THÁNG HOA KÍNH ĐỨC MẸ MARIA Nguồn gốc – Ý nghĩa – Truyền thống – Và cách sống – Lm. Anmai, CSsR

THÁNG HOA KÍNH ĐỨC MẸ MARIA

Nguồn gốc – Ý nghĩa – Truyền thống – Và cách sống

Tháng Năm đã về. Trời đất như thay áo. Cái dịu dàng của mùa xuân vẫn còn vương lại trong làn gió nhẹ, nhưng đâu đó đã thấp thoáng hơi ấm của mùa hè. Những con đường quê bắt đầu rực lên màu nắng. Những hàng cây trước sân nhà thờ xanh hơn. Những khóm hoa trong vườn giáo xứ như cũng biết mình đang bước vào một mùa rất riêng, một mùa mà hoa không chỉ nở ngoài đất trời, nhưng còn nở trong lòng người tín hữu. Và trong ký ức của bao thế hệ Công giáo Việt Nam, cứ mỗi khi tháng Năm trở lại, lòng người lại bâng khuâng nghe vang lên những giai điệu thân thương: “Đây tháng hoa, chúng con trung thành thật thà…” Một câu hát đơn sơ thôi, nhưng đủ làm sống dậy cả một bầu trời kỷ niệm: những buổi chiều dâng hoa nơi sân nhà thờ, những em thiếu nhi áo trắng cầm hoa bước lên cung thánh, những bà mẹ già lần chuỗi dưới chân tượng Đức Mẹ, những người cha âm thầm đứng cuối nhà thờ, những người con xa xứ nhớ về xóm đạo quê nhà, nhớ tiếng chuông, nhớ mùi hương hoa huệ, nhớ bàn tay mẹ mình ngày xưa sửa lại vạt áo trước giờ đi dâng hoa.

Tháng Năm đối với người Công giáo không chỉ là một tháng trong lịch. Tháng Năm là một mùa thiêng liêng. Là mùa của Mẹ. Là mùa Hội Thánh mời gọi con cái mình trở về bên Đức Maria, không phải để dừng lại nơi Mẹ, nhưng để nhờ Mẹ mà đến gần Chúa Giêsu hơn. Đức Maria không bao giờ giữ ai lại cho riêng mình. Mẹ luôn chỉ về Chúa. Cả đời Mẹ là một lời chỉ đường âm thầm: “Người bảo gì, các anh cứ việc làm theo.” Vì thế, yêu mến Mẹ không phải là một thứ tình cảm đạo đức mơ hồ, càng không phải là một lòng sùng kính tách rời Tin Mừng. Yêu mến Mẹ là học nơi Mẹ cách lắng nghe Lời Chúa, cách thưa xin vâng, cách sống khiêm nhường, cách đứng vững dưới chân thập giá, cách cầu nguyện cùng Hội Thánh, và cách để Chúa Giêsu lớn lên trong đời mình.

Giáo Hội dành tháng Năm để kính Đức Mẹ như một lời nhắc dịu dàng nhưng sâu xa: đời sống đức tin cần có những mùa đặc biệt để được đánh thức. Con người dễ quên. Đức tin cũng có thể bị phủ bụi bởi lo toan, mệt mỏi, công việc, cơm áo, những áp lực gia đình, những vết thương trong tương quan, những âu lo về tương lai. Có khi ta vẫn đi lễ, vẫn đọc kinh, vẫn làm việc đạo đức, nhưng lòng đã khô. Có khi ta vẫn thuộc nhiều kinh kính Đức Mẹ, nhưng lại chưa thật sự sống tinh thần của Mẹ. Tháng Hoa vì thế trở thành một cơ hội ân sủng. Mỗi bông hoa dâng lên Mẹ không chỉ là một cánh hoa đẹp bên ngoài, nhưng phải là một lời tự hỏi: hôm nay tôi có bông hoa nào trong lòng để dâng Mẹ không? Một chút khiêm nhường? Một lời xin lỗi? Một hy sinh âm thầm? Một lần tha thứ? Một quyết tâm bỏ tội? Một kinh Kính Mừng đọc chậm rãi bằng cả trái tim? Một việc bác ái không ai biết? Một lần trở về với Chúa sau những tháng ngày xa cách?

Tháng Hoa đẹp nhất không phải vì bàn thờ Đức Mẹ có nhiều hoa nhất, nhưng vì tâm hồn con cái Mẹ biết nở hoa. Hoa ngoài vườn rồi sẽ héo. Hoa trên bàn thờ rồi sẽ tàn. Nhưng hoa lòng, nếu được tưới bằng cầu nguyện, bằng hy sinh, bằng lòng yêu mến, sẽ trở thành hương thơm trước mặt Thiên Chúa. Mẹ Maria không cần những bó hoa lộng lẫy mà thiếu lòng yêu. Mẹ không tìm những nghi thức bên ngoài mà không có hoán cải bên trong. Mẹ vui khi thấy con cái mình biết sống Tin Mừng. Mẹ vui khi thấy một gia đình biết hòa thuận lại sau những ngày lạnh nhạt. Mẹ vui khi thấy một người trẻ biết can đảm giữ mình trong sạch giữa một thế giới nhiều cám dỗ. Mẹ vui khi thấy một người mẹ không bỏ cuộc trong cầu nguyện cho con. Mẹ vui khi thấy một người cha biết trở nên hiền lành hơn trong gia đình. Mẹ vui khi thấy một cộng đoàn bớt chia rẽ, bớt nói xấu, bớt ganh tị, và biết nâng đỡ nhau hơn.

Nói đến Đức Maria, ta không thể chỉ nói bằng những lời cao siêu. Mẹ rất cao cả, vì Mẹ là Mẹ Thiên Chúa. Nhưng Mẹ cũng rất gần gũi, vì Mẹ là người nữ của Nazareth, người mẹ của một mái nhà nghèo, người đã sống đời bình thường với một tình yêu phi thường. Mẹ biết thế nào là lao nhọc. Mẹ biết thế nào là lo lắng. Mẹ biết thế nào là không hiểu hết ý Chúa mà vẫn tin. Mẹ biết thế nào là phải lên đường vội vã. Mẹ biết thế nào là sinh con trong thiếu thốn. Mẹ biết thế nào là bồng con chạy trốn. Mẹ biết thế nào là mất con rồi tìm con trong nước mắt. Mẹ biết thế nào là nghe người ta chống đối Con mình. Mẹ biết thế nào là đứng dưới chân thập giá, nhìn Con yêu dấu bị đóng đinh. Bởi đó, khi ta đến với Mẹ, ta không đến với một hình ảnh xa lạ, nhưng đến với một người Mẹ đã đi qua mọi nẻo đường đau thương của kiếp người bằng đức tin vững vàng.

Tháng Hoa tại Việt Nam có một vẻ đẹp rất riêng. Ở nhiều nơi, tháng Năm không chỉ là tháng đọc kinh kính Đức Mẹ, mà còn là tháng của cộng đoàn, của gia đình, của ký ức đức tin. Những cuộc rước kiệu Đức Mẹ, những buổi dâng hoa, những bài thánh ca đã trở thành một phần của linh hồn Công giáo Việt Nam. Có những người lớn lên giữa tiếng hát “Lạy Mẹ Maria, Mẹ Thiên Chúa, Mẹ đồng trinh…” Có những người lần đầu biết yêu mến Đức Mẹ qua việc được cầm một nhành hoa nhỏ trong đội dâng hoa giáo xứ. Có những cụ già cả đời không học thần học, nhưng lại có một thứ thần học của trái tim: cứ gặp khổ là chạy đến với Mẹ, cứ lo lắng là lần chuỗi, cứ vui buồn là thưa với Mẹ. Chính lòng đạo bình dân ấy, nếu được hướng dẫn đúng đắn, là một kho tàng quý báu. Nó giữ đức tin cho bao gia đình. Nó nâng đỡ bao phận người. Nó làm cho Tin Mừng đi vào đời sống một cách mềm mại, thân thương, gần gũi.

Tuy nhiên, yêu mến Đức Mẹ cũng cần được thanh luyện. Có khi người ta chỉ đến với Mẹ để xin ơn này ơn kia, mà quên học nơi Mẹ cách sống theo ý Chúa. Có khi người ta tổ chức dâng hoa thật long trọng, nhưng sau đó vẫn sống thiếu bác ái với nhau. Có khi người ta hát về Mẹ rất cảm động, nhưng lại chưa biết bắt chước Mẹ trong sự khiêm nhường, thinh lặng và phục vụ. Lòng sùng kính Đức Mẹ đích thực phải đưa ta đến với Chúa Giêsu, đưa ta vào Hội Thánh, đưa ta đến với anh chị em, nhất là những người đau khổ và bé nhỏ. Nếu tháng Hoa kết thúc mà ta chỉ có thêm vài kỷ niệm đẹp, nhưng không có thêm một chút hoán cải, thì tháng Hoa ấy vẫn còn thiếu. Nếu ta dâng lên Mẹ nhiều hoa, nhưng không dâng cho Mẹ một trái tim biết vâng phục Chúa, thì lễ dâng ấy chưa trọn.

Mẹ Maria là Mẹ Thiên Chúa, vì Mẹ đã sinh hạ Chúa Giêsu, Ngôi Lời nhập thể. Danh hiệu ấy không chỉ là một tước hiệu cao sang, nhưng là trung tâm của lòng tin Kitô giáo: Đấng Mẹ cưu mang không chỉ là một người phàm được Thiên Chúa yêu thương, mà là chính Con Thiên Chúa làm người. Vì thế, tôn kính Đức Mẹ luôn gắn liền với mầu nhiệm Đức Kitô. Càng hiểu đúng về Chúa Giêsu, ta càng hiểu đúng về Mẹ Maria. Càng yêu mến Đức Maria đúng cách, ta càng được dẫn vào tình yêu sâu xa hơn đối với Chúa Giêsu. Mẹ không che khuất Chúa. Mẹ là vầng trăng phản chiếu ánh mặt trời là Đức Kitô. Mẹ không phải là cùng đích của đức tin. Mẹ là con đường hiền mẫu dẫn ta đến cùng đích là Thiên Chúa.

Mẹ Maria cũng là Mẹ Giáo Hội. Trên đồi Canvê, khi Chúa Giêsu nói với môn đệ yêu dấu: “Đây là mẹ của anh”, Người trao Mẹ cho Hội Thánh và trao Hội Thánh cho Mẹ. Từ giây phút ấy, Mẹ đứng trong lòng Hội Thánh như người Mẹ âm thầm hiện diện, cầu bầu, nâng đỡ và đồng hành. Sau khi Chúa Giêsu lên trời, Mẹ hiện diện giữa cộng đoàn các môn đệ trong nhà Tiệc Ly, cùng cầu nguyện chờ đợi Chúa Thánh Thần. Hình ảnh ấy rất đẹp: Hội Thánh non trẻ, còn yếu đuối, còn sợ hãi, còn cần sức mạnh từ trời cao, đã có Mẹ ở giữa. Hôm nay cũng vậy. Hội Thánh vẫn cần Mẹ. Các gia đình vẫn cần Mẹ. Các linh mục, tu sĩ, giáo lý viên, thiếu nhi, giới trẻ, người già, bệnh nhân, người lao động, người di dân, người cô đơn, người tội lỗi, tất cả đều cần Mẹ. Không phải vì Mẹ thay thế Chúa, nhưng vì Mẹ là người Mẹ biết cầu bầu và dẫn con cái đến với Chúa.

Trong tháng Hoa, mỗi gia đình Công giáo nên trở thành một căn nhà Nazareth nhỏ. Không cần phải làm điều gì quá lớn lao. Một bàn thờ nhỏ có ảnh Đức Mẹ. Một bình hoa đơn sơ. Một ngọn nến. Một chục kinh Mân Côi đọc chung. Một lời nguyện trước bữa ăn. Một quyết tâm bớt nóng giận. Một buổi tối cả nhà tắt điện thoại vài phút để cầu nguyện. Một người cha làm dấu thánh giá cho con. Một người mẹ dạy con thưa “Kính mừng Maria”. Một người con biết nói lời cảm ơn cha mẹ. Những điều ấy xem ra nhỏ bé, nhưng chính những điều nhỏ bé ấy làm nên linh hồn của một gia đình có Chúa. Nazareth cũng đâu có những biến cố ồn ào mỗi ngày. Nazareth là thánh vì ở đó có Chúa Giêsu, có Mẹ Maria, có thánh Giuse, có lao động, cầu nguyện, yêu thương và trung tín.

Tháng Hoa cũng là dịp để người trẻ học lại vẻ đẹp của sự trong sáng. Thế giới hôm nay có rất nhiều tiếng gọi. Có những tiếng gọi rất hấp dẫn nhưng làm tâm hồn rối loạn. Có những hình ảnh, lối sống, trào lưu khiến người trẻ dễ đánh mất sự tinh tuyền của trái tim. Đức Maria không mời người trẻ chạy trốn thế giới, nhưng mời họ sống giữa thế giới với một tâm hồn thuộc về Chúa. Sự trong sạch không phải là sự yếu đuối, mà là sức mạnh để yêu đúng cách. Khiêm nhường không phải là tự ti, mà là biết mình thuộc về Thiên Chúa. Vâng phục không phải là mất tự do, mà là tự do được đặt trong ánh sáng của tình yêu. Một người trẻ yêu mến Đức Mẹ thật sự sẽ không chỉ đeo tràng chuỗi trên cổ hay tham gia dâng hoa bên ngoài, nhưng còn biết giữ đôi mắt, lời nói, tương quan, lựa chọn và ước mơ của mình trong ánh sáng Tin Mừng.

Tháng Hoa cũng là tháng của những người mẹ. Nhìn lên Đức Maria, các bà mẹ tìm thấy một người hiểu mình. Có người mẹ đang vui vì con cái ngoan hiền. Có người mẹ đang đau vì con xa Chúa. Có người mẹ âm thầm khóc vì gia đình bất hòa. Có người mẹ mệt mỏi vì gánh nặng kinh tế. Có người mẹ già ngồi một mình lần chuỗi, nhớ con cháu đi xa. Đức Maria không xa lạ với những giọt nước mắt ấy. Mẹ đã từng lo lắng, từng tìm kiếm, từng đau đớn, từng lặng thầm. Nhưng Mẹ không tuyệt vọng. Mẹ giữ mọi sự và suy đi nghĩ lại trong lòng. Đó là bài học lớn cho các bà mẹ Công giáo: có những điều không giải quyết được bằng lời trách móc, nhưng bằng cầu nguyện; có những đứa con không kéo về được bằng áp lực, nhưng bằng tình yêu bền bỉ; có những vết thương gia đình không lành ngay, nhưng có thể được chữa lành dần trong kiên nhẫn, hy sinh và phó thác.

Tháng Hoa cũng nhắc người cha trong gia đình về trách nhiệm thiêng liêng của mình. Nhiều khi lòng đạo trong gia đình được đặt hết lên vai người mẹ, còn người cha đứng ngoài như một người quan sát. Nhưng một gia đình Công giáo cần người cha biết cầu nguyện, biết làm gương, biết dẫn con đến nhà thờ, biết sống hiền lành, biết bảo vệ bầu khí đức tin trong nhà. Đức Maria không bao giờ tách rời khỏi thánh Giuse và Chúa Giêsu trong mái nhà Nazareth. Vì thế, tôn kính Mẹ cũng là phục hồi vẻ đẹp của gia đình: cha mẹ yêu thương nhau, con cái kính trọng cha mẹ, mọi người biết đặt Chúa ở trung tâm.

Tháng Hoa còn là tháng của những người đau khổ. Có những người đến trước tượng Đức Mẹ không biết nói gì, chỉ đứng yên. Có những người nước mắt rơi khi nghe một bài hát về Mẹ. Có những người đã cầu xin nhiều năm mà chưa thấy điều mình mong được nhận lời. Nhưng cầu nguyện với Mẹ không có nghĩa là mọi đau khổ biến mất ngay. Cầu nguyện với Mẹ là để ta không đau khổ một mình. Mẹ đứng dưới chân thập giá. Mẹ không bỏ chạy. Mẹ không hiểu hết, nhưng Mẹ tin. Chính vì thế, Mẹ có thể dạy ta đứng vững trong những giờ thập giá của đời mình. Khi bệnh tật chưa khỏi, khi người thân chưa trở về, khi gia đình chưa bình an, khi tương lai còn mịt mù, ta vẫn có thể thưa: “Lạy Mẹ, xin ở với con. Xin dạy con tin như Mẹ.”

Một trong những cách sống tháng Hoa đẹp nhất là lần chuỗi Mân Côi. Kinh Mân Côi là cuốn Tin Mừng thu nhỏ. Với từng kinh Kính Mừng, ta không chỉ lặp lại một lời kinh quen thuộc, nhưng bước vào các mầu nhiệm đời Chúa Giêsu cùng với Mẹ. Vui, Sáng, Thương, Mừng – đó không chỉ là bốn chuỗi mầu nhiệm, mà là bốn nhịp của đời người. Đời ta có niềm vui, có ánh sáng, có đau thương, có hy vọng phục sinh. Khi lần chuỗi, ta đặt đời mình vào đời Chúa. Ta học nhìn biến cố đời mình bằng đôi mắt của Mẹ. Ta để cho những lời kinh đều đặn như hơi thở làm dịu lại tâm hồn đang xáo động. Có những lúc ta không còn biết cầu nguyện thế nào, thì cứ cầm lấy tràng chuỗi. Kinh Mân Côi không đòi ta phải nói hay. Chỉ cần ta hiện diện, kiên trì, khiêm tốn. Mỗi hạt kinh là một bước chân nhỏ đi về phía Chúa.

Nhưng tháng Hoa không chỉ là tháng của kinh nguyện. Tháng Hoa phải trở thành tháng của bác ái. Dâng hoa cho Mẹ mà quên người nghèo thì chưa đủ. Hát kính Mẹ mà khép lòng trước người đau khổ thì chưa trọn. Mẹ Maria trong Tin Mừng là người lên đường. Khi nghe tin bà Êlisabét mang thai trong tuổi già, Mẹ vội vã lên đường đến miền núi để phục vụ. Mẹ không giữ niềm vui truyền tin cho riêng mình. Mẹ mang Chúa Giêsu đến cho người khác. Vì thế, ai yêu Mẹ cũng phải biết lên đường. Lên đường thăm một bệnh nhân. Lên đường hòa giải với một người mình giận. Lên đường giúp một gia đình khó khăn. Lên đường nâng đỡ một em nhỏ nghèo. Lên đường lắng nghe một người đang cô đơn. Một bó hoa đẹp dâng Mẹ có thể là một phần quà cho người thiếu thốn. Một bài hát kính Mẹ có thể trở thành một lời an ủi cho người đang buồn. Một buổi dâng hoa có thể đi kèm một hành động bác ái cụ thể của giáo xứ.

Tháng Hoa còn mời gọi ta thanh luyện lời nói. Trong đời sống cộng đoàn, nhiều bông hoa bị héo vì những lời nói làm tổn thương nhau. Có khi giáo xứ rất đẹp, lễ nghi rất long trọng, ca đoàn hát rất hay, nhưng người ta lại làm đau nhau bằng phê bình cay nghiệt, nói xấu, ganh tị, chia phe. Đức Maria là người nữ của thinh lặng. Mẹ không nói nhiều, nhưng lời Mẹ nói luôn đúng lúc và đầy đức tin. Nếu muốn dâng hoa cho Mẹ, ta hãy dâng Mẹ cái lưỡi của mình: xin Mẹ giúp con bớt một lời nóng giận, bớt một câu xét đoán, bớt một chuyện đồn thổi, bớt một thái độ mỉa mai. Một cộng đoàn biết nói lời xây dựng là một vườn hoa đẹp. Một gia đình biết nói lời yêu thương là một bàn thờ sống động dâng Mẹ.

Tháng Hoa cũng là thời gian để nhìn lại đời sống nội tâm. Hoa cần đất tốt, nước, ánh sáng và chăm sóc. Đức tin cũng vậy. Không thể có một tâm hồn nở hoa nếu ngày nào cũng chỉ nuôi mình bằng ồn ào, mạng xã hội, tranh cãi, hơn thua, ham muốn và lo lắng. Muốn có hoa lòng, phải có thinh lặng. Muốn có hương thơm, phải có cầu nguyện. Muốn có trái ngọt, phải có hy sinh. Đức Maria là mẫu gương của đời sống nội tâm vì Mẹ biết “ghi nhớ và suy niệm trong lòng”. Trong tháng Năm này, mỗi người hãy dành lại cho Chúa một khoảng thinh lặng. Đừng sợ thinh lặng. Chính trong thinh lặng, ta nghe được những điều sâu nhất: nghe Chúa gọi, nghe lòng mình thật, nghe những vết thương cần được chữa lành, nghe những lời xin lỗi chưa nói, nghe những quyết tâm cần bắt đầu.

