SAU KHI ĐỌC LỜI CHÚA TRONG CUỘC HỌP HAY GIỜ CHIA SẺ, CÓ XƯỚNG “ĐÓ LÀ LỜI CHÚA” KHÔNG?
Một thắc mắc khá thường gặp trong các giáo xứ, hội đoàn, nhóm cầu nguyện hay các buổi chia sẻ Lời Chúa là: sau khi đọc một đoạn Kinh Thánh, người đọc có nên xướng: “Đó là Lời Chúa”, rồi cộng đoàn đáp: “Tạ ơn Chúa” hay không? Để trả lời cho đúng, cần phân biệt rõ giữa cử hành phụng vụ chính thức và sinh hoạt đạo đức, học hỏi hay chia sẻ Lời Chúa ngoài phụng vụ.
Trước hết, trong Thánh lễ, câu “Đó là Lời Chúa” là một lời tung hô phụng vụ. Theo Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma, phần Phụng vụ Lời Chúa gồm các bài đọc Kinh Thánh, các thánh vịnh, bài giảng, kinh Tin Kính và lời nguyện chung. Trong các bài đọc, chính Thiên Chúa nói với dân Người, và Đức Kitô hiện diện giữa cộng đoàn qua Lời của Người [1]. Vì thế, sau bài đọc I và bài đọc II, người đọc sách kết thúc bằng lời tung hô: “Đó là Lời Chúa”, và cộng đoàn đáp: “Tạ ơn Chúa” [2]. Đây không phải là một câu thêm cho long trọng, nhưng là công thức thuộc nghi thức phụng vụ của Thánh lễ.
Đối với bài Tin Mừng trong Thánh lễ, người công bố Tin Mừng là phó tế hoặc linh mục. Sau khi công bố Tin Mừng, vị ấy cũng kết thúc theo công thức phụng vụ, và cộng đoàn đáp lời tung hô thích hợp. Như vậy, trong Thánh lễ, các lời tung hô sau bài đọc không phải là chuyện tùy ý, nhưng thuộc trật tự cử hành của Hội Thánh. Vì phụng vụ là hành vi chính thức của Hội Thánh, nên không ai được tự ý thêm, bớt hay thay đổi các nghi thức phụng vụ theo ý riêng [3].
Tuy nhiên, trong cuộc họp hội đoàn, giờ học Kinh Thánh, giờ chia sẻ Lời Chúa, buổi sinh hoạt nhóm, buổi họp mục vụ, hoặc giờ cầu nguyện gia đình, nếu đó không phải là một cử hành phụng vụ chính thức theo sách phụng vụ, thì không buộc phải xướng “Đó là Lời Chúa” như trong Thánh lễ. Lý do là vì lúc ấy ta đang đọc, suy niệm, học hỏi hoặc chia sẻ Kinh Thánh trong một sinh hoạt đạo đức hay mục vụ, chứ không phải đang thi hành đúng một nghi thức phụng vụ với các lời đối đáp đã được sách phụng vụ quy định.
Do đó, để tránh lẫn lộn giữa Thánh lễ và một buổi chia sẻ thông thường, cách thực hành nên là: sau khi đọc đoạn Kinh Thánh, người hướng dẫn có thể nói đơn sơ: “Chúng ta thinh lặng giây lát để suy niệm Lời Chúa”, hoặc “Xin mời cộng đoàn cùng chia sẻ điều Lời Chúa đánh động trong lòng mình”, hoặc “Chúng ta cùng cầu xin Chúa giúp chúng ta sống Lời vừa nghe.” Những cách nói này vừa tôn kính Lời Chúa, vừa giúp cộng đoàn hiểu rằng đây là giờ chia sẻ hay học hỏi Lời Chúa, không phải phần Phụng vụ Lời Chúa trong Thánh lễ.
Cũng cần nói thêm: nếu một buổi cử hành ngoài Thánh lễ được tổ chức theo một nghi thức phụng vụ chính thức, chẳng hạn cử hành Lời Chúa theo sách được phê chuẩn, giờ kinh phụng vụ, nghi thức phụng vụ có bài đọc, hoặc một buổi cử hành do thẩm quyền Hội Thánh hướng dẫn, thì phải làm theo chính nghi thức ấy. Nếu sách nghi thức quy định có lời tung hô sau bài đọc, thì xướng theo sách; nếu không quy định, thì không tự ý thêm.
Vì vậy, có thể kết luận ngắn gọn như sau: Trong Thánh lễ và các cử hành phụng vụ chính thức, phải theo đúng sách phụng vụ: sau bài đọc thì xướng “Đó là Lời Chúa”, cộng đoàn đáp “Tạ ơn Chúa”. Còn trong cuộc họp, giờ học hỏi hay chia sẻ Lời Chúa ngoài phụng vụ, không buộc xướng câu ấy; tốt hơn nên kết thúc bằng lời mời thinh lặng, suy niệm, chia sẻ hoặc cầu nguyện, để giữ đúng sự phân biệt giữa phụng vụ và sinh hoạt đạo đức.
Điều quan trọng không phải là làm cho buổi chia sẻ giống Thánh lễ, nhưng là giúp mọi người yêu mến, lắng nghe và sống Lời Chúa cách sâu xa. Ta càng tôn trọng phụng vụ, ta càng cử hành Thánh lễ đúng đắn; và ta càng yêu mến Lời Chúa, ta càng biết đọc, suy niệm, chia sẻ và đem Lời ấy ra thực hành trong đời sống hằng ngày.
Lm. Anmai, CSsR
Nguồn
[1] Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma, số 55: phần chính của Phụng vụ Lời Chúa gồm các bài đọc Kinh Thánh; trong các bài đọc, Thiên Chúa nói với dân Người, Đức Kitô hiện diện qua Lời của Người, và cộng đoàn đáp lại bằng thinh lặng, ca hát, tuyên xưng đức tin và lời nguyện chung.
[2] Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma, các số 128–130, được USCCB tóm lược trong phần hướng dẫn người đọc sách: sau bài đọc, người đọc xướng lời tung hô “The word of the Lord”, và mọi người đáp “Thanks be to God”; sau đó có thể thinh lặng giây lát để suy niệm.
[3] Hiến chế Phụng vụ Thánh Sacrosanctum Concilium, số 22: việc điều hành phụng vụ thuộc thẩm quyền Hội Thánh; không ai, kể cả linh mục, được tự ý thêm, bớt hoặc thay đổi điều gì trong phụng vụ.
Một câu rất dễ nhớ để nói với giáo dân là: “Trong phụng vụ thì theo sách phụng vụ; ngoài phụng vụ thì đọc, suy niệm và chia sẻ Lời Chúa cách trang nghiêm, nhưng không cần bắt chước mọi công thức của Thánh lễ.”
