được nuôi dưỡng qua cầu nguyện hàng ngày và cộng đoàn. Nơi các cộng đoàn, trung tâm y tế, mái ấm trên toàn thế giới, các tu sĩ Dòng Phanxicô hiện diện như những “người Samari nhân hậu” giữa xã hội hiện đại, khiêm hạ mà kiên vững, âm thầm nhưng đầy sức mạnh yêu thương. Lịch sử Dòng với các vị thánh như Thánh Phanxicô và các tử đạo trong dịch bệnh là minh chứng sống động.
Đọc lại những chia sẻ này, chúng ta không chỉ xúc động mà còn được mời gọi hành động. Mỗi người, trong ơn gọi và phận vụ của mình – dù là tu sĩ, giáo dân, bác sĩ hay thân nhân – đều có thể góp phần vào sứ vụ chữa lành của Đức Kitô bằng những việc làm cụ thể, nhỏ bé nhưng chân thành. Chính từ những hạt giống âm thầm ấy, Chúa Thánh Thần làm trổ sinh bình an, hoan lạc, kiên nhẫn, nhân hậu – những hoa trái thiêng liêng nuôi dưỡng Hội Thánh hôm nay.
Ước gì lời chứng và đời sống phục vụ của các tu sĩ, đặc biệt của Dòng Phanxicô tiếp tục trở nên nguồn động lực, soi sáng và khích lệ mọi người, để tất cả cùng nhau xây dựng một Hội Thánh hiệp hành, thương xót và chữa lành, nơi Nước Thiên Chúa thực sự hiện diện giữa nhân loại đau khổ hôm nay. Trong thế giới đầy bất ổn, sứ vụ này nhắc nhở chúng ta rằng lòng thương xót là chìa khóa để xây dựng một xã hội công bằng, nơi mọi người được chăm sóc và yêu thương như con cái Thiên Chúa.