Nếu phải tóm lại tinh thần tháng Hoa trong một hình ảnh, có lẽ đó là hình ảnh một người con cầm bông hoa nhỏ đến trước Mẹ. Bông hoa ấy có thể không đắt tiền, không rực rỡ, không hoàn hảo. Nhưng nếu bông hoa ấy được hái từ chính đời sống thật của người con, thì Mẹ sẽ đón nhận. Một người tội lỗi dâng Mẹ bông hoa sám hối. Một người khô khan dâng Mẹ bông hoa kiên trì. Một người đau khổ dâng Mẹ bông hoa phó thác. Một người trẻ dâng Mẹ bông hoa trong sạch. Một người cha dâng Mẹ bông hoa trách nhiệm. Một người mẹ dâng Mẹ bông hoa hy sinh. Một linh mục dâng Mẹ bông hoa trung tín. Một tu sĩ dâng Mẹ bông hoa tận hiến. Một giáo xứ dâng Mẹ bông hoa hiệp nhất. Một người nghèo dâng Mẹ bông hoa tin tưởng. Một người già dâng Mẹ bông hoa chờ đợi. Không ai nghèo đến nỗi không có hoa để dâng Mẹ, vì bông hoa đẹp nhất không mọc ngoài vườn, mà mọc trong trái tim biết yêu.

Ước gì tháng Năm này không trôi qua như một thói quen. Ước gì chúng ta không chỉ lặp lại những bài hát cũ bằng môi miệng, nhưng hát bằng đời sống mới. Ước gì mỗi buổi dâng hoa không chỉ làm đẹp nhà thờ, mà làm đẹp tâm hồn. Ước gì mỗi kinh Kính Mừng không chỉ là âm thanh quen thuộc, mà là một bước đến gần Chúa hơn. Ước gì mỗi gia đình Công giáo trở thành một vườn hoa nhỏ của Mẹ, nơi có hoa của cầu nguyện, hoa của tha thứ, hoa của nhẫn nại, hoa của chung thủy, hoa của phục vụ, hoa của niềm vui. Và ước gì khi tháng Hoa khép lại, Mẹ Maria có thể nhìn từng người chúng ta mà mỉm cười, không phải vì chúng ta đã tổ chức thật long trọng, nhưng vì chúng ta đã để cho Chúa Giêsu lớn lên hơn trong lòng mình.

Lạy Mẹ Maria, tháng Năm đã về, chúng con lại đến bên Mẹ với tất cả lòng con thảo. Chúng con dâng Mẹ những bông hoa tươi của đất trời, nhưng hơn hết, xin cho chúng con biết dâng Mẹ những bông hoa lòng. Xin Mẹ nhận lấy đức tin còn yếu đuối của chúng con, niềm cậy trông còn chao đảo của chúng con, tình yêu còn nhiều ích kỷ của chúng con. Xin Mẹ dạy chúng con biết thưa “xin vâng” trong những điều khó hiểu, biết phục vụ trong âm thầm, biết đứng vững dưới chân thập giá, biết cầu nguyện cùng Hội Thánh, biết đem Chúa Giêsu đến cho người khác. Xin cho tháng Hoa này trở thành tháng của hoán cải, tháng của bình an, tháng của gia đình, tháng của bác ái, tháng của những tâm hồn biết nở hoa trước mặt Chúa. Và xin Mẹ dẫn chúng con đến với Chúa Giêsu, Con yêu dấu của Mẹ, Đấng là mùa xuân vĩnh cửu, là hương thơm cứu độ, là niềm vui không bao giờ tàn phai. Amen.

Chương 1: Tháng Năm – Mùa Hoa Nở Trong Thiên Nhiên Và Trong Đức Tin

Tháng Năm về như một tiếng chuông dịu dàng đánh thức lòng người. Sau những ngày xuân còn vương chút se lạnh, đất trời bắt đầu chuyển mình sang mùa hè với ánh nắng rực rỡ hơn, bầu trời cao hơn, những cơn gió cũng mang theo hơi thở mới của sự sống. Cây cối xanh tươi, hoa lá đua nhau khoe sắc, chim chóc ríu ran, vạn vật như cùng cất lên một bản thánh ca âm thầm ca ngợi Đấng Tạo Hóa. Trong nhịp chuyển mình ấy của thiên nhiên, người tín hữu Công giáo cũng cảm nhận một mùa rất đặc biệt đang trở về: Tháng Hoa kính Đức Mẹ Maria.

Tháng Năm không chỉ là mùa hoa nở ngoài vườn, ngoài đồng, ngoài những con đường quê hay trong sân nhà thờ. Tháng Năm còn là mùa hoa nở trong tâm hồn. Đó là mùa mà lòng người được mời gọi trở nên mềm mại hơn, trong sáng hơn, khiêm nhường hơn, yêu mến hơn. Bởi vì nói đến Tháng Hoa là nói đến Mẹ Maria; mà nói đến Mẹ Maria là nói đến vẻ đẹp của một tâm hồn hoàn toàn thuộc về Thiên Chúa. Nếu hoa ngoài thiên nhiên đẹp vì màu sắc, hương thơm và sự mong manh tinh khiết, thì Mẹ Maria đẹp vì lòng tin, lòng mến, sự vâng phục, sự khiêm nhường và một trái tim trọn vẹn hướng về Chúa.

Giáo Hội dành tháng Năm để tôn kính Đức Mẹ không phải vì muốn đặt Mẹ thay thế Chúa, nhưng vì nơi Mẹ, Hội Thánh chiêm ngắm công trình kỳ diệu của Thiên Chúa. Mẹ là thụ tạo đẹp nhất của ân sủng. Mẹ là người nữ được Thiên Chúa tuyển chọn để cưu mang Con Một của Ngài. Mẹ là người đã thưa tiếng “xin vâng” trong âm thầm, để Ngôi Lời nhập thể làm người. Mẹ là người đã trao cho nhân loại Đức Giêsu Kitô, Đấng Cứu Độ duy nhất của trần gian. Vì thế, yêu mến Mẹ không bao giờ làm chúng ta xa Chúa Giêsu, nhưng càng đưa chúng ta đến gần Chúa Giêsu hơn. Chạy đến với Mẹ không phải là dừng lại nơi Mẹ, nhưng là để Mẹ cầm tay dẫn chúng ta đến với Con của Mẹ.

Tháng Năm vì thế là một trường học thiêng liêng. Trong trường học ấy, Mẹ Maria không giảng bằng những lời ồn ào, không dạy bằng những lý thuyết cao siêu, nhưng dạy bằng chính đời sống của Mẹ. Mẹ dạy ta biết lắng nghe Lời Chúa như Mẹ đã lắng nghe sứ điệp của thiên thần. Mẹ dạy ta biết tin tưởng ngay cả khi chưa hiểu hết chương trình của Thiên Chúa. Mẹ dạy ta biết phục vụ âm thầm như khi Mẹ vội vã lên đường thăm viếng bà Êlisabét. Mẹ dạy ta biết giữ lòng trung tín trong những ngày vui ở Bêlem cũng như trong những giờ tối tăm dưới chân thập giá. Mẹ dạy ta biết cầu nguyện, biết chờ đợi, biết hy vọng, biết để cho Chúa Thánh Thần hướng dẫn đời mình.

Có lẽ vì thế mà người Công giáo Việt Nam yêu Tháng Hoa bằng một tình yêu rất đặc biệt. Từ những giáo xứ miền quê đến những nhà thờ thành phố, từ những họ đạo nhỏ bé đến những cộng đoàn đông đúc, mỗi khi tháng Năm về, lòng người lại rộn lên với những bài ca quen thuộc: “Đây tháng hoa, chúng con trung thành thật thà…” Những em thiếu nhi áo trắng, những đoàn con dâng hoa, những cánh hoa đủ màu được nâng lên trước tượng Mẹ, những lời kinh Mân Côi vang lên trong buổi chiều, tất cả làm thành một bức tranh đức tin thật đẹp. Nhưng vẻ đẹp ấy không chỉ nằm ở nghi thức bên ngoài. Điều Mẹ mong nhất không phải chỉ là những bông hoa được cắm khéo léo, những điệu múa được tập công phu, những bài hát được trình bày thật hay. Điều Mẹ mong hơn cả là mỗi người chúng ta biết dâng lên Mẹ những bông hoa thiêng liêng của đời mình.

Bông hoa ấy có thể là một lời kinh sốt sắng sau những ngày khô khan. Có thể là một sự tha thứ dành cho người đã làm ta tổn thương. Có thể là một quyết tâm bỏ đi một thói quen xấu. Có thể là một lần trở về với bí tích Hòa Giải. Có thể là một việc bác ái âm thầm dành cho người nghèo. Có thể là một lời nói dịu dàng hơn trong gia đình. Có thể là một sự nhẫn nại trong bổn phận hằng ngày. Có thể là một giọt nước mắt dâng lên Chúa trong âm thầm, khi đời sống quá nặng nề mà ta vẫn không buông tay khỏi niềm tin. Những bông hoa ấy không phai tàn như hoa ngoài vườn. Những bông hoa ấy có hương thơm trước mặt Thiên Chúa.

Mẹ Maria không cần chúng ta ca tụng Mẹ bằng môi miệng mà quên sống như Mẹ. Mẹ không cần những lời tôn vinh rực rỡ nhưng trái tim lại xa Chúa. Mẹ không vui khi đoàn con dâng hoa thật đẹp mà trong gia đình vẫn còn chia rẽ, trong cộng đoàn vẫn còn ganh tị, trong tâm hồn vẫn còn cố chấp, trong đời sống vẫn thiếu Tin Mừng. Tôn kính Mẹ đích thực là bước vào con đường của Mẹ: con đường khiêm nhường, con đường tin yêu, con đường phục vụ, con đường kết hợp với Chúa Giêsu.

Tháng Năm cũng nhắc chúng ta rằng đức tin phải nở hoa. Một cây có sự sống thì sẽ trổ lá, đâm chồi, kết hoa, sinh trái. Một đời Kitô hữu có Chúa thật sự thì cũng phải tỏa ra hương thơm của Tin Mừng. Nếu đức tin chỉ là một thói quen giữ đạo bên ngoài, nếu lòng đạo chỉ là vài nghi thức được lặp lại mà không biến đổi trái tim, thì đức tin ấy giống như cành cây khô không còn nhựa sống. Mẹ Maria là mẫu gương của một đức tin sống động. Đức tin của Mẹ không dừng lại ở lời nói, nhưng trở thành hành động. Mẹ tin nên Mẹ thưa xin vâng. Mẹ tin nên Mẹ lên đường. Mẹ tin nên Mẹ đứng vững dưới chân thập giá. Mẹ tin nên Mẹ hiện diện với Hội Thánh trong nhà Tiệc Ly để cầu nguyện đón nhận Chúa Thánh Thần.

Bởi đó, Tháng Hoa không chỉ là tháng của kỷ niệm đạo đức, mà là tháng của hoán cải. Ta hãy tự hỏi: tôi đã dâng cho Mẹ bông hoa nào? Bông hoa của tôi có chỉ là hoa bên ngoài, hay là hoa từ trái tim? Tôi có đang sống gần Chúa Giêsu hơn nhờ yêu mến Mẹ không? Tôi có biết noi gương Mẹ trong đời sống gia đình, trong giáo xứ, trong công việc, trong tương quan với người khác không? Tôi có biết giữ Lời Chúa và suy đi nghĩ lại trong lòng như Mẹ không? Tôi có biết âm thầm phục vụ mà không cần ai khen ngợi không? Tôi có biết đứng vững trong thử thách mà không mất niềm hy vọng không?

Tháng Năm là mùa hoa của thiên nhiên, nhưng cũng phải là mùa hoa của linh hồn. Nếu ngoài kia hoa nở để làm đẹp đất trời, thì trong ta cũng phải có những bông hoa thiêng liêng nở ra để làm đẹp Hội Thánh, làm đẹp gia đình, làm đẹp cuộc đời. Hoa của lòng tin. Hoa của lòng mến. Hoa của lòng cậy trông. Hoa của sự hiền lành. Hoa của lòng thương xót. Hoa của đức khiêm nhường. Hoa của sự trong sạch. Hoa của tinh thần phục vụ. Hoa của lời kinh Mân Côi. Hoa của Thánh Lễ. Hoa của hy sinh. Hoa của tha thứ. Hoa của bình an.

Ước gì mỗi ngày trong tháng Năm, chúng ta không chỉ đến với Mẹ bằng một bó hoa trên tay, nhưng bằng một tâm hồn muốn được Mẹ uốn nắn. Ước gì khi nhìn lên Mẹ, chúng ta học được cách nhìn đời bằng ánh mắt đức tin. Ước gì khi đọc kinh Kính Mừng, chúng ta cảm nhận mình đang được Mẹ dẫn vào mầu nhiệm Chúa Giêsu. Ước gì khi dâng hoa kính Mẹ, chúng ta cũng dâng cả đời mình: những vui buồn, thành công thất bại, yếu đuối tội lỗi, khát vọng nên thánh, và cả những điều chưa thể nói thành lời.

Lạy Mẹ Maria, Mẹ của Tháng Hoa, Mẹ của Hội Thánh, Mẹ của từng người chúng con, xin đón nhận những bông hoa nhỏ bé của đoàn con. Có những bông hoa còn tươi vì lòng sốt sắng, nhưng cũng có những bông hoa đã héo vì tội lỗi, mệt mỏi và khô khan. Xin Mẹ đừng chê bỏ. Xin Mẹ đặt tất cả vào trái tim hiền mẫu của Mẹ, thanh luyện chúng con, nâng đỡ chúng con, và dẫn chúng con đến với Chúa Giêsu. Xin cho tháng Năm này không trôi qua như một mùa đạo đức quen thuộc, nhưng trở thành một mùa đổi mới thật sự, để trong thiên nhiên hoa nở, và trong tâm hồn chúng con, đức tin cũng nở hoa.

Chương 2: Nguồn Gốc Lịch Sử Của Tháng Hoa

Tháng Năm, đối với người Công giáo, không chỉ là một tháng trong dòng chảy của năm phụng vụ hay trong nhịp vận hành của thiên nhiên. Tháng Năm là một mùa rất riêng của lòng đạo đức bình dân, một mùa mà con cái Hội Thánh như được mời gọi bước chậm lại, nhìn ngắm Mẹ Maria, dâng lên Mẹ không chỉ những cánh hoa ngoài vườn, nhưng còn là những bông hoa âm thầm của tâm hồn: một lời kinh sốt sắng hơn, một hy sinh nhỏ bé hơn, một thái độ hiền lành hơn, một lần tha thứ khó khăn hơn, một quyết tâm trở về với Chúa thật lòng hơn. Truyền thống Tháng Hoa kính Đức Mẹ vì thế không phải là một nghi thức lạnh lùng được đặt ra từ trên xuống, nhưng trước hết phát xuất từ trái tim yêu mến của đoàn con dành cho Người Mẹ thiêng liêng của mình.

Ngay từ thời Trung Cổ, hình ảnh hoa đã được dùng để diễn tả vẻ đẹp, sự thanh khiết, hương thơm nhân đức và sự dịu dàng của Đức Maria. Các nhà đạo đức, thi sĩ, nhạc sĩ và tín hữu bình dân nhìn thấy nơi hoa một thứ ngôn ngữ rất gần với Mẹ: hoa đẹp nhưng không ồn ào, hoa thơm nhưng không khoe khoang, hoa mong manh nhưng có sức làm dịu lòng người. Bởi đó, khi con người muốn ca tụng Mẹ, họ tự nhiên nghĩ đến hoa. Khi muốn nói về sự trong trắng của Mẹ, họ nghĩ đến hoa huệ. Khi muốn nói về tình yêu của Mẹ, họ nghĩ đến hoa hồng. Khi muốn nói về sự khiêm nhường của Mẹ, họ nghĩ đến những bông hoa nhỏ mọc bên vệ đường, không ai để ý, nhưng vẫn âm thầm nở cho đời một chút sắc hương.

Từ thế kỷ XIII, tại Tây Ban Nha, truyền thống ca tụng Đức Maria trong bầu khí tháng Năm đã có những dấu chỉ rất sớm. Những bài ca kính Đức Mẹ, đặc biệt trong dòng thi ca đạo đức thời Trung Cổ, đã nối kết vẻ đẹp của Mẹ với vẻ đẹp của tháng Năm, mùa của hoa nở và sức sống mới. Một số nguồn lịch sử ghi nhận rằng trong các bài Cantigas de Santa Maria thời vua Alfonso X xứ Castile, vẻ đẹp của Đức Maria được so sánh với vẻ đẹp của tháng Năm. Đây chưa phải là Tháng Hoa theo hình thức hoàn chỉnh như ta biết ngày nay, nhưng đã là một hạt mầm rất quan trọng: tháng Năm được cảm nhận như thời gian thích hợp để ca tụng Mẹ bằng ngôn ngữ của mùa xuân, của hoa, của ánh sáng, của sự sống.

Đến thế kỷ XIV, truyền thống ấy tiếp tục được nuôi dưỡng nơi các vị thánh và các nhà thần bí. Chân phước Henri Suso, tu sĩ Dòng Đa Minh, được nhắc đến như một người có lòng sùng kính Đức Mẹ rất tha thiết. Vào ngày đầu tháng Năm, ngài dâng lên Mẹ những việc tôn kính đặc biệt và kết vòng hoa để kính Mẹ. Hình ảnh ấy rất đẹp: một tu sĩ chiêm niệm, trong bầu khí đầu tháng Năm, không dâng cho Mẹ những điều lớn lao theo kiểu thế gian, nhưng dâng những vòng hoa đơn sơ, như muốn nói rằng tình yêu thật không cần phô trương, chỉ cần chân thành.

Sang thế kỷ XVI, thánh Philip Neri đã làm cho lòng sùng kính Đức Mẹ trong tháng Năm mang một sắc thái mục vụ rất gần gũi. Ngài quy tụ các trẻ em Công giáo quanh bàn thờ Đức Mẹ, khuyến khích các em dâng hoa tươi cho Mẹ, nhưng đồng thời cũng dâng lên Mẹ những “bông hoa thiêng liêng” là các nhân đức trong tâm hồn. Đây là một điểm rất quan trọng, vì từ đó Tháng Hoa không còn chỉ là chuyện trang hoàng bên ngoài. Hoa không chỉ là hoa cầm trên tay, nhưng là hoa nở trong lòng. Một em nhỏ biết vâng lời cha mẹ là một bông hoa. Một người trẻ biết giữ tâm hồn trong sạch là một bông hoa. Một người nghèo biết tin tưởng nơi Chúa giữa thử thách là một bông hoa. Một người tội lỗi biết trở về là một bông hoa. Một cộng đoàn biết yêu thương nhau là một vườn hoa dâng Mẹ.

Đầu thế kỷ XVII, tại Napoli, nước Ý, việc cử hành tháng kính Đức Mẹ bắt đầu có hình thức long trọng hơn. Trong nhà thờ thánh Clara của các nữ tu Phanxicô, tháng kính Mẹ được tổ chức với các giờ kinh, bài hát, việc đạo đức và phép lành Mình Thánh Chúa vào buổi chiều. Điều này cho thấy Tháng Hoa không tách khỏi trung tâm đức tin là Chúa Giêsu Thánh Thể. Dâng hoa kính Mẹ không phải là dừng lại ở Mẹ, nhưng là cùng Mẹ đến với Chúa Giêsu. Mẹ Maria không giữ ai lại cho riêng mình. Mẹ luôn nói như tại tiệc cưới Cana: “Người bảo gì, các anh cứ việc làm theo.” Bởi thế, truyền thống Tháng Hoa càng đúng đắn bao nhiêu thì càng phải dẫn người tín hữu đến gần Chúa Giêsu bấy nhiêu.

Các linh mục Dòng Tên cũng góp phần rất lớn trong việc phổ biến lòng sùng kính này. Tại Roma, các ngài tổ chức những việc đạo đức kính Đức Mẹ trong các trường học và ký túc xá. Những sinh viên được đào luyện trong bầu khí ấy, khi trở về quê hương, đã mang theo lòng yêu mến Mẹ và làm cho truyền thống này lan rộng. Một số tài liệu lịch sử còn nhắc đến cha Nadasi, Dòng Tên, với tập sách nhỏ xuất bản năm 1654, khuyến khích giáo hữu dành riêng một tháng trong năm để tôn kính Đức Mẹ. Như thế, lòng đạo đức bình dân dần dần được nâng đỡ bởi các dòng tu, trường học, cộng đoàn và các sách đạo đức, để từ một tập tục địa phương trở thành một truyền thống rộng lớn trong đời sống Công giáo.

Điều đáng chú ý là Tháng Hoa không hình thành trong một ngày, cũng không do một sắc lệnh duy nhất mà có. Nó lớn lên như một cây hoa trong lòng Hội Thánh. Ban đầu là những cánh hoa của lòng mến bình dân. Rồi đến những bài thơ, bài ca, vòng hoa, bàn thờ nhỏ, giờ kinh gia đình, các cuộc rước, các buổi hát kính Mẹ, các bài suy niệm về nhân đức của Mẹ. Từng chút một, truyền thống ấy lan từ Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ý, rồi đến Pháp, Bỉ, các nước Công giáo châu Âu, và sau đó đến nhiều miền truyền giáo trên thế giới. Vào thế kỷ XIX, việc dành trọn tháng Năm để tôn kính Đức Mẹ đã trở nên rất phổ biến trong Giáo Hội Công giáo Latinh.

Nhưng nếu chỉ nhìn Tháng Hoa như một hiện tượng lịch sử, ta vẫn chưa chạm đến linh hồn của truyền thống này. Linh hồn của Tháng Hoa là tình mẫu tử. Người tín hữu yêu mến Đức Mẹ vì họ cảm nhận Mẹ không xa lạ. Mẹ không phải là một nhân vật chỉ thuộc về tranh ảnh, tượng đài, nhà thờ hay kinh sách. Mẹ là người đã từng sống nghèo, từng lo lắng, từng lắng nghe, từng đau khổ, từng đứng dưới chân thập giá, từng ôm lấy thân xác Con mình trong nước mắt. Vì thế, người nghèo thấy Mẹ gần mình. Người mẹ đau khổ thấy Mẹ hiểu mình. Người bệnh tật thấy Mẹ thương mình. Người tội lỗi thấy Mẹ không xua đuổi mình. Người trẻ thấy Mẹ là mẫu gương của tiếng “xin vâng”. Người già thấy Mẹ là niềm an ủi cuối đời. Các linh mục, tu sĩ thấy Mẹ là người dạy mình hiến dâng trọn vẹn cho Chúa.

Tháng Hoa vì vậy là tháng của sự trở về với tình yêu đơn sơ. Có những lúc đức tin của ta trở nên khô khan vì quá nhiều lý luận. Có những lúc đời sống đạo trở nên nặng nề vì chỉ còn bổn phận. Có những lúc ta đến nhà thờ nhưng lòng không còn rung động. Tháng Hoa đến như một làn gió nhẹ, nhắc ta rằng đức tin cũng cần vẻ đẹp, cần lời ca, cần hương thơm, cần những cử chỉ dịu dàng. Một bông hoa đặt trước tượng Mẹ không giải quyết ngay mọi vấn đề của cuộc đời, nhưng nó có thể đánh thức trong lòng ta một điều đã ngủ quên: ta vẫn còn là con, và ta vẫn còn có Mẹ.

Ở Việt Nam, Tháng Hoa kính Đức Mẹ đã đi vào tâm thức Công giáo một cách rất sâu. Những đoàn con dâng hoa, những bài hát quen thuộc, những tà áo trắng, những cánh hoa đủ màu, những buổi rước kiệu, những giờ kinh liên gia, những giáo xứ rộn ràng trong tháng Năm – tất cả đã trở thành ký ức thiêng liêng của nhiều thế hệ. Biết bao người lớn lên trong đức tin nhờ những buổi dâng hoa ấy. Có người khi còn bé chưa hiểu thần học về Đức Mẹ, nhưng đã biết yêu Mẹ qua bài hát, qua bông hoa, qua ánh nến, qua lời kinh Mân Côi. Có người sau này đi xa, sống giữa những thành phố ồn ào, nhưng mỗi khi tháng Năm về, nghe lại một bài ca kính Mẹ, lòng bỗng mềm ra, như thể tuổi thơ đức tin lại trở về.

Nguồn gốc lịch sử của Tháng Hoa, vì thế, không chỉ kể cho ta biết truyền thống này bắt đầu từ đâu, nhưng còn giúp ta hiểu tại sao nó tồn tại lâu bền. Nó tồn tại vì nó chạm đến phần rất sâu trong tâm hồn con người: nhu cầu được yêu thương, được chở che, được dẫn về với Thiên Chúa bằng con đường hiền mẫu. Mẹ Maria không thay thế Chúa. Mẹ không che khuất Chúa. Mẹ là bình minh báo mặt trời. Mẹ là con đường dịu dàng dẫn đến Đức Kitô. Mọi bông hoa dâng Mẹ, nếu đúng nghĩa, đều phải trở thành một bước chân đến gần Chúa hơn.

Bởi đó, khi ta dâng hoa kính Mẹ trong tháng Năm, ta đừng chỉ dâng những bông hoa chóng tàn. Hoa ngoài vườn rồi sẽ héo. Hương thơm rồi sẽ bay. Màu sắc rồi sẽ phai. Nhưng có những bông hoa không tàn: hoa khiêm nhường, hoa trong sạch, hoa bác ái, hoa nhẫn nại, hoa hy sinh, hoa tha thứ, hoa trung tín, hoa cầu nguyện, hoa phục vụ âm thầm. Chính những bông hoa ấy mới làm vui lòng Mẹ nhất. Một người con biết bỏ đi một thói quen xấu để sống đẹp lòng Chúa, đó là một bông hoa. Một gia đình biết đọc kinh chung trong tháng Năm, đó là một bó hoa. Một giáo xứ biết hiệp nhất sau những chia rẽ, đó là một vườn hoa. Một người biết âm thầm giúp đỡ kẻ nghèo nhân danh Mẹ, đó là hương thơm bay lên trước mặt Chúa.

Tháng Hoa bắt đầu từ những vòng hoa, những bài ca, những cuộc rước, những bàn thờ nhỏ, nhưng đích điểm của Tháng Hoa là một đời sống được biến đổi. Nếu sau tháng Năm, ta yêu Mẹ nhiều hơn mà cũng yêu Chúa Giêsu nhiều hơn, sống Tin Mừng hơn, hiền lành hơn, khiêm nhường hơn, bác ái hơn, thì Tháng Hoa đã sinh trái. Nếu sau những lần dâng hoa, ta biết dâng chính đời mình cho Chúa, thì truyền thống này không chỉ đẹp mà còn thánh. Nếu sau những bài hát kính Mẹ, ta biết nói tiếng “xin vâng” trong đời thường, thì hoa tháng Năm đã nở thật sự trong linh hồn.

Lạy Mẹ Maria, Mẹ của Tháng Hoa, Mẹ của những bông hoa âm thầm, xin nhận lấy những cánh hoa nhỏ bé của chúng con. Xin dạy chúng con đừng chỉ dâng hoa bằng tay, nhưng dâng hoa bằng đời sống. Xin cho mỗi ngày tháng Năm trở thành một ngày chúng con tập sống đẹp hơn trước mặt Chúa. Xin cho mỗi gia đình trở thành một bàn thờ nhỏ kính Mẹ. Xin cho mỗi giáo xứ trở thành một vườn hoa của đức tin. Và xin cho chúng con, sau khi dâng lên Mẹ những bông hoa chóng tàn của trần gian, biết dâng lên Chúa Giêsu chính trái tim chúng con – một trái tim được Mẹ uốn nắn, thanh luyện và dẫn vào tình yêu cứu độ của Con Mẹ.

Chương 3: Sự Lan Rộng Và Các Giáo Hoàng Khuyến Khích

Tháng Hoa kính Đức Mẹ không chỉ là một tập tục đạo đức bình dân phát xuất từ lòng yêu mến tự nhiên của đoàn con đối với Mẹ Maria, nhưng dần dần, qua dòng lịch sử, đã trở thành một thực hành thiêng liêng được Giáo Hội nhìn nhận, thanh luyện, nâng đỡ và cổ võ. Điều đó cho thấy rằng lòng sùng kính Đức Mẹ không phải là một cảm xúc thoáng qua, không phải là một nét văn hóa tôn giáo phụ thuộc, càng không phải là một thứ đạo đức bên lề đời sống Kitô hữu. Trái lại, khi được đặt đúng chỗ trong mầu nhiệm Đức Kitô và trong đời sống Hội Thánh, lòng yêu mến Mẹ Maria trở thành một con đường rất đẹp, rất dịu dàng, rất nhân bản và rất Tin Mừng để người tín hữu tiến gần hơn với Chúa Giêsu.

Từ những hình thức đơn sơ ban đầu như dâng hoa, hát thánh ca, trang hoàng ảnh tượng Đức Mẹ, lần hạt Mân Côi, đọc kinh chung trong gia đình hay giáo xứ, việc cử hành Tháng Hoa ngày càng lan rộng trong cộng đoàn Dân Chúa. Đặc biệt, bước sang đầu thế kỷ XIX, truyền thống này đã trở nên long trọng hơn, có tổ chức hơn và mang chiều kích phụng vụ – mục vụ rõ ràng hơn. Các giáo xứ không chỉ dâng hoa theo thói quen, nhưng còn kết hợp với giảng thuyết, suy niệm, cầu nguyện, rước kiệu, các việc bác ái và những giờ tôn kính Đức Mẹ cách trang nghiêm. Tháng Năm vì thế không chỉ là tháng của hoa bên ngoài, nhưng là tháng của hoa lòng; không chỉ là tháng của những bài hát dâng Mẹ, nhưng là tháng của hoán cải; không chỉ là tháng của những đoàn con mặc áo đẹp tiến lên trước tượng Mẹ, nhưng là tháng để mỗi người tự hỏi: lòng tôi có đang trở nên một bông hoa xứng đáng dâng lên Thiên Chúa qua tay Mẹ hay không?

Năm 1815, Đức Thánh Cha Piô VII đã khuyến khích lòng tôn sùng Đức Mẹ trong tháng Năm. Sự khuyến khích ấy mang một ý nghĩa rất lớn. Giáo Hội, qua vị cha chung, không chỉ nhìn thấy nơi Tháng Hoa một truyền thống dễ thương của giáo dân, nhưng còn nhận ra nơi đó một phương thế hữu hiệu để nuôi dưỡng đức tin, củng cố đời sống cầu nguyện và dẫn đưa các tâm hồn về với Chúa. Trong một thế giới luôn có nhiều biến động, người tín hữu cần những thời điểm thiêng liêng để trở về, để lắng nghe, để được nâng đỡ. Tháng Năm, với hình ảnh Đức Maria hiền mẫu, trở thành một khoảng trời ân phúc, nơi con người được mời gọi dừng lại trước Mẹ, nhìn lên Mẹ, học nơi Mẹ cách tin, cách yêu, cách hy vọng và cách vâng phục thánh ý Chúa.

Đến năm 1889, Đức Thánh Cha Piô IX ban ơn toàn xá cho những ai tham dự các việc đạo đức trong Tháng Hoa theo điều kiện của Giáo Hội. Việc ban ơn toàn xá không phải là một sự “thưởng công” theo nghĩa máy móc, nhưng là dấu chỉ cho thấy Giáo Hội nhìn nhận giá trị thiêng liêng sâu xa của việc tôn kính Đức Mẹ. Khi người tín hữu thật lòng tham dự, xưng tội, rước lễ, cầu nguyện theo ý Đức Giáo Hoàng và sống trong tâm tình hoán cải, họ không chỉ làm một hành vi đạo đức bên ngoài, mà còn mở lòng ra để đón nhận lòng thương xót của Thiên Chúa. Đức Mẹ không giữ ai lại cho riêng mình. Mẹ không bao giờ muốn con cái dừng lại ở Mẹ như điểm cuối. Mẹ luôn đưa con cái đến với Chúa Giêsu, như tại tiệc cưới Cana, Mẹ chỉ nói một câu rất ngắn nhưng chứa đựng cả linh đạo đời Kitô hữu: “Người bảo gì, các anh cứ việc làm theo.”

Chính vì thế, càng yêu mến Đức Mẹ đúng nghĩa, người tín hữu càng phải yêu mến Chúa Giêsu hơn. Càng đến gần Mẹ, ta càng được Mẹ dắt vào trong mầu nhiệm Con của Mẹ. Một lòng sùng kính Đức Mẹ chân thật không bao giờ làm lu mờ Đức Kitô, nhưng làm cho Đức Kitô được nhận biết, được yêu mến và được bước theo cách sâu xa hơn. Nếu việc dâng hoa chỉ dừng lại ở nghi thức bên ngoài, nếu những bài hát chỉ làm xúc động đôi tai mà không đánh thức trái tim, nếu những cuộc rước kiệu chỉ rộn ràng trong sân nhà thờ mà không dẫn tới đời sống công chính, bác ái và hoán cải, thì Tháng Hoa chưa đạt tới chiều sâu của nó. Nhưng nếu nhờ Tháng Hoa, một người biết lần hạt sốt sắng hơn, biết tha thứ cho người làm mình đau, biết sống khiêm nhường hơn trong gia đình, biết đến với Thánh Lễ, biết yêu mến Lời Chúa, biết sống sạch trong tư tưởng và ngay thẳng trong hành động, thì khi ấy bông hoa dâng Mẹ đã thật sự tỏa hương trước mặt Thiên Chúa.

Đức Thánh Cha Piô XII, trong giáo huấn của ngài về phụng vụ và đời sống đạo đức, cũng nhấn mạnh rằng việc tôn kính Đức Mẹ trong tháng Năm là một việc đạo đức được Giáo Hội công nhận và cổ võ. Điều này rất quan trọng, vì trong đời sống Giáo Hội luôn cần có sự quân bình giữa phụng vụ chính thức và các việc đạo đức bình dân. Phụng vụ là đỉnh cao và nguồn mạch của đời sống Kitô hữu, nhưng các việc đạo đức bình dân, nếu được hướng dẫn đúng đắn, lại là những con đường gần gũi giúp đức tin đi vào đời sống hằng ngày của dân Chúa. Người giáo dân bình thường có thể chưa hiểu hết các khái niệm thần học cao sâu, nhưng họ biết quỳ trước Mẹ, biết cầm tràng hạt, biết dâng một đóa hoa, biết hát một bài ca quen thuộc, biết thưa với Mẹ những nỗi đau không nói được với ai. Và chính trong sự đơn sơ ấy, ân sủng Thiên Chúa vẫn âm thầm hoạt động.

Đặc biệt, năm 1965, Đức Thánh Cha Phaolô VI đã gửi thông điệp “Mense Maio”, nghĩa là “Tháng Năm”, để nói về giá trị thiêng liêng của tháng kính Đức Mẹ. Ngài gọi tháng Năm là tháng mà lòng đạo đức của giáo dân đã kính dâng cách riêng cho Đức Mẹ, là dịp để bày tỏ niềm tin và lòng kính mến của người Công giáo khắp nơi đối với Đức Mẹ Nữ Vương Thiên Đàng. Lời nhắc nhở ấy vang lên giữa một giai đoạn thế giới đầy lo âu, chiến tranh, chia rẽ và bất ổn. Đức Phaolô VI không chỉ mời gọi người tín hữu tôn kính Mẹ bằng nghi thức, nhưng còn xin họ chạy đến với Mẹ để cầu nguyện cho hòa bình, cho Hội Thánh, cho nhân loại và cho những nhu cầu khẩn thiết của thời đại.

Điều này làm cho Tháng Hoa có một chiều kích rất rộng. Tháng Hoa không phải chỉ là chuyện riêng của một giáo xứ, một hội đoàn hay một nhóm thiếu nhi dâng hoa. Tháng Hoa là lời cầu nguyện của toàn thể Hội Thánh dâng lên Thiên Chúa qua lời chuyển cầu của Đức Mẹ. Khi một em nhỏ cầm bông hoa trắng tiến lên dâng Mẹ, em không chỉ diễn tả sự trong trắng của tuổi thơ, mà còn đại diện cho khát vọng trong sạch của cả Hội Thánh. Khi một người mẹ âm thầm lần chuỗi trong căn nhà nghèo, bà không chỉ cầu cho gia đình mình, mà còn góp vào kho tàng cầu nguyện của Dân Chúa. Khi một cộng đoàn rước kiệu Mẹ trong sân nhà thờ, đó không chỉ là một sinh hoạt truyền thống, mà còn là dấu chỉ cho một đoàn dân đang lữ hành, đang đi dưới sự chở che của Mẹ, đang cần Mẹ dẫn về với Đức Kitô.

Đức Phaolô VI nhấn mạnh rằng Đức Maria là con đường dẫn chúng ta đến Chúa Kitô. Đây là điểm then chốt của mọi lòng sùng kính Đức Mẹ. Mẹ không thay thế Chúa. Mẹ không đứng ngang hàng với Chúa. Mẹ không phải là trung tâm của đức tin theo nghĩa tuyệt đối. Trung tâm duy nhất của đức tin Kitô giáo là Thiên Chúa Ba Ngôi, được mạc khải nơi Đức Giêsu Kitô, Đấng Cứu Độ duy nhất của nhân loại. Nhưng trong kế hoạch cứu độ, Thiên Chúa đã muốn dùng lời xin vâng của Đức Maria để Con Một Ngài nhập thể làm người. Vì thế, ai hiểu đúng vai trò của Mẹ sẽ càng kinh ngạc trước sự khiêm nhường của Thiên Chúa; ai yêu mến Mẹ đúng nghĩa sẽ càng yêu mến Đức Giêsu hơn; ai đi với Mẹ sẽ học được con đường của Tin Mừng: khiêm nhường, vâng phục, lắng nghe, phục vụ và trung tín đến cùng.

Tháng Hoa vì vậy không thể bị hiểu như một mùa lễ hội đạo đức chỉ có sắc màu, âm nhạc, trang phục và nghi thức. Những điều ấy rất đẹp, rất đáng quý, nhất là trong truyền thống Công giáo Việt Nam. Nhưng vẻ đẹp bên ngoài phải dẫn vào vẻ đẹp bên trong. Hoa dâng Mẹ phải đi đôi với hoa nhân đức. Hoa hồng phải nhắc ta đến tình yêu. Hoa huệ phải nhắc ta đến sự trong sạch. Hoa tím phải nhắc ta đến khiêm nhường và thống hối. Hoa vàng phải nhắc ta đến lòng trung tín. Hoa trắng phải nhắc ta đến tâm hồn đơn sơ. Nếu dâng Mẹ cả trăm đóa hoa mà lòng còn đầy hận thù, gian dối, kiêu căng, ích kỷ, thì hoa ấy vẫn còn thiếu hương thơm thiêng liêng. Nhưng nếu chỉ có một bông hoa nhỏ, được dâng lên bằng trái tim thống hối, bằng một quyết tâm đổi đời, bằng một lời xin lỗi chân thành, bằng một việc bác ái âm thầm, thì bông hoa ấy có thể trở thành của lễ rất đẹp trước mặt Mẹ.

Sự lan rộng của Tháng Hoa trên khắp thế giới cũng cho thấy một điều cảm động: ở đâu có con cái Hội Thánh, ở đó có bóng dáng Mẹ Maria. Từ những thánh đường nguy nga ở châu Âu đến những giáo xứ miền quê Việt Nam; từ những cộng đoàn đông đảo đến những nhóm tín hữu nhỏ bé; từ những nhà dòng chiêm niệm đến những gia đình bình dân; từ các em thiếu nhi dâng hoa đến những cụ già run run cầm tràng hạt, Mẹ vẫn được yêu mến, được kêu cầu, được tin tưởng. Lòng yêu mến ấy không chỉ dựa trên tình cảm tự nhiên, nhưng bắt nguồn từ niềm tin rằng Mẹ là Mẹ Chúa Giêsu và cũng là Mẹ của Hội Thánh. Trên thập giá, khi Chúa Giêsu trao Mẹ cho môn đệ yêu dấu: “Đây là mẹ của anh”, Người cũng trao Mẹ cho mỗi chúng ta.

Tháng Hoa còn nhắc chúng ta về một đặc điểm rất đẹp của đức tin Công giáo: đức tin không khô khan, không lạnh lùng, không chỉ là những công thức phải thuộc lòng, nhưng là một đời sống có trái tim, có ký ức, có tình mẫu tử, có vẻ đẹp, có nước mắt và có hy vọng. Người Công giáo yêu mến Đức Mẹ vì nơi Mẹ, chúng ta thấy đức tin trở nên rất gần. Mẹ không giảng nhiều, nhưng Mẹ sống Lời Chúa. Mẹ không làm phép lạ theo ý mình, nhưng Mẹ tin vào quyền năng của Con Mẹ. Mẹ không tìm vinh quang cho bản thân, nhưng Mẹ luôn đứng ở nơi Thiên Chúa muốn Mẹ đứng: âm thầm ở Nazareth, tế nhị tại Cana, đau đớn dưới chân thập giá, cầu nguyện với các Tông đồ trong nhà Tiệc Ly.

Bởi đó, các Đức Giáo Hoàng khi khuyến khích Tháng Hoa không chỉ muốn duy trì một truyền thống đẹp, nhưng muốn giúp Dân Chúa sống đức tin cách sâu xa hơn. Tháng Hoa là trường học của Mẹ Maria. Trong trường học ấy, ta học cầu nguyện bằng sự lắng nghe. Học phục vụ bằng sự mau mắn. Học đau khổ bằng sự trung tín. Học khiêm nhường bằng sự ẩn mình. Học hy vọng bằng sự đứng vững dưới chân thập giá. Học truyền giáo bằng việc mang Chúa đến cho người khác như Mẹ đã vội vã lên đường thăm bà Êlisabét. Học thánh thiện không phải bằng những việc lớn lao gây chú ý, nhưng bằng lòng trung thành trong những bổn phận nhỏ bé mỗi ngày.

Đối với người Công giáo Việt Nam, Tháng Hoa lại càng mang một nét rất thân thương. Biết bao thế hệ đã lớn lên trong tiếng hát “Đây tháng hoa”, trong những buổi tập dâng hoa, trong hương nhang, ánh nến, tiếng chuông, tràng hạt và bóng áo dài trắng trước tượng Mẹ. Những ký ức ấy không chỉ là hoài niệm, nhưng là một phần của gia sản đức tin. Có những người xa quê, xa giáo xứ, xa nhà thờ, nhưng mỗi khi tháng Năm về, nghe một bài ca kính Mẹ, lòng lại mềm ra. Có những người đã nguội lạnh lâu năm, nhưng nhờ một buổi rước kiệu Đức Mẹ, nhờ một lời kinh Mân Côi, nhờ một lần nhìn thấy con mình dâng hoa, mà họ được đánh động để trở về. Mẹ Maria vẫn có cách rất riêng để chạm vào những tâm hồn tưởng như đã khép kín.

Tuy nhiên, chính vì Tháng Hoa là một truyền thống đẹp, chúng ta càng phải sống cho đúng tinh thần của Giáo Hội. Tôn kính Đức Mẹ không phải là chỉ làm cho thật hoành tráng, tổ chức cho thật đông, trang trí cho thật lộng lẫy, hát cho thật hay. Tất cả những điều đó chỉ có ý nghĩa khi giúp cộng đoàn cầu nguyện hơn, yêu Chúa hơn, hiệp nhất hơn và sống Tin Mừng hơn. Một buổi dâng hoa đẹp nhất không phải là buổi có nhiều màu sắc nhất, nhưng là buổi làm cho lòng người hướng về Chúa nhiều nhất. Một tháng Hoa thành công không phải là tháng có nhiều chương trình nhất, nhưng là tháng có nhiều tâm hồn được đổi mới nhất. Một cộng đoàn yêu mến Mẹ thật không phải là cộng đoàn chỉ biết ca tụng Mẹ bằng môi miệng, nhưng là cộng đoàn biết noi gương Mẹ trong khiêm nhường, bác ái và vâng phục thánh ý Chúa.

Điều Đức Phaolô VI nhắc nhở vẫn còn nguyên giá trị cho hôm nay: Đức Maria là con đường dẫn đến Đức Kitô. Vì thế, trong Tháng Hoa, chúng ta hãy đến với Mẹ, nhưng đừng dừng lại ở Mẹ. Hãy nhờ Mẹ mà đến với Thánh Thể. Hãy nhờ Mẹ mà yêu mến Lời Chúa. Hãy nhờ Mẹ mà trở về với bí tích Hòa Giải. Hãy nhờ Mẹ mà sống hiền lành hơn trong gia đình. Hãy nhờ Mẹ mà biết tha thứ, biết phục vụ, biết khiêm tốn, biết cầu nguyện và biết chịu đựng trong hy vọng. Hãy để từng bông hoa dâng lên Mẹ trở thành một quyết tâm cụ thể: bớt một lời cay nghiệt, bỏ một thói quen xấu, làm một việc lành âm thầm, đến thăm một người đau yếu, giúp một người nghèo, hòa giải với một người mình đang giận, cầu nguyện cho Hội Thánh và cho thế giới.

Nhìn lại lịch sử lan rộng của Tháng Hoa và sự khuyến khích của các Đức Giáo Hoàng, ta nhận ra một dòng chảy ân sủng rất dịu dàng. Từ lòng đạo đức bình dân, Tháng Hoa được Giáo Hội nâng đỡ; từ những bông hoa ngoài đồng, Tháng Hoa dẫn đến những bông hoa thiêng liêng; từ tình yêu dành cho Mẹ, Tháng Hoa đưa chúng ta vào tình yêu lớn hơn dành cho Đức Kitô; từ những buổi dâng hoa trong nhà thờ, Tháng Hoa mời gọi chúng ta dâng chính đời mình cho Thiên Chúa. Và đó mới là ý nghĩa sâu xa nhất: không chỉ dâng hoa cho Mẹ, mà cùng với Mẹ dâng cả cuộc đời cho Chúa.

Ước gì mỗi Tháng Năm trở về không chỉ làm sân nhà thờ rực rỡ hơn, nhưng làm tâm hồn chúng ta trong sáng hơn. Ước gì mỗi bài ca kính Mẹ không chỉ vang lên ngoài môi miệng, nhưng đánh thức lòng tin trong trái tim. Ước gì mỗi cuộc rước kiệu không chỉ đi quanh khuôn viên giáo xứ, nhưng dẫn chúng ta đi sâu hơn vào hành trình theo Chúa. Ước gì mỗi bông hoa dâng lên Mẹ là một lời thưa: “Lạy Mẹ Maria, xin dạy con yêu Chúa Giêsu như Mẹ đã yêu. Xin dạy con tin như Mẹ đã tin. Xin dạy con xin vâng như Mẹ đã xin vâng. Xin dạy con đứng vững dưới thập giá như Mẹ đã đứng. Xin dạy con sống âm thầm, khiêm nhường và trung tín, để đời con cũng trở thành một bông hoa nhỏ trong vườn hoa của Thiên Chúa.”

Và như thế, Tháng Hoa không kết thúc khi tháng Năm qua đi. Tháng Hoa chỉ thật sự sinh hoa trái khi sau những ngày dâng Mẹ, người tín hữu bước vào đời thường với một trái tim mới. Một trái tim biết yêu hơn. Một trái tim biết cầu nguyện hơn. Một trái tim biết sống có trách nhiệm hơn với gia đình, giáo xứ và xã hội. Một trái tim biết để cho Đức Maria dẫn mình đến với Đức Kitô, vì chính Người mới là cùng đích, là nguồn ơn cứu độ, là ánh sáng và sự sống đời đời của chúng ta.

Chương 4: Tháng Hoa Trong Giáo Hội Việt Nam

Mùa của hoa, mùa của ký ức, mùa của lòng con thảo dâng về Mẹ

Tháng Năm về trên quê hương Việt Nam không chỉ bằng cái nắng đầu hè, không chỉ bằng tiếng ve bắt đầu gọi mùa, không chỉ bằng những cánh phượng đỏ chớm nở nơi sân trường, mà còn bằng một âm vang rất riêng trong lòng người Công giáo: âm vang của những bài ca dâng Mẹ. Có những tháng trong năm đi qua rất lặng lẽ, nhưng tháng Năm thì khác. Tháng Năm vừa chạm ngõ, nhiều giáo xứ như bừng tỉnh trong một niềm vui thiêng liêng quen thuộc. Nhà thờ được trang hoàng đẹp hơn. Bàn thờ Đức Mẹ sáng hơn. Những bình hoa được thay mới thường xuyên hơn. Tiếng hát “Đây tháng hoa, chúng con trung thành thật thà…” lại vang lên, không chỉ trong thánh đường, mà trong ký ức của bao thế hệ tín hữu Việt Nam.

Tháng Hoa trong Giáo Hội Việt Nam không đơn giản là một sinh hoạt đạo đức theo mùa. Đó là một phần của đời sống đức tin bình dân, một nét văn hóa Công giáo thấm sâu vào tâm hồn người Việt. Ở đó có hoa, có hương, có tiếng hát, có áo dài trắng, có những đoàn em nhỏ tay cầm hoa tiến lên trước tượng Mẹ; nhưng sâu hơn tất cả là lòng con thảo. Người Việt vốn có tâm tình yêu mẹ rất sâu. Trong mái nhà Việt Nam, hình ảnh người mẹ luôn gắn với hy sinh, chở che, nhẫn nại, âm thầm. Vì thế, khi đức tin Công giáo giới thiệu Đức Maria là Mẹ Thiên Chúa, Mẹ Hội Thánh, Mẹ của mỗi tín hữu, tâm hồn người Việt đã đón nhận Mẹ bằng một sự gần gũi đặc biệt. Người Việt yêu Mẹ Maria không phải chỉ bằng giáo lý khô khan, mà bằng tiếng hát, cánh hoa, lời kinh, giọt nước mắt, và những lời cầu xin rất đơn sơ: “Mẹ ơi, xin thương con.”

Tại Việt Nam, Tháng Hoa đã đi vào đời sống giáo xứ như một mùa hội thiêng liêng. Dù ở thành thị đông đúc hay miền quê xa xôi, dù nơi nhà thờ lớn nguy nga hay ngôi nhà nguyện nhỏ bé giữa đồng ruộng, tháng Năm về là lúc cộng đoàn cùng hướng về Mẹ. Có nơi tổ chức dâng hoa mỗi tối. Có nơi dâng hoa vào các ngày Chúa nhật. Có nơi quy tụ thiếu nhi, giới trẻ, các bà mẹ, các hội đoàn, từng giáo họ thay nhau dâng kính Mẹ. Những cánh hoa được chuẩn bị cẩn thận, những bài hát được tập luyện nhiều ngày, những bước chân được sắp xếp nhịp nhàng, những tà áo dài được ủi thẳng, những khăn voan trắng được đội lên với niềm hân hoan. Nhìn bên ngoài, đó là một nghi thức đẹp. Nhưng nhìn bằng con mắt đức tin, đó là cả một cộng đoàn đang học cách yêu mến Mẹ để nhờ Mẹ đến gần Chúa Giêsu hơn.

Có lẽ ai đã từng lớn lên trong một giáo xứ Việt Nam đều có ký ức riêng về Tháng Hoa. Ký ức ấy có khi bắt đầu từ một buổi chiều tháng Năm, khi chuông nhà thờ ngân vang, khi mẹ bảo con thay áo đẹp để đi dâng hoa, khi cha chở con trên chiếc xe đạp cũ đến nhà thờ, khi sân nhà thờ đã đông người, khi các em nhỏ ríu rít cầm hoa, khi các chị hướng dẫn chỉnh lại hàng lối, khi cha xứ đứng nhìn đoàn con cái tiến về Mẹ với ánh mắt hiền hậu. Ký ức ấy có khi là mùi hoa huệ, hoa hồng, hoa cúc, hoa lan; là ánh nến lung linh trước tượng Mẹ; là tiếng đàn organ ngân lên; là lời ca “Mẹ ơi đoái thương xem nước Việt Nam…” vang vọng như lời cầu nguyện cho gia đình, cho xứ đạo, cho quê hương.

Những đội dâng hoa ở Việt Nam có khi rất đông, hàng chục, hàng trăm người. Các em mặc áo dài trắng, đội khăn voan, tay nâng hoa, bước đi chậm rãi trong tiếng hát. Mỗi bước chân như một lời kinh. Mỗi cánh hoa như một tâm tình. Mỗi cử điệu như một lời thưa với Mẹ: “Mẹ ơi, chúng con thuộc về Mẹ.” Có những bài dâng hoa được tập công phu, có đội hình, có màu sắc, có ý nghĩa từng loại hoa. Hoa trắng tượng trưng cho sự trong sạch. Hoa đỏ gợi tình yêu nồng nàn. Hoa vàng nói lên lòng tôn kính. Hoa tím diễn tả hy sinh, thống hối, trung thành. Nhưng dù hoa mang màu gì, điều quan trọng nhất vẫn là tấm lòng của người dâng. Bởi vì Mẹ Maria không cần những bó hoa đắt tiền nếu lòng con cái xa Chúa. Mẹ vui hơn khi mỗi bông hoa bên ngoài đi kèm với một bông hoa bên trong: hoa khiêm nhường, hoa bác ái, hoa vâng phục, hoa trong sạch, hoa hy sinh, hoa tha thứ.

Tháng Hoa trong Giáo Hội Việt Nam đẹp vì nó không tách rời đời sống thường ngày. Người giáo dân Việt Nam đến với Mẹ không phải chỉ trong những lúc long trọng, mà cả trong những vất vả đời thường. Người mẹ nghèo bán hàng ngoài chợ dâng lên Mẹ một bó hoa nhỏ nhưng trong lòng chất chứa bao lời cầu cho con cái. Người cha lao động mệt nhọc đứng cuối nhà thờ, không nói nhiều, nhưng ánh mắt nhìn lên Mẹ như gửi gắm cả gia đình. Người bà tóc bạc lần chuỗi Mân Côi dưới chân Mẹ, xin Mẹ giữ con cháu trong đức tin. Em thiếu nhi dâng hoa chưa hiểu hết thần học về Đức Maria, nhưng đã học được một điều rất căn bản: có một người Mẹ trên trời luôn yêu thương mình và dẫn mình đến với Chúa Giêsu.

Chính vì thế, Tháng Hoa đã trở thành một trường học đức tin rất dịu dàng. Nơi đó, trẻ em học cầu nguyện bằng vẻ đẹp. Người trẻ học sống kỷ luật qua việc tập dâng hoa. Các gia đình học hiệp thông khi cùng nhau tham dự. Cộng đoàn học yêu mến Mẹ bằng một tình yêu cụ thể. Có những bài giáo lý được dạy bằng lời giảng, nhưng cũng có những bài giáo lý được dạy bằng tiếng chuông, cánh hoa, ánh nến và lời ca. Một em bé có thể chưa hiểu hết ý nghĩa của mầu nhiệm Nhập Thể, nhưng khi em đứng trước tượng Mẹ bồng Chúa Hài Đồng, em đã bắt đầu cảm nhận rằng Thiên Chúa đã đến với con người qua vòng tay của một người Mẹ. Một thiếu nữ có thể chưa hiểu hết vai trò của Đức Maria trong lịch sử cứu độ, nhưng khi em dâng lên Mẹ cánh hoa trắng, em đã được mời gọi sống trong sạch, dịu hiền, trung thành và biết nói lời xin vâng.

Có người nói rất đẹp rằng: một em gái từng một lần dâng hoa trong tháng Năm sẽ suốt đời không quên Mẹ. Câu nói ấy không nên hiểu cách máy móc, nhưng nó diễn tả một sự thật sâu xa: những trải nghiệm đạo đức đầu đời có sức in dấu rất mạnh trong tâm hồn. Một lần được mặc áo dài trắng, một lần được cầm hoa tiến lên trước tượng Mẹ, một lần được nghe cả cộng đoàn hát vang lời ca kính Mẹ, một lần được thấy cha mẹ, ông bà sốt sắng cầu nguyện, có thể trở thành hạt giống đức tin âm thầm theo người ấy suốt đời. Sau này, khi lớn lên, có thể người ấy đi xa, bận rộn, gặp thử thách, có lúc nguội lạnh, có lúc lạc hướng; nhưng trong một khoảnh khắc nào đó, tiếng hát Tháng Hoa lại vọng về, hình ảnh Mẹ lại hiện lên, và lòng người ấy lại mềm ra trước tình yêu của Mẹ.

Tháng Hoa trong Giáo Hội Việt Nam cũng có một chiều kích cộng đoàn rất mạnh. Người Việt sống đức tin không chỉ như cá nhân riêng lẻ, mà trong bầu khí xứ đạo, giáo họ, hội đoàn, gia đình. Một buổi dâng hoa thường không chỉ là chuyện của đội dâng hoa. Đằng sau đó là bao người âm thầm chuẩn bị: người cắm hoa, người lau dọn nhà thờ, người tập hát, người đánh đàn, người may áo, người đưa đón các em, người giữ trật tự, người chuẩn bị âm thanh, ánh sáng. Cả cộng đoàn cùng góp phần để tạo nên một giờ cầu nguyện đẹp dâng kính Mẹ. Điều ấy cho thấy lòng sùng kính Đức Mẹ không bao giờ đóng kín nơi cảm xúc riêng tư, mà luôn mở ra thành hiệp thông, phục vụ và xây dựng cộng đoàn.

Tuy nhiên, để Tháng Hoa thật sự sinh hoa trái thiêng liêng, chúng ta cũng cần đi sâu hơn hình thức bên ngoài. Hoa đẹp, áo đẹp, nhạc hay, đội hình trang nghiêm là điều đáng quý. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở biểu diễn, ở sự hoành tráng, ở việc so sánh giáo xứ này đẹp hơn giáo xứ kia, đội này hay hơn đội nọ, thì Tháng Hoa sẽ mất đi linh hồn. Dâng hoa không phải là trình diễn nghệ thuật, dù có yếu tố nghệ thuật. Dâng hoa trước hết là cầu nguyện. Dâng hoa không phải để người khác khen, mà để Mẹ vui. Dâng hoa không phải để chụp hình thật đẹp, mà để lòng mình được biến đổi. Nếu cánh hoa trên tay đẹp mà lòng còn ghen ghét, nếu tiếng hát bên môi ngọt mà đời sống thiếu bác ái, nếu bước chân tiến lên trước tượng Mẹ nhịp nhàng mà sau đó ta không bước theo Chúa trong đời thường, thì việc dâng hoa vẫn còn thiếu chiều sâu.

Mẹ Maria không muốn chúng ta chỉ dâng hoa trong nhà thờ rồi quên dâng đời sống ngoài đời. Mẹ không muốn chúng ta chỉ hát về sự khiêm nhường mà trong gia đình lại kiêu căng, chỉ hát về tình yêu mà trong cộng đoàn lại chia rẽ, chỉ hát về vâng phục mà trong đời sống lại cố chấp, chỉ dâng hoa trắng mà tâm hồn không cố gắng giữ trong sạch, chỉ dâng hoa đỏ mà tình yêu thiếu hy sinh. Vì thế, Tháng Hoa phải trở thành lời mời gọi hoán cải. Mỗi cánh hoa dâng Mẹ phải kéo theo một quyết tâm sống đẹp hơn. Dâng hoa hồng, ta xin biết yêu thương. Dâng hoa huệ, ta xin biết giữ lòng trong sạch. Dâng hoa tím, ta xin biết hy sinh. Dâng hoa vàng, ta xin biết tôn thờ Thiên Chúa trên hết mọi sự. Dâng hoa xanh, ta xin biết hy vọng giữa những ngày khó khăn.

Điểm đẹp nhất trong lòng sùng kính Đức Mẹ của người Việt là sự gần gũi. Người giáo dân Việt Nam gọi Mẹ bằng tiếng “Mẹ” rất tự nhiên. Khi đau khổ, họ chạy đến với Mẹ. Khi bệnh tật, họ xin Mẹ nâng đỡ. Khi gia đình rạn nứt, họ xin Mẹ chở che. Khi con cái xa đức tin, họ khóc với Mẹ. Khi gặp nguy nan, họ lần chuỗi Mân Côi. Mẹ Maria đi vào đời sống người Việt không như một ý niệm xa xôi, mà như một người Mẹ trong nhà. Và chính Tháng Hoa làm cho sự gần gũi ấy được diễn tả cách rực rỡ nhất. Trong tháng này, ta không chỉ nhìn Mẹ trên cao, mà còn cảm thấy Mẹ đang ở giữa cộng đoàn, đang lắng nghe từng lời kinh, đang đón nhận từng cánh hoa, đang nhìn từng người con bằng ánh mắt hiền mẫu.

Nhưng lòng yêu mến Mẹ đích thực luôn dẫn ta đến với Chúa Giêsu. Đây là điểm rất quan trọng. Người Công giáo không dừng lại nơi Mẹ như cùng đích cuối cùng. Mẹ là con đường dịu dàng dẫn chúng ta đến với Đức Kitô. Mẹ không giữ chúng ta lại cho riêng Mẹ. Mẹ luôn nói với chúng ta như tại tiệc cưới Cana: “Người bảo gì, các anh cứ việc làm theo.” Vì thế, Tháng Hoa không chỉ là tháng ca tụng Đức Mẹ, mà còn là tháng học nơi Mẹ cách lắng nghe Lời Chúa, cách xin vâng, cách khiêm nhường phục vụ, cách đứng vững dưới chân thập giá, cách cầu nguyện cùng Hội Thánh trong Nhà Tiệc Ly. Ai yêu Mẹ thật thì phải yêu Chúa Giêsu hơn. Ai đến với Mẹ thật thì phải được Mẹ dẫn vào đời sống Tin Mừng sâu hơn.

Trong bối cảnh xã hội hôm nay, Tháng Hoa càng có ý nghĩa đặc biệt. Con người hiện đại dễ bị cuốn vào tốc độ, ồn ào, mạng xã hội, tiêu thụ, hình ảnh và thành công bên ngoài. Nhiều gia đình ít còn giờ cầu nguyện chung. Nhiều người trẻ xa dần nhà thờ. Nhiều trẻ em biết rất nhiều bài hát đời, nhưng lại không thuộc những bài ca đạo đức truyền thống. Vì thế, Tháng Hoa là cơ hội quý báu để các giáo xứ tái đánh thức bầu khí đức tin. Không phải chỉ tổ chức cho có lệ, nhưng biến tháng Năm thành một hành trình giáo dục tâm hồn. Các em dâng hoa cần được giải thích ý nghĩa việc mình làm. Người lớn cần được mời gọi lần chuỗi, xưng tội, tham dự Thánh Lễ, sống bác ái. Các gia đình cần được khuyến khích lập bàn thờ nhỏ kính Mẹ, đọc kinh chung, dâng lên Mẹ những khó khăn trong nhà. Khi ấy, Tháng Hoa không chỉ đẹp ở nhà thờ, mà còn nở hoa trong từng mái ấm.

Tháng Hoa cũng là mùa nhắc nhớ các gia đình Việt Nam về vai trò của người mẹ. Khi tôn kính Đức Maria, ta cũng học biết trân trọng những người mẹ trần gian. Biết bao bà mẹ âm thầm như Mẹ Maria: không nói nhiều, không xuất hiện nổi bật, nhưng gánh lấy bao lo toan cho chồng con. Có những người mẹ nghèo cả đời hy sinh để con được học hành. Có những người mẹ đau khổ vì con lầm đường. Có những người mẹ già lặng lẽ lần chuỗi cầu cho con cháu. Có những người mẹ đơn chiếc, bệnh tật, bị lãng quên. Tháng Hoa kính Mẹ trên trời cũng phải làm cho ta biết yêu thương mẹ dưới đất nhiều hơn. Một người con đến nhà thờ dâng hoa cho Đức Mẹ mà về nhà lạnh nhạt với mẹ mình thì chưa hiểu hết tinh thần Tháng Hoa. Mẹ Maria dạy ta sống hiếu thảo, biết ơn, chăm sóc và yêu thương cụ thể.

Tháng Hoa trong Giáo Hội Việt Nam còn là một kho tàng âm nhạc đạo đức. Những bài thánh ca kính Đức Mẹ đã nuôi dưỡng đức tin bao thế hệ. Có những bài hát chỉ cần cất lên vài câu là lòng người đã bồi hồi. “Đây tháng hoa…” không chỉ là một bài ca, mà là ký ức chung của cộng đoàn. “Mẹ ơi đoái thương xem nước Việt Nam…” không chỉ là lời hát, mà là lời cầu cho quê hương. “Lạy Mẹ Maria, Mẹ Thiên Chúa, Mẹ đồng trinh…” không chỉ là âm nhạc, mà là thần học được hát lên bằng lòng mến. Âm nhạc trong Tháng Hoa giúp đức tin chạm đến trái tim. Có những điều bài giảng nói mãi chưa thấm, nhưng một câu hát kính Mẹ có thể làm người ta rơi nước mắt, vì nó đánh thức phần sâu nhất của tâm hồn.

Dĩ nhiên, mỗi thời đại cần biết canh tân cách tổ chức Tháng Hoa để vừa giữ được truyền thống, vừa giúp người trẻ hiểu và yêu mến hơn. Không nên để Tháng Hoa chỉ còn là sinh hoạt của trẻ nhỏ hay của một vài hội đoàn. Cần làm sao để cả giáo xứ cảm thấy mình được mời gọi bước vào tháng của Mẹ. Có thể tổ chức những buổi suy niệm về các nhân đức của Đức Maria, những giờ lần chuỗi chung, những buổi học hỏi về Kinh Mân Côi, những hoạt động bác ái mang tên Mẹ, những cuộc thăm viếng người nghèo, người bệnh, người neo đơn. Bởi hoa đẹp nhất dâng Mẹ không chỉ là hoa trên bàn thờ, mà là hoa của lòng thương xót. Một phần quà cho người nghèo, một lần tha thứ trong gia đình, một cuộc hòa giải trong cộng đoàn, một lời xin lỗi chân thành, một quyết tâm bỏ tật xấu, một giờ cầu nguyện sốt sắng: đó là những bông hoa sống động làm vui lòng Mẹ.

Tháng Hoa cũng nhắc người trẻ Việt Nam về vẻ đẹp của sự trong sáng. Trong một thế giới dễ làm tổn thương tâm hồn người trẻ bằng những hình ảnh lệch lạc, những lối sống vội vàng, những tương quan hời hợt, Đức Maria hiện lên như mẫu gương của vẻ đẹp nội tâm. Mẹ đẹp không phải vì hào nhoáng, mà vì đầy ân sủng. Mẹ cao trọng không phải vì tìm mình, mà vì hoàn toàn thuộc về Thiên Chúa. Mẹ tự do không phải vì làm mọi điều mình muốn, mà vì biết nói lời xin vâng trong tình yêu. Khi các em thiếu nữ dâng hoa cho Mẹ, Giáo Hội cũng âm thầm nói với các em rằng: con thật quý giá trước mặt Chúa; thân xác và tâm hồn con là đền thờ của Chúa Thánh Thần; đừng để thế gian làm rẻ đi phẩm giá của con; hãy học nơi Mẹ sự dịu dàng mạnh mẽ, sự khiêm nhường cao cả, sự trong sạch đầy ánh sáng.

Với các thiếu nhi nam, Tháng Hoa cũng không phải là điều xa lạ. Các em cũng được mời gọi yêu mến Mẹ, học nơi Mẹ lòng vâng phục và học nơi Chúa Giêsu sự hiếu thảo. Một cậu bé biết đứng trước tượng Mẹ cầu nguyện sẽ lớn lên với một trái tim mềm hơn, biết kính trọng phụ nữ hơn, biết yêu gia đình hơn, biết sống trách nhiệm hơn. Tháng Hoa không chỉ đào tạo những người con gái yêu Mẹ, mà đào tạo cả một thế hệ tín hữu biết sống có chiều sâu, có lòng biết ơn, có khả năng cầu nguyện và có sự nhạy cảm trước vẻ đẹp thánh thiện.

Trong các giáo xứ miền quê, Tháng Hoa thường mang một vẻ đẹp rất mộc mạc. Có khi hoa không phải loại đắt tiền, âm thanh không hoàn hảo, áo quần không đồng bộ, nhưng lòng người rất sốt sắng. Những con đường đất dẫn đến nhà thờ, những ngọn đèn nhỏ, tiếng kinh chiều, những bà mẹ đội nón lá đứng xem con dâng hoa, những cụ già lần chuỗi chậm rãi, tất cả làm nên một bức tranh đức tin hiền hòa. Ở thành thị, Tháng Hoa có thể được tổ chức quy mô hơn, ánh sáng đẹp hơn, đội hình đông hơn, nhưng điều quan trọng vẫn là giữ được tâm tình đơn sơ. Dù ở đâu, Mẹ Maria vẫn yêu những gì chân thành. Mẹ không đo lòng con bằng sự hoành tráng, nhưng bằng tình yêu.

Cũng cần nói rằng Tháng Hoa là một cách gìn giữ căn tính Công giáo Việt Nam. Trong dòng chảy hiện đại hóa, nhiều truyền thống đạo đức có nguy cơ phai nhạt. Nếu một thế hệ không còn biết hát những bài ca kính Mẹ, không còn biết lần chuỗi, không còn cảm thấy tháng Năm là tháng của Mẹ, thì đức tin sẽ mất đi một phần hương sắc bình dân rất quý. Giáo Hội sống không chỉ bằng những văn kiện lớn, mà còn bằng những thói quen thánh thiện nhỏ bé được truyền từ đời này sang đời khác. Một bà ngoại dạy cháu đọc kinh Kính Mừng. Một người mẹ dẫn con đi dâng hoa. Một cha xứ kiên nhẫn tập cho thiếu nhi hiểu ý nghĩa từng cánh hoa. Một cộng đoàn cùng nhau hát bài ca cũ bằng một trái tim mới. Những điều ấy làm nên sự bền vững của đức tin.

Tháng Hoa cũng có thể trở thành mùa chữa lành. Nhiều người đến với Mẹ trong tháng Năm mang theo những vết thương không ai biết: vết thương gia đình, vết thương hôn nhân, vết thương vì thất bại, vì cô đơn, vì tội lỗi, vì mất mát. Đứng trước Mẹ, họ không cần phải giải thích quá nhiều. Mẹ hiểu. Mẹ đã từng đau khổ. Mẹ đã từng lạc mất Con trong Đền Thờ. Mẹ đã từng đứng dưới chân thập giá. Mẹ biết thế nào là thinh lặng trong nước mắt. Vì thế, người đau khổ tìm được nơi Mẹ một sự an ủi rất sâu. Mẹ không lấy đi ngay mọi thử thách, nhưng Mẹ giúp ta đứng vững dưới thập giá. Mẹ không hứa đời ta hết đau, nhưng Mẹ dạy ta biến đau khổ thành lời xin vâng.

Nếu nhìn kỹ, Tháng Hoa là một bản tóm lược đời sống Kitô hữu. Có chiêm ngắm, vì ta nhìn lên Mẹ. Có cầu nguyện, vì ta hát và thưa với Mẹ. Có cộng đoàn, vì ta cùng nhau dâng hoa. Có hy sinh, vì ta chuẩn bị, tập luyện, phục vụ. Có giáo dục, vì trẻ em học đức tin qua biểu tượng. Có truyền giáo, vì vẻ đẹp của Tháng Hoa có thể đánh động cả những người chưa biết Chúa. Có hoán cải, vì mỗi bông hoa mời gọi ta sống nhân đức. Và có quy hướng về Đức Kitô, vì Mẹ luôn dẫn ta đến với Con của Mẹ.

Ước gì Tháng Hoa tại Việt Nam không chỉ là một kỷ niệm đẹp của quá khứ, nhưng là một sức sống mới cho hiện tại. Ước gì mỗi giáo xứ biết tổ chức Tháng Hoa không chỉ rực rỡ bên ngoài, mà sâu lắng bên trong. Ước gì mỗi gia đình Công giáo trong tháng Năm biết đặt lại bàn thờ, thắp lại ngọn nến, đọc lại kinh Mân Côi, nối lại những tương quan đã rạn nứt. Ước gì mỗi người trẻ khi dâng hoa cho Mẹ cũng biết dâng tuổi trẻ của mình cho Chúa. Ước gì mỗi người lớn khi nhìn đoàn con em dâng hoa cũng tự hỏi: tôi đang dâng cho Mẹ bông hoa nào bằng chính đời sống của tôi?

Bởi cuối cùng, Mẹ Maria không cần chúng ta dâng thật nhiều hoa rồi sống như chưa từng gặp Mẹ. Mẹ mong chúng ta trở nên những bông hoa sống động trong vườn hoa của Hội Thánh. Một người biết yêu thương là một bông hoa. Một người biết tha thứ là một bông hoa. Một gia đình biết cầu nguyện là một bông hoa. Một giáo xứ biết hiệp nhất là một bông hoa. Một người trẻ biết giữ mình trong sạch là một bông hoa. Một người nghèo biết tín thác là một bông hoa. Một người tội lỗi biết trở về là một bông hoa. Và cả Giáo Hội Việt Nam, nếu biết sống khiêm nhường, trung thành, yêu thương và truyền giáo như Mẹ, sẽ trở thành một vườn hoa đẹp dâng lên Thiên Chúa.

Tháng Năm lại về. Hoa vẫn nở. Tiếng hát vẫn vang. Tượng Mẹ vẫn hiền từ nhìn xuống đoàn con. Những thế hệ dâng hoa năm xưa nay có người đã làm cha, làm mẹ, làm ông, làm bà. Những em nhỏ hôm nay lại tiếp tục cầm hoa tiến lên. Dòng chảy đức tin cứ thế được trao truyền. Có thể nhiều điều trong cuộc đời thay đổi, nhưng tình Mẹ vẫn không đổi. Có thể xã hội ồn ào hơn, nhưng dưới chân Mẹ vẫn có một khoảng lặng bình an. Có thể con người mệt mỏi hơn, nhưng khi cất lên lời kinh Kính Mừng, lòng ta lại được nâng đỡ.

Và vì thế, Tháng Hoa trong Giáo Hội Việt Nam mãi mãi là mùa của lòng con thảo. Mùa mà người tín hữu Việt Nam đem những gì đẹp nhất, thơm nhất, trong trẻo nhất để dâng lên Mẹ. Nhưng hơn cả hoa tươi, chúng ta xin dâng chính đời mình: những vui buồn, những lao nhọc, những yếu đuối, những ước mơ, những gia đình, những giáo xứ, quê hương và Hội Thánh. Xin Mẹ nhận lấy, thanh luyện, và dẫn tất cả về với Chúa Giêsu, Đấng là mùa xuân vĩnh cửu của nhân loại.

Chương 5: Ý Nghĩa Linh Đạo Sâu Xa Của Tháng Hoa

Tháng Hoa không chỉ là tháng của những bông hoa được cắt từ vườn nhà, được mua nơi chợ sớm, được kết thành vòng, được cắm trên bàn thờ, được nâng lên trong những bàn tay nhỏ bé của thiếu nhi, của các bà mẹ, của những người con trong giáo xứ. Tháng Hoa không chỉ là màu sắc rực rỡ, không chỉ là hương thơm dịu dàng, không chỉ là tiếng hát “Đây tháng hoa” vang lên trong sân nhà thờ mỗi chiều tháng Năm. Nếu chỉ dừng lại ở đó, Tháng Hoa sẽ đẹp nhưng chưa sâu, cảm động nhưng chưa trọn, long trọng nhưng chưa chạm tới điều cốt yếu. Ý nghĩa sâu xa nhất của Tháng Hoa là hoa lòng: những bông hoa không mọc ngoài vườn, nhưng mọc trong linh hồn; không chỉ được tưới bằng nước, nhưng được tưới bằng nước mắt thống hối, bằng lời cầu nguyện âm thầm, bằng những hy sinh kín đáo, bằng lòng mến Chúa và yêu người mỗi ngày.

Bởi thế, khi người Công giáo dâng hoa lên Đức Mẹ, chúng ta không chỉ dâng cho Mẹ những cánh hoa mau tàn. Hoa ngoài vườn hôm nay tươi, ngày mai héo; hôm nay thơm, ngày mai úa; hôm nay rực rỡ, ngày mai rụng xuống. Nhưng hoa lòng thì khác. Một lời tha thứ thật lòng, một lần nhịn nhục vì yêu Chúa, một việc bác ái âm thầm, một giọt nước mắt ăn năn, một kinh Kính Mừng đọc với lòng tin, một giờ chầu lặng lẽ, một quyết tâm bỏ tội, một bàn tay biết nâng đỡ người đau khổ: đó là những bông hoa thiêng liêng có hương thơm trước mặt Thiên Chúa.

Đức Mẹ Maria không cần những bông hoa chỉ để trang trí. Mẹ vui khi thấy bàn thờ đầy hoa, nhưng Mẹ còn vui hơn khi thấy linh hồn con cái Mẹ đầy ơn thánh. Mẹ vui khi thấy giáo xứ tổ chức dâng hoa trang nghiêm, nhưng Mẹ còn vui hơn khi thấy sau buổi dâng hoa, người ta biết sống hiền lành hơn, thật thà hơn, trong sạch hơn, bác ái hơn, siêng năng cầu nguyện hơn. Mẹ vui khi thấy các em thiếu nhi mặc áo đẹp, bước đi nhịp nhàng, tay nâng hoa kính Mẹ; nhưng Mẹ còn vui hơn nếu các em ấy lớn lên biết giữ tâm hồn trong sáng, biết yêu mến Thánh Lễ, biết vâng lời cha mẹ, biết tránh xa tội lỗi. Mẹ vui khi nghe tiếng hát vang trong nhà thờ, nhưng Mẹ còn vui hơn khi nghe tiếng lòng của một người con thầm thĩ: “Mẹ ơi, xin giúp con trở về với Chúa.”

Vì vậy, Tháng Hoa là một lời mời gọi hoán cải. Mỗi bông hoa đặt dưới chân Mẹ phải trở thành một câu hỏi lương tâm: linh hồn tôi có đang nở hoa không? Gia đình tôi có đang nở hoa bình an không? Giáo xứ tôi có đang nở hoa hiệp nhất không? Đời sống đạo của tôi có đang nở hoa bác ái không? Hay tôi chỉ dâng hoa ngoài bàn thờ, còn trong lòng thì gai góc, khô cằn, lạnh nhạt, chia rẽ, kiêu căng, ích kỷ?

Hoa đẹp vì hoa biết nở. Linh hồn đẹp vì linh hồn biết mở ra cho Chúa. Một bông hoa khép kín sẽ không tỏa hương; một trái tim đóng kín cũng không đón được ân sủng. Đức Mẹ là đóa hoa tuyệt mỹ của Thiên Chúa, vì cả đời Mẹ là một sự mở ra trọn vẹn: mở ra trước lời truyền tin của sứ thần, mở ra trước mầu nhiệm Nhập Thể, mở ra trước con đường nghèo khó Bêlem, mở ra trước lưỡi gươm đau khổ, mở ra dưới chân Thánh Giá, mở ra trong phòng Tiệc Ly để đón Chúa Thánh Thần. Mẹ không giữ gì cho riêng mình. Mẹ để Thiên Chúa làm chủ đời Mẹ. Chính vì thế, Mẹ trở thành bông hoa đẹp nhất trong vườn ân sủng.

Trong Tháng Hoa, chúng ta dâng lên Mẹ hoa hồng của lòng yêu mến. Hoa hồng đẹp, nhưng cũng có gai. Tình yêu thật cũng vậy. Yêu không phải chỉ là cảm xúc ngọt ngào. Yêu là dám hy sinh. Yêu là dám chịu đau. Yêu là dám trung thành ngay cả khi không còn cảm thấy dễ dàng. Mẹ Maria đã yêu Chúa bằng một tình yêu như thế. Từ tiếng “xin vâng” ở Nazareth đến bước chân đứng dưới chân Thánh Giá trên đồi Canvê, tình yêu của Mẹ không hề rút lại. Mẹ không yêu Chúa chỉ khi cuộc đời bình an. Mẹ không yêu Chúa chỉ khi được người ta khen ngợi. Mẹ không yêu Chúa chỉ trong những ngày lễ vui. Mẹ yêu Chúa cả khi phải chạy trốn sang Ai Cập, cả khi lạc mất Con trong Đền Thờ, cả khi nghe người ta chống đối Đức Giêsu, cả khi nhìn Con mình bị đóng đinh.

Dâng hoa hồng lên Mẹ, chúng ta xin Mẹ dạy chúng ta yêu Chúa hết lòng. Không phải yêu Chúa nửa vời, không phải yêu Chúa khi rảnh, không phải yêu Chúa khi cần xin ơn, không phải yêu Chúa như một thói quen bên ngoài, nhưng yêu Chúa bằng cả con tim. Yêu Chúa đến mức biết đặt Chúa trên tiền bạc, danh vọng, thú vui, tự ái, ý riêng. Yêu Chúa đến mức dám bỏ một tội quen. Yêu Chúa đến mức dám tha thứ cho người làm mình đau. Yêu Chúa đến mức dám sống thật giữa một thế giới nhiều gian dối. Yêu Chúa đến mức dám giữ đức tin trong gia đình, nơi làm việc, trong xã hội, giữa bao thử thách.

Nhưng hoa hồng của lòng yêu mến không chỉ hướng lên Chúa; nó còn phải tỏa hương đến anh chị em. Ai nói mình yêu Chúa mà lạnh lùng với người nghèo, khinh thường người yếu, nói xấu người khác, gây chia rẽ trong cộng đoàn, thì bông hoa yêu mến ấy chưa thật sự nở. Đức Mẹ dạy chúng ta yêu theo cách của Chúa Giêsu: yêu bằng phục vụ, yêu bằng khiêm nhường, yêu bằng hiện diện, yêu bằng sự tế nhị. Mẹ đi thăm bà Êlisabét không phải để được phục vụ, mà để phục vụ. Mẹ thấy tiệc cưới Cana thiếu rượu không phải để trách móc, mà để cầu thay. Mẹ đứng dưới chân Thánh Giá không phải để than oán, mà để hiệp thông trong đau khổ cứu độ. Dâng hoa hồng cho Mẹ là xin Mẹ dạy chúng ta biết yêu như Mẹ: âm thầm, sâu sắc, trung tín và không tính toán.

Chúng ta cũng dâng lên Mẹ hoa vàng của niềm tin sắt đá. Màu vàng gợi lên ánh sáng, sự bền vững, sự quý giá. Đức tin cũng quý hơn vàng, vì vàng có thể mất, còn đức tin dẫn chúng ta đến sự sống đời đời. Mẹ Maria là người nữ của đức tin. Mẹ tin khi chưa hiểu hết. Mẹ tin khi tương lai còn mờ mịt. Mẹ tin khi lời Thiên Chúa vượt quá khả năng suy nghĩ của con người. Khi sứ thần nói Mẹ sẽ thụ thai bởi quyền năng Chúa Thánh Thần, Mẹ không đòi Thiên Chúa giải thích tất cả. Mẹ chỉ hỏi để hiểu cách cộng tác, rồi thưa: “Xin vâng.” Đó là đức tin: không phải biết hết mọi sự rồi mới bước đi, nhưng tin vào Đấng đang dẫn mình đi.

Trong đời sống, có những lúc đức tin của chúng ta bị thử thách nặng nề. Chúng ta cầu nguyện mà chưa thấy Chúa trả lời. Chúng ta sống tốt mà vẫn gặp bất công. Chúng ta yêu thương mà bị hiểu lầm. Chúng ta cố gắng giữ đạo mà gia đình vẫn đau khổ. Chúng ta xin ơn chữa lành mà bệnh tật vẫn kéo dài. Những lúc ấy, bông hoa vàng của đức tin rất dễ bị héo. Ta dễ hỏi: Chúa ở đâu? Mẹ ở đâu? Tại sao con khổ như vậy? Tại sao người gian dối lại thành công, còn người ngay lành lại chịu thiệt?

Chính lúc ấy, ta cần chạy đến với Mẹ. Mẹ hiểu đêm tối đức tin. Mẹ đã từng nghe lời tiên tri Simêon nói rằng một lưỡi gươm sẽ đâm thâu tâm hồn Mẹ. Mẹ đã từng sống những ngày không hiểu hết con đường của Con mình. Mẹ đã từng đứng dưới chân Thánh Giá, nơi mọi hy vọng nhân loại tưởng như sụp đổ. Nhưng Mẹ vẫn tin. Mẹ tin rằng Thiên Chúa không bao giờ thất tín. Mẹ tin rằng sau Thánh Giá là Phục Sinh. Mẹ tin rằng tình yêu Thiên Chúa mạnh hơn tội lỗi, mạnh hơn đau khổ, mạnh hơn sự chết.

Dâng hoa vàng lên Mẹ, chúng ta xin Mẹ giữ vững đức tin cho chúng ta. Xin Mẹ dạy chúng ta phó thác khi không hiểu. Xin Mẹ dạy chúng ta cầu nguyện khi mệt mỏi. Xin Mẹ dạy chúng ta trung thành khi bị thử thách. Xin Mẹ dạy chúng ta không bỏ Chúa chỉ vì một giai đoạn đời mình quá tối. Có những người mất đức tin không phải vì họ không biết giáo lý, nhưng vì họ không chịu nổi đau khổ. Có những người xa Chúa không phải vì Chúa bỏ họ, nhưng vì họ nghĩ Chúa im lặng là Chúa vắng mặt. Đức Mẹ nhắc ta rằng Thiên Chúa có thể im lặng, nhưng không bao giờ vô tình; Thiên Chúa có thể chậm theo cảm nhận của ta, nhưng không bao giờ trễ theo kế hoạch cứu độ của Người.

Chúng ta dâng lên Mẹ hoa xanh của hy vọng. Màu xanh là màu của mầm non, của bầu trời, của sự sống đang tiếp tục. Hy vọng là hơi thở của linh hồn. Người mất hy vọng thì dù còn sống cũng như đã tàn. Trong thế giới hôm nay, biết bao người đang đánh mất hy vọng: người trẻ thất vọng vì tương lai bấp bênh, người cha người mẹ lo âu vì gia đình rạn nứt, người bệnh chán nản vì đau đớn kéo dài, người nghèo mệt mỏi vì cơm áo, người tội lỗi nghĩ rằng mình không còn đường trở về, người sống đời thánh hiến có khi cảm thấy khô khan, người phục vụ Giáo Hội có khi thấy mình cô đơn và không được hiểu.

Nhưng Mẹ Maria là Mẹ của hy vọng. Mẹ không phải là người chưa từng đau khổ, nhưng Mẹ là người không để đau khổ giết chết niềm tin vào Thiên Chúa. Ở Cana, khi tiệc cưới hết rượu, Mẹ không hoảng loạn. Mẹ không trách gia chủ. Mẹ không làm lớn chuyện. Mẹ chỉ nói với Chúa Giêsu: “Họ hết rượu rồi.” Một câu nói ngắn, nhưng đầy hy vọng. Mẹ tin rằng Chúa có thể làm điều mà con người không làm được. Rồi Mẹ nói với gia nhân: “Người bảo gì, các anh cứ việc làm theo.” Hy vọng Kitô giáo không phải là ngồi đó chờ phép lạ một cách thụ động. Hy vọng là tin vào Chúa và làm phần việc Chúa mời gọi.

Dâng hoa xanh lên Mẹ, chúng ta xin Mẹ đừng để chúng ta thất vọng trước khó khăn. Xin Mẹ dạy chúng ta nhìn đời bằng ánh sáng Phục Sinh. Một gia đình còn biết cầu nguyện thì chưa mất hy vọng. Một người tội lỗi còn biết khóc với Chúa thì chưa mất hy vọng. Một giáo xứ còn biết quy tụ quanh Thánh Thể và Đức Mẹ thì chưa mất hy vọng. Một linh hồn còn biết gọi “Mẹ ơi” thì chưa mất hy vọng. Vì Mẹ luôn dẫn ta về với Chúa Giêsu, nguồn hy vọng không bao giờ cạn.

Chúng ta dâng lên Mẹ hoa trắng của sự trinh trong. Màu trắng là màu của tinh tuyền, của ánh sáng, của tâm hồn không bị vẩn đục. Đức Mẹ là Đấng Vô Nhiễm Nguyên Tội, là tạo vật tuyệt mỹ được Thiên Chúa giữ gìn khỏi vết nhơ tội lỗi. Nhưng sự trong sạch nơi Mẹ không chỉ là một đặc ân để chúng ta chiêm ngắm; đó còn là một lời mời gọi để chúng ta sống. Giữa một thế giới đầy ô nhiễm về hình ảnh, lời nói, tư tưởng, lối sống; giữa một nền văn hóa dễ tầm thường hóa thân xác, tình yêu, hôn nhân; giữa những cám dỗ len vào điện thoại, mạng xã hội, các tương quan, nơi làm việc, nơi học đường, lời mời gọi sống trong sạch càng trở nên khẩn thiết.

Sự trinh trong không chỉ dành cho người tu hay người trẻ. Mọi Kitô hữu đều được mời gọi có một trái tim trong sạch. Người sống đời hôn nhân cần trong sạch trong sự chung thủy. Người độc thân cần trong sạch trong cách yêu và cách chọn lựa. Người tu trì cần trong sạch trong lòng thuộc trọn về Chúa. Người lớn tuổi cần trong sạch trong lời nói, ánh nhìn, ý nghĩ. Người làm mục vụ cần trong sạch trong ý hướng phục vụ, không tìm mình, không lợi dụng đạo đức để được khen, không biến việc Chúa thành sân khấu cho cái tôi.

Dâng hoa trắng lên Mẹ, chúng ta xin Mẹ giữ tâm hồn chúng ta sạch tội. Nhưng muốn được Mẹ giữ gìn, chúng ta cũng phải cộng tác. Không ai có thể xin Mẹ giữ mình trong sạch mà lại cố tình đặt mình vào dịp tội. Không ai có thể xin Mẹ bảo vệ linh hồn mà lại nuôi dưỡng những hình ảnh xấu, những tương quan mập mờ, những ham muốn bất chính, những thói quen làm tâm hồn đục đi. Hoa trắng chỉ giữ được vẻ đẹp khi được nâng niu. Tâm hồn cũng vậy. Phải biết canh giữ. Phải biết tránh xa. Phải biết xưng tội. Phải biết trở về. Phải biết đặt lại Chúa vào trung tâm.

Chúng ta cũng dâng lên Mẹ hoa tím của đau thương. Màu tím là màu của sám hối, của hy sinh, của Thánh Giá. Không có đời sống Kitô hữu nào mà không có Thánh Giá. Không có tình yêu nào thật mà không có hy sinh. Không có ơn gọi nào bền mà không đi qua thanh luyện. Không có gia đình nào thánh thiện mà không trải qua những ngày phải nhẫn nhịn, tha thứ, chịu đựng. Không có linh hồn nào trưởng thành mà không có lúc bị Chúa cắt tỉa.

Đức Mẹ hiểu hoa tím hơn ai hết. Từ Bêlem nghèo khó đến Ai Cập lưu đày, từ Nazareth âm thầm đến Canvê tang thương, đời Mẹ là một chuỗi những hy sinh được sống trong đức tin. Nhưng Mẹ không đau khổ cách cay đắng. Mẹ đau khổ trong hiệp thông với Chúa. Mẹ không biến đau khổ thành oán trách, nhưng biến đau khổ thành của lễ. Dưới chân Thánh Giá, Mẹ không nói nhiều, nhưng sự hiện diện của Mẹ là một bài giảng lớn nhất về lòng trung thành. Khi mọi sự tưởng như tan vỡ, Mẹ vẫn đứng đó. Không ngã quỵ trong tuyệt vọng. Không bỏ chạy vì sợ hãi. Không nguyền rủa những kẻ làm khổ Con mình. Mẹ đứng, như một người tin, như một người mẹ, như một người môn đệ.

Dâng hoa tím lên Mẹ, chúng ta xin Mẹ giúp chúng ta vui lòng vác Thánh Giá Chúa. Vui lòng không có nghĩa là thích đau khổ. Vui lòng là không để đau khổ làm mình xa Chúa. Vui lòng là biết nói: “Lạy Chúa, con không hiểu hết, nhưng con xin dâng.” Vui lòng là biết biến bệnh tật thành lời cầu nguyện, biến cô đơn thành hiệp thông, biến thất bại thành khiêm nhường, biến nước mắt thành của lễ, biến những vết thương thành nơi Chúa chạm đến. Nhiều người chỉ muốn dâng cho Mẹ hoa đẹp của thành công, nhưng quên rằng Mẹ cũng đón nhận những bông hoa tím của đời ta: những đau khổ âm thầm, những hy sinh không ai biết, những đêm dài cầu nguyện, những lần bị hiểu lầm, những gánh nặng gia đình, những cuộc chiến nội tâm.

Bàn thờ Mẹ trong tháng Năm phải đầy hoa tươi. Điều đó thật đẹp và đáng quý. Một nhà thờ có bàn thờ Đức Mẹ rực rỡ hoa tươi làm lòng người ấm lại. Những cánh hoa nhắc chúng ta rằng đức tin không khô cằn, lòng đạo không lạnh lẽo, tình con thảo không thể chỉ là lý thuyết. Nhưng bàn thờ Mẹ không chỉ cần đầy hoa tươi; Mẹ còn mong bàn thờ tâm hồn chúng ta cũng đầy hoa thiêng. Nếu bàn thờ nhà thờ rực rỡ mà gia đình chúng ta lạnh lùng, thì Tháng Hoa chưa trọn. Nếu hoa dâng Mẹ thơm ngát mà lời nói chúng ta độc địa, thì Tháng Hoa chưa đẹp. Nếu chúng ta hát kính Mẹ thật hay mà vẫn giữ lòng hận thù, thì hương hoa chưa bay tới trời. Nếu chúng ta tổ chức dâng hoa linh đình mà không có một quyết tâm sống thánh thiện hơn, thì tháng Năm dễ trở thành lễ hội bên ngoài mà thiếu chiều sâu Tin Mừng.

Tháng Hoa phải là mùa đổi mới cuộc đời. Người nóng tính hãy dâng cho Mẹ một bông hoa nhẫn nhục. Người hay nói xấu hãy dâng cho Mẹ một bông hoa thinh lặng. Người đang giận ai hãy dâng cho Mẹ một bông hoa tha thứ. Người sống khô khan hãy dâng cho Mẹ một bông hoa cầu nguyện. Người đang vướng tội hãy dâng cho Mẹ một bông hoa thống hối. Người giàu có hãy dâng cho Mẹ một bông hoa bác ái. Người nghèo khó hãy dâng cho Mẹ một bông hoa phó thác. Người bệnh tật hãy dâng cho Mẹ một bông hoa kết hợp với Thánh Giá. Người trẻ hãy dâng cho Mẹ một bông hoa trong sạch. Người sống đời thánh hiến hãy dâng cho Mẹ một bông hoa trung thành. Linh mục hãy dâng cho Mẹ một bông hoa tận hiến. Gia đình hãy dâng cho Mẹ một bông hoa hiệp nhất.

Nếu mỗi người trong giáo xứ dâng một bông hoa lòng như thế, thì Tháng Hoa sẽ không chỉ đẹp trên bàn thờ, mà còn đẹp trong từng mái nhà. Khi ấy, hương hoa sẽ lan từ nhà thờ ra khu xóm, từ cung thánh ra chợ đời, từ lời kinh ra việc làm, từ bài hát ra cách sống. Người ta sẽ nhận ra con cái Đức Mẹ không chỉ qua việc cầm hoa, nhưng qua cách sống hiền lành, khiêm nhường, trong sạch, bác ái và đầy hy vọng.

Tháng Hoa cũng nhắc chúng ta về mầu nhiệm Chúa Thánh Thần. Hoa lòng không tự nở bằng sức riêng của con người. Không ai có thể tự làm cho mình thánh thiện nếu không có ân sủng. Như đất cần mưa, cây cần nắng, hoa cần dưỡng chất, linh hồn cần Chúa Thánh Thần. Chính Thánh Thần làm nở trong ta hoa yêu thương, vui mừng, bình an, nhẫn nhục, nhân hậu, từ tâm, trung tín, hiền hòa và tiết độ. Đức Mẹ là người đầy tràn Thánh Thần. Từ biến cố Truyền Tin đến ngày Hiện Xuống, Mẹ luôn sống trong sự hướng dẫn của Thánh Thần. Vì thế, đến với Mẹ trong Tháng Hoa là xin Mẹ dẫn ta vào đời sống theo Thánh Thần, để chúng ta không còn sống theo tính xác thịt, ích kỷ, nóng nảy, kiêu căng, nhưng sống theo ân sủng.

Một linh hồn có Chúa Thánh Thần là một khu vườn có hoa. Một gia đình có Chúa Thánh Thần là một mái nhà có hương thơm bình an. Một giáo xứ có Chúa Thánh Thần là một cộng đoàn biết yêu thương, biết tha thứ, biết phục vụ. Nơi nào thiếu Thánh Thần, nơi đó dù có tổ chức lớn vẫn có thể khô cằn. Nơi nào có Thánh Thần, nơi đó dù nghèo vẫn có niềm vui, dù nhỏ bé vẫn có sức sống, dù bị thử thách vẫn có hy vọng.

Vì thế, Tháng Hoa không chỉ là tháng kính Đức Mẹ, mà còn là tháng xin ơn đổi mới trong Chúa Thánh Thần. Chúng ta xin Mẹ cầu bầu để tâm hồn ta không còn là mảnh đất cứng. Xin Mẹ giúp chúng ta nhổ đi cỏ dại của tội lỗi, gai góc của kiêu ngạo, sỏi đá của vô cảm, bụi rậm của đam mê xấu. Xin Mẹ giúp chúng ta để Lời Chúa gieo vào lòng, để Thánh Thể nuôi dưỡng, để Bí tích Hòa Giải thanh tẩy, để cầu nguyện tưới mát, để việc bác ái làm đất linh hồn thêm màu mỡ.

Cuối cùng, Tháng Hoa dạy chúng ta rằng mọi bông hoa đều phải hướng về Chúa Kitô. Chúng ta yêu mến Đức Mẹ không bao giờ tách khỏi Chúa Giêsu. Mẹ không giữ chúng ta lại cho riêng Mẹ. Mẹ luôn nói: “Người bảo gì, các con cứ làm theo.” Mẹ nhận hoa của chúng ta để dâng lại cho Chúa. Mẹ nhận lòng mến của chúng ta để làm cho lòng mến ấy tinh tuyền hơn. Mẹ nhận những yếu đuối của chúng ta để dẫn chúng ta đến lòng thương xót của Con Mẹ. Vì thế, lòng sùng kính Đức Mẹ chân thật luôn đưa ta đến gần Chúa Giêsu hơn, yêu Thánh Thể hơn, siêng năng xưng tội hơn, sống Tin Mừng hơn, yêu Hội Thánh hơn, phục vụ tha nhân hơn.

Tháng Hoa sẽ qua. Những bình hoa trên bàn thờ rồi sẽ được thay. Những cánh hoa rồi sẽ rụng. Những bài dâng hoa rồi sẽ khép lại. Nhưng điều không được phép qua đi là lòng mến Mẹ và quyết tâm nên thánh. Sau tháng Năm, chúng ta phải trở về đời thường với một trái tim mới. Người đã dâng hoa hồng phải biết yêu hơn. Người đã dâng hoa vàng phải biết tin hơn. Người đã dâng hoa xanh phải biết hy vọng hơn. Người đã dâng hoa trắng phải biết sống trong sạch hơn. Người đã dâng hoa tím phải biết vác Thánh Giá trung thành hơn.

Lạy Mẹ Maria, trong Tháng Hoa này, chúng con xin dâng lên Mẹ không chỉ những bông hoa tươi chóng tàn, nhưng dâng cả linh hồn chúng con. Xin Mẹ nhận lấy hoa hồng của lòng yêu mến, dù tình yêu chúng con còn yếu. Xin Mẹ nhận lấy hoa vàng của đức tin, dù niềm tin chúng con còn chao đảo. Xin Mẹ nhận lấy hoa xanh của hy vọng, dù nhiều khi chúng con mệt mỏi. Xin Mẹ nhận lấy hoa trắng của lòng trong sạch, dù chúng con còn cần được thanh tẩy. Xin Mẹ nhận lấy hoa tím của đau thương, dù chúng con còn sợ Thánh Giá. Xin Mẹ biến tất cả thành một bó hoa đẹp dâng lên Chúa Giêsu, Con yêu dấu của Mẹ.

Và xin cho mỗi ngày tháng Năm, mỗi kinh Kính Mừng, mỗi bông hoa nhỏ, mỗi hy sinh âm thầm, mỗi lần trở về với Chúa, đều làm cho linh hồn chúng con nở hoa. Để khi nhìn lên Mẹ, chúng con không chỉ thấy một tượng đài được trang hoàng, nhưng thấy con đường nên thánh. Để khi dâng hoa cho Mẹ, chúng con không chỉ làm một nghi thức đẹp, nhưng thật sự để Mẹ dẫn chúng con vào mầu nhiệm tình yêu của Thiên Chúa. Và để cả đời chúng con, từ hôm nay cho đến giờ chết, trở thành một Tháng Hoa kéo dài: tháng hoa của đức tin, tháng hoa của hy vọng, tháng hoa của tình yêu, tháng hoa của ân sủng, tháng hoa của những linh hồn biết nở ra cho Chúa giữa lòng đời.

Chương 6: Cách Sống Tháng Hoa Hiệu Quả

Tháng Hoa không chỉ là một tháng đẹp trong lịch phụng vụ bình dân của người Công giáo. Tháng Hoa không chỉ là những đóa hoa tươi được cắm trên bàn thờ Mẹ. Tháng Hoa cũng không chỉ là những bài ca quen thuộc vang lên trong nhà thờ, những đoàn thiếu nhi dâng hoa nhịp nhàng, những cuộc rước kiệu trang nghiêm, hay những bàn thờ Đức Mẹ được trang hoàng lộng lẫy trong từng gia đình. Tất cả những điều ấy rất đẹp, rất quý, rất đáng trân trọng. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở vẻ đẹp bên ngoài, Tháng Hoa có thể trở thành một mùa lễ hội tôn giáo đầy cảm xúc mà chưa thật sự chạm đến chiều sâu đức tin. Điều quan trọng hơn cả là phải sống Tháng Hoa thế nào cho hiệu quả, nghĩa là sống sao để lòng yêu mến Đức Mẹ đưa chúng ta đến gần Chúa Giêsu hơn, làm cho đời sống Kitô hữu của chúng ta trưởng thành hơn, trong sạch hơn, quảng đại hơn, khiêm nhường hơn, và thánh thiện hơn.

Sống Tháng Hoa hiệu quả trước hết là hiểu rằng Đức Mẹ không bao giờ giữ chúng ta lại cho riêng Mẹ. Mẹ luôn dẫn chúng ta đến với Chúa Giêsu. Cả cuộc đời Đức Maria là một lời chỉ đường âm thầm nhưng chắc chắn: “Người bảo gì, các anh cứ việc làm theo.” Mẹ không muốn chúng ta chỉ ca tụng Mẹ bằng môi miệng, chỉ dâng hoa cho Mẹ bằng đôi tay, chỉ hát kính Mẹ bằng cảm xúc chóng qua. Mẹ muốn chúng ta lắng nghe Lời Chúa, sống theo thánh ý Chúa, yêu mến Chúa Giêsu, trung thành với Hội Thánh, và biến đời mình thành một đóa hoa sống động dâng lên Thiên Chúa. Vì thế, sống Tháng Hoa hiệu quả là để cho Mẹ uốn nắn tâm hồn chúng ta, để mỗi ngày trong tháng Năm trở thành một bước nhỏ trở về với Chúa.

Một trong những cách sống Tháng Hoa căn bản và sâu xa nhất là siêng năng tham dự Thánh Lễ. Không có việc đạo đức nào cao trọng hơn Thánh Lễ, vì Thánh Lễ là Hy tế của Chúa Kitô, là nguồn mạch và chóp đỉnh của đời sống Kitô hữu. Người yêu mến Đức Mẹ thật sự không thể xa rời Thánh Thể, bởi vì Đức Mẹ là người đã cưu mang chính Chúa Giêsu trong cung lòng mình, đã trao ban Chúa Giêsu cho nhân loại, và luôn mời gọi chúng ta đến với Người Con yêu dấu ấy. Nếu trong Tháng Hoa, chúng ta chỉ dâng nhiều hoa mà lại lười tham dự Thánh Lễ, chỉ hát thật hay mà không rước lễ sốt sắng, chỉ trang hoàng bàn thờ Mẹ mà không đến bàn tiệc Thánh Thể, thì lòng tôn sùng ấy vẫn còn thiếu trung tâm. Tháng Hoa phải đưa chúng ta đến nhà thờ nhiều hơn, đến với Thánh Lễ sâu hơn, đến với Chúa Giêsu Thánh Thể thiết tha hơn.

Mỗi Thánh Lễ trong Tháng Hoa có thể trở thành một bông hoa quý nhất dâng lên Mẹ. Khi ta thức dậy sớm hơn để đi lễ, đó là một bông hoa của hy sinh. Khi ta bước vào nhà thờ với tâm hồn khiêm tốn, đó là một bông hoa của lòng tin. Khi ta lắng nghe Lời Chúa chăm chú, đó là một bông hoa của sự vâng phục. Khi ta rước lễ với tâm hồn sạch tội, đó là một bông hoa của tình yêu. Khi ta ở lại vài phút sau lễ để tạ ơn, đó là một bông hoa của lòng biết ơn. Mẹ Maria chắc chắn vui mừng không phải chỉ vì bàn thờ Mẹ có nhiều hoa tươi, nhưng vì tâm hồn con cái Mẹ biết trở về với Chúa Giêsu, biết đặt Thánh Thể làm trung tâm đời sống, biết để Chúa đi vào từng suy nghĩ, lời nói, quyết định và hành động của mình.

Bên cạnh Thánh Lễ, Giờ Chầu Thánh Thể cũng là một phương thế đặc biệt để sống Tháng Hoa thật sâu. Nhiều khi chúng ta yêu Mẹ bằng tiếng hát, bằng lời kinh, bằng nghi thức, nhưng lại quên rằng Mẹ là người phụ nữ của thinh lặng chiêm niệm. Mẹ đã ghi nhớ mọi sự và suy đi nghĩ lại trong lòng. Vì thế, người con yêu mến Mẹ cũng phải học biết thinh lặng trước Chúa. Trong Giờ Chầu, ta không cần nói quá nhiều. Chỉ cần hiện diện. Chỉ cần đặt mình trước Chúa Giêsu Thánh Thể. Chỉ cần đem những vui buồn, yếu đuối, vấp ngã, lo âu, bệnh tật, gia đình, con cái, công việc, tương lai, quá khứ, tội lỗi và hy vọng của mình đặt trước ánh mắt yêu thương của Chúa. Khi ấy, Mẹ Maria như đang âm thầm đứng bên cạnh ta, giúp ta thưa với Chúa: “Lạy Chúa, này con đây.”

Giờ Đền Tạ trong Tháng Hoa cũng rất cần thiết. Yêu mến Mẹ không chỉ là xin ơn. Yêu mến Mẹ còn là biết đền bù vì những xúc phạm đến Trái Tim Mẹ và Thánh Tâm Chúa Giêsu. Thế giới hôm nay đầy những vết thương: gia đình tan vỡ, sự sống bị coi thường, con người sống ích kỷ, giới trẻ mất phương hướng, nhiều tâm hồn nguội lạnh, nhiều người bỏ lễ, bỏ xưng tội, bỏ cầu nguyện. Nếu thật sự là con của Mẹ, chúng ta không thể vô cảm. Tháng Hoa phải đánh thức nơi chúng ta một tình yêu biết đau với nỗi đau của Hội Thánh, biết cầu nguyện cho người tội lỗi, biết hy sinh cho các linh hồn, biết dâng những khó nhọc âm thầm để đền bù và cầu xin ơn hoán cải. Một giờ chầu đền tạ, một chuỗi Mân Côi sốt sắng, một ngày hy sinh không than phiền, một lần tha thứ cho người làm mình tổn thương, tất cả đều có thể trở thành những đóa hoa thiêng liêng rất đẹp.

Một phương thế không thể thiếu trong Tháng Hoa là đọc Kinh Mân Côi, đặc biệt là Kinh Mân Côi trong gia đình. Có lẽ trong đời sống Công giáo Việt Nam, không hình ảnh nào thân thương hơn cảnh cả gia đình quây quần trước bàn thờ, cùng lần chuỗi Mân Côi. Tiếng kinh có thể không đều, có khi trẻ nhỏ đọc sai, người lớn đọc mệt, ông bà đọc chậm, cha mẹ bận rộn, nhưng chính trong sự đơn sơ ấy, đức tin được truyền lại. Một gia đình còn đọc kinh chung là một gia đình còn giữ được ngọn lửa thiêng. Một mái nhà còn vang lời Kinh Kính Mừng là một mái nhà còn có Mẹ hiện diện. Một đứa trẻ lớn lên trong tiếng kinh Mân Côi sẽ mang trong lòng một ký ức đức tin rất bền, dù sau này có đi xa, có gặp thử thách, có lúc khô khan, tiếng kinh ấy vẫn có thể trở thành sợi dây kéo em trở về.

Đọc Kinh Mân Côi không phải là lặp đi lặp lại cách máy móc. Kinh Mân Côi là trường học của Tin Mừng. Qua từng mầu nhiệm, chúng ta đi vào cuộc đời Chúa Giêsu với đôi mắt và trái tim của Mẹ Maria. Mầu nhiệm Vui dạy ta khiêm nhường đón nhận thánh ý Chúa. Mầu nhiệm Sáng dạy ta bước theo Chúa Giêsu trong đời sống công khai và lắng nghe Tin Mừng. Mầu nhiệm Thương dạy ta vác thập giá, chịu đau khổ trong đức tin, tha thứ và hiến dâng. Mầu nhiệm Mừng dạy ta hy vọng, hướng về sự sống đời sau và tin rằng đau khổ không phải là tiếng nói cuối cùng. Vì thế, mỗi chuỗi Mân Côi là một cuộc hành hương nội tâm. Mỗi Kinh Kính Mừng là một bước chân đi với Mẹ. Mỗi mầu nhiệm là một cửa sổ mở ra để ta nhìn thấy Chúa Giêsu rõ hơn.

Trong Tháng Hoa, các gia đình nên cố gắng đọc ít nhất một chuỗi Mân Côi mỗi ngày, hoặc nếu quá bận, có thể đọc một chục kinh thật sốt sắng. Điều quan trọng không phải là hình thức kéo dài nhưng là lòng trung thành. Đừng chờ đến khi cả nhà rảnh mới đọc kinh, vì có khi chẳng bao giờ rảnh. Đừng chờ đến khi tâm hồn sốt sắng mới cầu nguyện, vì chính cầu nguyện mới làm tâm hồn sốt sắng. Đừng nghĩ con cái còn nhỏ nên chưa hiểu, vì đức tin không chỉ đi vào trí khôn mà còn đi vào ký ức, trái tim, thói quen và bầu khí gia đình. Cha mẹ đọc kinh là đang dạy con cầu nguyện. Ông bà đọc kinh là đang truyền lại gia sản đức tin. Một gia đình quỳ bên nhau trước Mẹ là một gia đình đang học yêu thương, học tha thứ, học chịu đựng, học phó thác và học sống trong sự hiện diện của Chúa.

Tham gia dâng hoa và rước kiệu tại giáo xứ cũng là một nét đẹp rất quý của Tháng Hoa. Những đoàn dâng hoa không chỉ là sinh hoạt văn nghệ tôn giáo, mà là một hành vi phụng vụ bình dân giàu ý nghĩa. Khi các em thiếu nhi, các bạn trẻ, các bà mẹ, các hội đoàn cùng nhau tập hát, tập múa, tập tiến hoa, đó là lúc cộng đoàn được quy tụ quanh Mẹ. Những bước chân tiến lên bàn thờ Mẹ nhắc chúng ta rằng đời sống Kitô hữu là một hành trình tiến về Chúa. Những đóa hoa được nâng lên nhắc chúng ta rằng mỗi người phải dâng chính đời mình. Những màu hoa khác nhau nhắc chúng ta rằng mỗi nhân đức đều có vẻ đẹp riêng: hoa trắng của tâm hồn trong sạch, hoa đỏ của tình yêu nồng cháy, hoa vàng của niềm tin bền vững, hoa xanh của hy vọng, hoa tím của hy sinh, hoa hồng của lòng mến.

Tuy nhiên, để việc dâng hoa thật sự sinh ích thiêng liêng, cần tránh biến nó thành cuộc trình diễn bên ngoài. Điều đáng sợ không phải là dâng hoa đẹp, vì cái đẹp cũng là một cách tôn vinh Thiên Chúa. Điều đáng sợ là chỉ chú ý đến áo quần, động tác, âm thanh, ánh sáng, chụp hình, quay phim, mà quên mất tâm tình cầu nguyện. Người dâng hoa phải hiểu rằng mình đang đại diện cộng đoàn dâng lên Mẹ lòng yêu mến, chứ không phải đang biểu diễn cho người khác khen. Người tập dâng hoa phải tập cả tâm hồn, không chỉ tập bước chân. Phải tập cả sự khiêm nhường, không chỉ tập động tác. Phải tập cả lòng sốt sắng, không chỉ tập đội hình. Một đóa hoa dâng lên Mẹ bằng trái tim khiêm tốn có giá trị hơn một nghi thức rực rỡ nhưng thiếu cầu nguyện.

Rước kiệu Đức Mẹ cũng là dịp để cộng đoàn tuyên xưng đức tin cách công khai. Khi tượng Mẹ được cung nghinh qua khuôn viên nhà thờ, qua xóm đạo, qua những con đường quen thuộc, đó là hình ảnh rất đẹp: Mẹ đi vào đời sống của đoàn con. Mẹ không chỉ ở trên bàn thờ. Mẹ đi vào gia đình, vào khu phố, vào những căn nhà nghèo, vào nỗi lo của người mẹ, vào giọt mồ hôi của người cha, vào thao thức của người trẻ, vào bệnh tật của người già, vào cô đơn của người bị bỏ rơi. Rước kiệu không phải là đưa Mẹ đi cho long trọng, nhưng là xin Mẹ cùng đi với chúng ta trên mọi nẻo đường đời. Và nếu Mẹ đã đi ngang qua đời ta, ta cũng phải để Mẹ thay đổi đời ta. Sau cuộc rước kiệu, người nóng nảy phải bớt nóng nảy hơn. Người hay xét đoán phải bớt xét đoán hơn. Người đang giận phải biết mở lòng tha thứ. Người nguội lạnh phải trở về với Chúa. Nếu rước kiệu xong mà đời sống không đổi chút nào, thì cuộc rước ấy vẫn còn thiếu hoa lòng.

Trang hoàng bàn thờ Mẹ tại nhà là một việc rất đẹp và nên làm trong Tháng Hoa. Một bàn thờ nhỏ, sạch sẽ, có tượng hoặc ảnh Đức Mẹ, có vài bông hoa tươi, có ánh nến, có tràng chuỗi Mân Côi, có cuốn Kinh Thánh, có thể trở thành trung tâm thiêng liêng của gia đình. Trong một xã hội mà nhà cửa ngày càng nhiều tiện nghi nhưng đôi khi thiếu bình an, bàn thờ Mẹ nhắc chúng ta rằng gia đình không chỉ cần cơm áo, tiền bạc, màn hình, mạng internet, công việc, mà còn cần Thiên Chúa. Một căn nhà có bàn thờ được chăm sóc là một căn nhà biết dành chỗ cho trời cao. Một gia đình biết thắp nến trước ảnh Mẹ là một gia đình biết rằng mình không tự cứu nổi mình, nhưng cần ơn Chúa nâng đỡ.

Tuy nhiên, trang hoàng bàn thờ Mẹ không chỉ là trang trí. Đừng để bàn thờ Mẹ thật đẹp mà gia đình lại thiếu yêu thương. Đừng để hoa trước tượng Mẹ thật tươi mà lời nói trong nhà lại đầy gai nhọn. Đừng để đèn trước ảnh Mẹ sáng mà tâm hồn lại tối vì giận hờn, ích kỷ, dối trá, bất hòa. Bàn thờ Mẹ tại nhà phải trở thành nơi gia đình học sống Tin Mừng. Trước bàn thờ ấy, vợ chồng học xin lỗi nhau. Cha mẹ học kiên nhẫn với con cái. Con cái học hiếu thảo với cha mẹ. Anh chị em học nhường nhịn nhau. Người trẻ học phân định ơn gọi. Người già học phó thác tuổi xế chiều. Người đau bệnh học kết hợp đau khổ với thập giá Chúa. Nếu bàn thờ Mẹ làm cho gia đình biết cầu nguyện hơn, yêu thương hơn, tha thứ hơn, thì bàn thờ ấy thật sự sinh hoa trái.

Một cách sống Tháng Hoa rất cần thiết nữa là thực hành các nhân đức cụ thể. Đây chính là điểm quyết định. Bởi vì Đức Mẹ không chỉ muốn chúng ta dâng hoa, mà muốn chúng ta trở thành hoa. Một bông hoa thật đẹp không chỉ có màu sắc mà còn có hương thơm. Người Kitô hữu cũng vậy: không chỉ có danh xưng Công giáo, không chỉ có thói quen đạo đức, không chỉ có nghi thức bên ngoài, mà phải có hương thơm của nhân đức. Hương thơm ấy là lòng khiêm nhường, sự hiền lành, đức bác ái, tinh thần phục vụ, sự trong sạch, lòng trung tín, niềm vui, sự nhẫn nại, khả năng tha thứ, lòng thương xót đối với người nghèo và sự trung thành trong cầu nguyện.

Trong Tháng Hoa, mỗi người nên chọn một nhân đức cụ thể để tập luyện. Đừng chỉ nói chung chung: “Con muốn nên thánh.” Hãy cụ thể hơn: “Tháng này con tập bớt nóng giận.” “Tháng này con tập không nói xấu.” “Tháng này con tập đọc kinh mỗi tối.” “Tháng này con tập đi lễ ngày thường một vài lần trong tuần.” “Tháng này con tập làm hòa với người con đang giận.” “Tháng này con tập giúp đỡ một người nghèo.” “Tháng này con tập bớt dùng điện thoại để có giờ cầu nguyện.” “Tháng này con tập nói lời tử tế trong gia đình.” Một nhân đức cụ thể, được thực hành mỗi ngày, sẽ quý hơn rất nhiều những quyết tâm lớn lao nhưng mơ hồ.

Tha thứ là một bông hoa rất đẹp dâng lên Mẹ trong Tháng Hoa. Có những người dâng hoa rất sốt sắng nhưng trong lòng còn giữ một mối hận lâu năm. Có những gia đình đọc kinh chung nhưng anh em không nhìn mặt nhau. Có những người đi rước kiệu nhưng không chịu bước một bước đến với người mình đã làm tổn thương. Đức Mẹ đứng dưới chân thập giá đã thấy Con mình bị sỉ nhục, bị đóng đinh, bị giết chết, nhưng Mẹ không để hận thù thắng trái tim Mẹ. Mẹ đã hiệp thông với lời tha thứ của Chúa Giêsu: “Lạy Cha, xin tha cho họ.” Vì thế, ai muốn sống Tháng Hoa thật sự, hãy xin Mẹ dạy mình tha thứ. Tha thứ không phải là nói rằng điều xấu không xấu. Tha thứ không phải là quên ngay mọi vết thương. Tha thứ là không để oán hận cai trị lòng mình. Tha thứ là trao vết thương cho Chúa. Tha thứ là xin Chúa giải thoát mình khỏi xiềng xích của cay đắng. Một lần tha thứ âm thầm có thể là đóa hoa đẹp hơn cả bó hoa lớn đặt trước tượng Mẹ.

Bác ái cũng là bông hoa không thể thiếu. Đức Mẹ là người vội vã lên đường thăm bà Êlisabét. Mẹ không giữ niềm vui Truyền Tin cho riêng mình. Mẹ mang Chúa Giêsu đến cho người khác. Vì vậy, sống Tháng Hoa là phải biết lên đường. Không phải chỉ đến nhà thờ, mà còn đến với người đau khổ. Không phải chỉ đến bàn thờ Mẹ, mà còn đến bên giường bệnh của người cô đơn, đến căn nhà nghèo của người thiếu thốn, đến với người bị bỏ quên trong cộng đoàn, đến với người đang cần một lời an ủi. Một túi gạo, một phần quà, một ly nước, một cuộc thăm viếng, một tin nhắn hỏi thăm, một lời động viên, một sự lắng nghe kiên nhẫn, tất cả đều có thể trở thành hoa dâng Mẹ. Mẹ không cần những bó hoa đắt tiền bằng một trái tim biết thương người.

Siêng năng cầu nguyện là linh hồn của Tháng Hoa. Không cầu nguyện, mọi việc đạo đức dễ trở thành hình thức. Cầu nguyện không nhất thiết lúc nào cũng phải dài. Cầu nguyện là sống trong tương quan với Chúa. Một người mẹ vừa nấu cơm vừa thưa: “Lạy Mẹ Maria, xin gìn giữ gia đình con.” Một người cha đi làm mệt mỏi nhưng dâng lên Chúa giọt mồ hôi của mình. Một học sinh trước giờ thi đọc một Kinh Kính Mừng. Một bệnh nhân trên giường đau âm thầm lần chuỗi. Một người trẻ trước cám dỗ biết kêu lên: “Lạy Mẹ, xin giữ con.” Những lời cầu nguyện ngắn ấy, nếu xuất phát từ trái tim, đều rất quý. Tháng Hoa là thời gian tập cho tâm hồn biết hướng về Chúa nhiều lần trong ngày, để cả ngày sống trở thành một lời kinh.

Sống Tháng Hoa hiệu quả cũng đòi hỏi chúng ta biết xưng tội và làm mới tâm hồn. Hoa tươi dâng Mẹ rồi sẽ héo, nhưng một linh hồn được thanh tẩy khỏi tội lỗi thì trở nên đẹp trước mặt Chúa. Có lẽ món quà đẹp nhất chúng ta có thể dâng cho Mẹ trong tháng Năm là một lần xưng tội thật lòng. Đừng sợ trở về. Đừng xấu hổ vì mình yếu đuối. Đừng để tội lỗi làm mình xa Chúa lâu hơn nữa. Mẹ Maria là Mẹ của lòng thương xót. Mẹ không khinh chê người tội lỗi. Mẹ chỉ đau khi thấy con cái mình ở lì trong tội và không muốn trở về. Một người con lâu ngày bỏ lễ nay trở lại nhà thờ, một người lâu năm chưa xưng tội nay quỳ xuống nơi tòa giải tội, một người sống khô khan nay bắt đầu cầu nguyện lại, đó là những bông hoa làm Trái Tim Mẹ vui mừng khôn tả.

Tháng Hoa cũng là thời gian rất đẹp để giáo dục đức tin cho thiếu nhi và giới trẻ. Đừng để các em chỉ biết dâng hoa như một hoạt động phong trào. Hãy dạy các em biết Mẹ Maria là ai, tại sao Hội Thánh yêu mến Mẹ, tại sao chúng ta lần chuỗi Mân Côi, tại sao Mẹ luôn dẫn chúng ta đến với Chúa Giêsu. Hãy kể cho các em nghe những câu chuyện đơn sơ về Đức Mẹ: Mẹ thưa xin vâng trong ngày Truyền Tin, Mẹ đi thăm bà Êlisabét, Mẹ sinh Chúa Giêsu nơi hang đá nghèo, Mẹ tìm Con trong Đền Thờ, Mẹ ở tiệc cưới Cana, Mẹ đứng dưới chân thập giá, Mẹ cầu nguyện với các Tông đồ trong nhà Tiệc Ly. Khi các em hiểu, các em sẽ yêu. Khi các em yêu, các em sẽ giữ đạo không chỉ vì thói quen của gia đình, mà vì trong lòng các em đã có một tương quan sống động với Mẹ và với Chúa.

Đối với người trẻ, Tháng Hoa có thể trở thành một mùa phân định. Giữa một thế giới quá ồn ào, quá nhiều hình ảnh, quá nhiều lựa chọn, quá nhiều cám dỗ, người trẻ cần Mẹ Maria hơn bao giờ hết. Mẹ dạy người trẻ biết lắng nghe trước khi quyết định, biết thưa xin vâng trước tiếng Chúa, biết giữ tâm hồn trong sạch, biết sống có lý tưởng, biết yêu bằng tình yêu có trách nhiệm, biết không đánh mất phẩm giá của mình. Một bạn trẻ biết lần chuỗi Mân Côi, biết cầu nguyện trước ảnh Mẹ, biết hỏi Mẹ trước những quyết định quan trọng, sẽ không dễ bị cuốn trôi bởi đám đông. Mẹ không lấy mất tự do của người trẻ. Mẹ giúp người trẻ sử dụng tự do để chọn điều cao quý.

Đối với các bậc cha mẹ, Tháng Hoa là dịp nhìn lại đời sống gia đình. Nhiều cha mẹ lo cho con học hành, nghề nghiệp, tương lai, nhưng lại ít lo cho linh hồn con. Nhiều gia đình có thể đầu tư rất nhiều cho tiện nghi, nhưng lại để bàn thờ bụi bặm. Nhiều cha mẹ muốn con thành công, nhưng quên dạy con cầu nguyện, quên dẫn con đến với Thánh Lễ, quên làm gương trong đời sống đức tin. Tháng Hoa mời gọi cha mẹ trở lại với trách nhiệm thiêng liêng của mình. Đừng chỉ đưa con đến nhà thờ, hãy cùng con cầu nguyện. Đừng chỉ bảo con sống đạo, hãy sống đạo trước mặt con. Đừng chỉ nhắc con yêu Mẹ, hãy cho con thấy cha mẹ cũng yêu Mẹ bằng đời sống hiền hòa, trung tín, nhân hậu và đạo đức.

Đối với người đau khổ, Tháng Hoa là tháng của niềm an ủi. Đức Mẹ hiểu đau khổ hơn ai hết. Mẹ đã sống nghèo, đã sinh Con trong cảnh thiếu thốn, đã phải trốn sang Ai Cập, đã lạc mất Con trong Đền Thờ, đã thấy Con bị chống đối, bị kết án, bị vác thập giá, bị đóng đinh và chết trước mắt mình. Vì thế, khi chúng ta đau, Mẹ hiểu. Khi chúng ta khóc, Mẹ không xa lạ. Khi chúng ta mất mát, Mẹ đứng gần. Khi chúng ta không còn lời nào để cầu nguyện, Mẹ cầu thay cho chúng ta. Trong Tháng Hoa, những ai đang đau bệnh, cô đơn, buồn phiền, thất vọng, hãy đến với Mẹ. Có thể hoàn cảnh chưa thay đổi ngay, nhưng trái tim sẽ được nâng đỡ. Có thể thập giá chưa được cất đi, nhưng ta sẽ có sức để vác. Có thể nước mắt vẫn còn, nhưng nước mắt ấy không còn vô nghĩa khi được đặt trong tay Mẹ.

Đối với các cộng đoàn giáo xứ, Tháng Hoa là cơ hội canh tân đời sống hiệp thông. Một giáo xứ sống Tháng Hoa hiệu quả không chỉ tổ chức lễ nghi long trọng, mà còn biết tạo bầu khí gia đình quanh Mẹ. Các hội đoàn cộng tác với nhau, không ganh tị. Người lớn nâng đỡ người trẻ, không chỉ phê bình. Ca đoàn, ban lễ sinh, đội dâng hoa, hội các bà mẹ, giới trẻ, thiếu nhi, ban hành giáo cùng phục vụ trong tinh thần khiêm nhường. Đừng để Tháng Hoa trở thành dịp tranh cãi vì hình thức, vì vị trí, vì cách tổ chức, vì ai được nổi bật hơn ai. Mẹ Maria là Mẹ của hiệp nhất. Nơi nào có Mẹ thật sự, nơi đó phải bớt chia rẽ, bớt hơn thua, bớt tự ái, bớt nói xấu, và thêm yêu thương.

Một điều quan trọng khác: lòng tôn sùng Đức Mẹ không chỉ giới hạn trong tháng Năm. Tháng Năm là thời gian đặc biệt, nhưng không phải là giới hạn cuối cùng. Chúng ta không thể yêu Mẹ nồng nhiệt trong một tháng rồi quên Mẹ trong mười một tháng còn lại. Tháng Hoa giống như mùa gieo hạt và tưới nước đặc biệt để lòng đạo đức được hồi sinh. Nhưng sau tháng Năm, hoa lòng vẫn phải tiếp tục nở. Kinh Mân Côi vẫn phải tiếp tục vang lên. Thánh Lễ vẫn phải là trung tâm. Bàn thờ gia đình vẫn phải được chăm sóc. Nhân đức vẫn phải được tập luyện. Lòng bác ái vẫn phải được thực hành. Sự tha thứ vẫn phải được sống. Nếu hết tháng Năm mà đời sống đức tin trở lại nguội lạnh như cũ, thì Tháng Hoa chưa đạt được mục đích. Nhưng nếu sau tháng Năm, ta yêu Chúa hơn, siêng cầu nguyện hơn, sống hiền lành hơn, gắn bó với Hội Thánh hơn, thì Tháng Hoa đã sinh hoa trái.

Sống Tháng Hoa hiệu quả, cuối cùng, là biến cả cuộc đời thành một bó hoa dâng Mẹ. Có những bông hoa lớn: một quyết định trở về với Chúa, một lần xưng tội sau nhiều năm, một cuộc hòa giải trong gia đình, một hy sinh lớn vì người khác. Nhưng cũng có rất nhiều bông hoa nhỏ: một lời nói dịu dàng, một ánh mắt cảm thông, một việc âm thầm không ai biết, một cơn giận được kìm lại, một lời kinh trước khi ngủ, một lần nhường nhịn, một sự trung thực trong công việc, một thái độ khiêm tốn khi bị hiểu lầm. Đừng coi thường những bông hoa nhỏ. Đời sống thánh thiện thường được dệt nên từ những điều rất nhỏ nhưng được làm với tình yêu lớn.

Ước gì trong Tháng Hoa này, mỗi người chúng ta không chỉ hỏi: “Tôi sẽ dâng hoa gì cho Mẹ?” nhưng còn hỏi sâu hơn: “Tôi sẽ thay đổi điều gì để làm vui lòng Mẹ?” “Tôi sẽ đến gần Chúa Giêsu hơn bằng cách nào?” “Tôi sẽ làm cho gia đình tôi đạo đức hơn ra sao?” “Tôi sẽ đem hương thơm Tin Mừng đến cho ai?” Nếu mỗi người biết chọn một việc cụ thể, một nhân đức cụ thể, một hy sinh cụ thể, một lời kinh cụ thể, thì Tháng Hoa sẽ không trôi qua vô ích. Khi ấy, Mẹ Maria sẽ không chỉ được tôn vinh bằng hoa trên bàn thờ, mà còn được tôn vinh bằng những tâm hồn đổi mới.

Lạy Mẹ Maria, trong Tháng Hoa này, xin dạy chúng con biết dâng lên Mẹ không chỉ những đóa hoa tươi, nhưng cả trái tim chân thành của chúng con. Xin dẫn chúng con đến với Chúa Giêsu Thánh Thể. Xin giúp gia đình chúng con siêng năng lần chuỗi Mân Côi. Xin làm cho giáo xứ chúng con thêm hiệp nhất, yêu thương và sốt sắng. Xin biến những hy sinh âm thầm của chúng con thành hoa thiêng liêng. Xin dạy chúng con biết tha thứ, biết bác ái, biết cầu nguyện, biết sống khiêm nhường, biết giữ tâm hồn trong sạch và biết trung thành với Chúa trong mọi hoàn cảnh. Và khi tháng Năm qua đi, xin đừng để lòng mến của chúng con tàn phai như hoa héo, nhưng xin cho hoa đức tin, hoa hy vọng và hoa yêu mến vẫn tiếp tục nở trong cuộc đời chúng con, cho đến ngày chúng con được cùng Mẹ chiêm ngưỡng Chúa muôn đời. Amen.

MỜI GỌI TRUNG THÀNH SUỐT ĐỜI

Tháng Hoa về rồi lại qua. Những cánh hoa tươi rồi cũng sẽ héo. Những cuộc rước kiệu long trọng rồi cũng kết thúc. Những bài hát dâng hoa vang lên trong nhà thờ rồi cũng lắng xuống. Những bàn thờ Đức Mẹ rực rỡ sắc màu rồi cũng có ngày được thu dọn lại. Tháng Năm đến với chúng ta như một mùa ân sủng, như một khoảng trời dịu dàng trong năm phụng vụ, như một lời nhắc nhở ngọt ngào rằng chúng ta có một người Mẹ trên trời. Nhưng nếu Tháng Hoa chỉ dừng lại ở vài bó hoa, vài bài hát, vài buổi dâng hoa, vài lần rước kiệu, thì Tháng Hoa vẫn chưa thật sự chạm tới chiều sâu của đức tin. Bởi lẽ, điều Đức Mẹ mong đợi nơi chúng ta không chỉ là những bông hoa được đặt dưới chân tượng Mẹ, nhưng là một trái tim biết yêu mến Chúa Giêsu hơn, một đời sống biết hoán cải hơn, một tâm hồn biết cầu nguyện hơn, một gia đình biết yêu thương hơn, một người Kitô hữu biết trung thành hơn trên con đường theo Chúa.

Tháng Hoa qua đi, nhưng lòng mến yêu Đức Mẹ không được qua đi. Hoa tháng Năm có thể tàn, nhưng hoa lòng phải mãi nở. Hương thơm của những bông hoa ngoài vườn có thể phai theo nắng gió, nhưng hương thơm của đức tin, của lòng khiêm nhường, của sự hy sinh, của lòng bác ái, của đời sống trong sạch, của sự trung tín với Chúa phải còn mãi trong linh hồn chúng ta. Vì thế, Tháng Hoa không phải là một mùa đạo đức ngắn ngủi để rồi sau đó mọi sự trở lại như cũ. Tháng Hoa phải là một khởi đầu mới, một lời mời gọi sống sâu hơn, một trường học thiêng liêng nơi Đức Mẹ dạy chúng ta biết thuộc về Chúa trọn vẹn hơn.

Khi ta dâng lên Mẹ một bông hoa, ta không chỉ dâng một vật đẹp bên ngoài. Ta đang nói với Mẹ rằng: “Lạy Mẹ, con muốn đời con cũng trở thành một bông hoa trước mặt Chúa.” Nhưng để đời ta trở thành một bông hoa, ta phải chấp nhận được vun trồng, được cắt tỉa, được uốn nắn, được thanh luyện. Một bông hoa không tự nhiên mà đẹp. Nó cần đất, cần nước, cần ánh sáng, cần thời gian, cần bàn tay chăm sóc. Đời sống đức tin cũng vậy. Không ai tự nhiên mà thánh thiện. Không ai tự nhiên mà trung thành. Không ai tự nhiên mà có thể yêu mến Chúa bền bỉ qua năm tháng nếu không cầu nguyện, không hy sinh, không chiến đấu, không trở về với Chúa mỗi ngày.

Đức Mẹ Maria chính là bông hoa đẹp nhất trong khu vườn của Thiên Chúa. Mẹ đẹp không phải vì hào quang bên ngoài, nhưng vì Mẹ hoàn toàn thuộc về Chúa. Mẹ đẹp vì Mẹ khiêm nhường. Mẹ đẹp vì Mẹ lắng nghe. Mẹ đẹp vì Mẹ tin. Mẹ đẹp vì Mẹ xin vâng. Mẹ đẹp vì Mẹ đứng vững dưới chân thập giá. Mẹ đẹp vì Mẹ không giữ Chúa Giêsu cho riêng mình, nhưng luôn dẫn người khác đến với Con của Mẹ. Vì vậy, yêu mến Đức Mẹ không bao giờ là tách rời khỏi Chúa Giêsu. Trái lại, càng yêu mến Mẹ thật lòng, ta càng được Mẹ dẫn sâu hơn vào tình yêu của Chúa Giêsu.

Có người nghĩ rằng lòng sùng kính Đức Mẹ chỉ là tình cảm. Nhưng không phải vậy. Lòng sùng kính Đức Mẹ đích thực phải sinh hoa trái trong đời sống. Nếu ta đọc kinh Mân Côi mà vẫn nuôi hận thù, thì hoa lòng của ta chưa thơm. Nếu ta dâng hoa cho Mẹ mà vẫn sống ích kỷ, thì bó hoa ấy còn thiếu linh hồn. Nếu ta hát ca ngợi Mẹ mà không biết lắng nghe Lời Chúa, thì tiếng hát ấy chưa đi vào chiều sâu. Nếu ta trang hoàng bàn thờ Mẹ thật đẹp mà gia đình lại thiếu yêu thương, thiếu tha thứ, thiếu cầu nguyện, thì bàn thờ ấy vẫn còn chờ một thứ hoa quý hơn: hoa của sự hòa thuận, hoa của lòng nhân hậu, hoa của sự trở về.

Vì thế, lời mời gọi lớn nhất của Tháng Hoa là lời mời gọi trung thành suốt đời. Trung thành không chỉ khi lòng sốt sắng. Trung thành không chỉ khi nhà thờ đông vui. Trung thành không chỉ khi mọi sự thuận lợi. Trung thành không chỉ trong tháng Năm. Trung thành là yêu mến Chúa và yêu mến Mẹ cả khi lòng khô khan, cả khi cuộc sống nặng nề, cả khi bệnh tật, cả khi thất bại, cả khi cô đơn, cả khi không ai nhìn thấy những hy sinh âm thầm của mình. Trung thành là tiếp tục cầu nguyện dù chưa thấy lời đáp. Trung thành là tiếp tục sống tốt dù bị hiểu lầm. Trung thành là tiếp tục tha thứ dù lòng còn đau. Trung thành là tiếp tục tin tưởng dù đường đời tối tăm. Trung thành là tiếp tục đứng dưới chân thập giá với Mẹ, không bỏ Chúa, không bỏ Hội Thánh, không bỏ ơn gọi làm con cái Thiên Chúa.

Mẹ Maria đã trung thành như thế. Từ lời “xin vâng” trong ngày Truyền Tin cho đến đêm Bêlem nghèo khó, từ những ngày âm thầm tại Nazareth cho đến cuộc hành trình theo Con trên đường rao giảng, từ Cana vui mừng cho đến Calvê đau thương, từ căn phòng Tiệc Ly cầu nguyện với các Tông Đồ cho đến khi Hội Thánh bắt đầu sứ mạng, Mẹ luôn hiện diện bằng một tình yêu âm thầm, khiêm tốn và bền bỉ. Mẹ không ồn ào, nhưng Mẹ không vắng mặt. Mẹ không chiếm chỗ của Chúa Giêsu, nhưng Mẹ luôn dẫn ta đến với Người. Mẹ không thay thế thập giá, nhưng Mẹ dạy ta đứng vững dưới chân thập giá.

Đời chúng ta cũng có nhiều mùa. Có mùa hoa nở, cũng có mùa lá rụng. Có ngày vui, cũng có ngày buồn. Có lúc thành công, cũng có lúc thất bại. Có khi lòng đạo đức sốt sắng, cũng có khi tâm hồn khô khan. Có khi gia đình bình an, cũng có khi đầy sóng gió. Có khi ta thấy Chúa thật gần, cũng có khi ta tưởng như Chúa im lặng. Nhưng trong tất cả những mùa ấy, Mẹ vẫn ở bên ta. Mẹ không chỉ nhận những bông hoa tươi trong tháng Năm. Mẹ nhận cả những bông hoa âm thầm của đời thường: một lời kinh đọc trong mệt mỏi, một lần nhịn nhục trong gia đình, một giọt nước mắt dâng cho Chúa, một hy sinh không ai biết, một lần chống lại cám dỗ, một nghĩa cử bác ái nhỏ bé, một sự trung thành với Thánh Lễ, một chuỗi Mân Côi đọc trong đêm khuya, một lời xin lỗi khó nói, một quyết tâm làm lại cuộc đời.

Xin dâng lên Mẹ tất cả những bông hoa ngát hương của cuộc đời chúng ta. Dâng Mẹ niềm vui, để niềm vui ấy không trở thành tự mãn nhưng thành lời tạ ơn. Dâng Mẹ nỗi buồn, để nỗi buồn ấy không biến thành tuyệt vọng nhưng thành lời cầu nguyện. Dâng Mẹ thành công, để thành công ấy không làm ta kiêu căng nhưng giúp ta phục vụ nhiều hơn. Dâng Mẹ thất bại, để thất bại ấy không làm ta gục ngã nhưng giúp ta khiêm nhường hơn. Dâng Mẹ hy sinh, để hy sinh ấy không trở thành cay đắng nhưng trở thành của lễ yêu thương. Dâng Mẹ lòng trung thành, để lòng trung thành ấy không chỉ là lời hứa chóng qua nhưng là con đường mỗi ngày ta bước theo Chúa Giêsu.

Lạy Mẹ Maria, xin dạy chúng con biết yêu Chúa như Mẹ đã yêu. Xin dạy chúng con biết tin như Mẹ đã tin. Xin dạy chúng con biết xin vâng như Mẹ đã xin vâng. Xin dạy chúng con biết giữ Lời Chúa và suy niệm trong lòng. Xin dạy chúng con biết sống âm thầm mà sâu sắc, nhỏ bé mà trung tín, đơn sơ mà mạnh mẽ. Xin đừng để chúng con chỉ yêu Mẹ bằng môi miệng, nhưng biết yêu Mẹ bằng đời sống hoán cải. Xin đừng để chúng con chỉ dâng hoa trong tháng Năm, nhưng biết dâng cả cuộc đời cho Thiên Chúa. Xin đừng để chúng con tìm đến Mẹ chỉ khi gặp gian nan, nhưng biết ở lại với Mẹ trong mọi ngày sống.

Và khi Tháng Hoa khép lại, xin cho lòng chúng con đừng khép lại. Khi hoa trên bàn thờ Mẹ đã tàn, xin cho hoa đức tin trong lòng chúng con vẫn nở. Khi những bài ca dâng hoa đã lắng xuống, xin cho đời sống chúng con trở thành một bài ca âm thầm ca ngợi Chúa. Khi những cuộc rước kiệu đã qua, xin cho mỗi bước chân chúng con trong đời thường vẫn là một cuộc hành hương tiến về Nước Trời. Khi tháng Năm kết thúc, xin cho tình yêu Mẹ trong chúng con không kết thúc, nhưng tiếp tục lớn lên qua từng ngày, từng biến cố, từng thử thách, từng hy sinh.

Lạy Mẹ Maria, Mẹ Thiên Chúa và Mẹ chúng con, xin nhận lấy những bông hoa lòng chúng con dâng lên Mẹ trong tháng Năm này và suốt cả cuộc đời. Xin Mẹ gìn giữ gia đình chúng con trong bình an. Xin Mẹ nâng đỡ những người đau khổ. Xin Mẹ an ủi những ai đang khóc. Xin Mẹ dẫn về những ai đang xa Chúa. Xin Mẹ che chở người trẻ trước bao cám dỗ của thời đại. Xin Mẹ gìn giữ các linh mục, tu sĩ và mọi người sống đời thánh hiến. Xin Mẹ dạy Hội Thánh luôn trung thành với Chúa Giêsu. Xin Mẹ dẫn dắt tất cả chúng con đến với Chúa Giêsu, Đấng Cứu Độ duy nhất của nhân loại.

Amen.

Lời cuối cùng từ tác giả: Ước gì cuốn sách nhỏ này giúp anh chị em sống Tháng Hoa năm nay (và mọi năm) với trọn vẹn tình con thảo. Hãy để Mẹ Maria đồng hành cùng chúng ta – vì qua Mẹ, chúng ta chắc chắn sẽ gặp Chúa Giêsu.